యథా గోవృషభో వర్షం సంధారయతి స్వాత్పతత్ । భీమస్తథా ద్రోణముక్తం శరవర్షమదీధరత్
ఎలాగైతే ఒక ఎద్దు మీద వర్షం పడినా దాన్ని తట్టుకుని నిలబడతదో, అలాగే భీముడు ద్రోణుడు వదిలిన బాణవర్షాన్ని ధైర్యంగా తట్టుకున్నాడు.
అద్భుతం చ మహారాజ తత్ర చక్రే వృకోదరః । యత్పుత్రాంస్తేఽవధీత్సఙ్ఖ్యే ద్రోణం చైవ న్యవారయత్
ఓ మహారాజా, అక్కడ వృకోదరుడు అద్భుత కార్యం చేశాడు. యుద్ధంలో నీ కుమారులను సంహరించి, ద్రోణుని కూడా ఎదుర్కొన్నాడు.
పుత్రేషు తవ వీరేషు చిక్రీడార్జునపూర్వజః । మృగేష్వివ మహారాజ చరన్వ్యాఘ్రో మహాబలః
నీ వీర కుమారుల మధ్య అర్జునుని అన్నయ్య, ఓ రాజా, ఒక పెద్ద పులి మృగాల మధ్య సంచరించినట్లు ఆనందంగా ఆడుకుంటూ తిరిగాడు.
యథా హి పశుమధ్యస్థో ద్రావయేత పశూన్వృకః । వృకోదరస్తవ సుతాంస్తథా వ్యద్రావయద్రణే
ఎలాగైతే గొర్రెల మధ్యలోకి వచ్చిన కోతి వాటిని చెల్లాచెదురుగా పరుగెత్తిస్తుందో, అలాగే వృకోదరుడు నీ కుమారులను యుద్ధంలో పారదోపెట్టాడు.
గాఙ్గేయో భగదత్తశ్చ గోతమశ్చ మహారథాః । పాణ్డవం రభసం యుద్ధే వారయామాసురర్జునమ్
గంగేయుడు, భగదత్తుడు, గౌతముడు వంటి మహారథులు యుద్ధంలో ఉగ్రంగా ముందుకు వస్తున్న అర్జునుని అడ్డుకునేందుకు ప్రయత్నించారు.
అస్త్రైరస్త్రాణి సంవార్య తేషాం సోఽతిరథో రణే ప్రవీరాంస్తవ సైన్యేషు ప్రేషయామాస మృత్యవే
ఆ అతి మహారథుడు తన ఆయుధాలతో వారి ఆయుధాలను ఎదుర్కొని, నీ సైన్యంలో ఉన్న వీరులను యుద్ధంలో మరణానికి పంపించాడు.
అభిమన్యుస్తు రాజానమమ్బష్ఠం లోకవిశ్రుతమ్ । విరథం రథినాం శ్రేష్ఠం కారయామాస సాయకైః
అభిమన్యుడు తన బాణాలతో ప్రసిద్ధి చెందిన అంబష్ట రాజును, రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని, రథం లేకుండా చేశాడు.
విరథో వధ్యమానస్తు సౌభద్రేణ యశస్వినా । అవప్లుత్య రథాత్తూర్ణమమ్బష్ఠో వసుధాధిపః
రథం లేకుండా పోయి, సుభద్ర కుమారుడి చేతిలో బాధపడుతూ, అంబష్ట మహారాజు వెంటనే తన రథం నుండి దిగి నేలపైకి దూకాడు.
అసిం చిక్షేప సమరే సౌభద్రస్య మహాత్మనః । ఆరురోహ రథం చైవ హార్దిక్యస్య మహాబలః
యుద్ధంలో అతడు సుభద్ర కుమారునిపై ఒక కత్తిని విసిరి, వెంటనే మహాబలుడు హార్దిక్యుని రథంపై ఎక్కాడు.
ఆపతన్తం తు నిస్త్రింశం యుద్ధమార్గవిశారదః । లాఘవాద్వ్యంసయామాస సౌభద్రః పరవీరహా
ఆ కత్తి వేగంగా వచ్చేటప్పుడు, యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన సుభద్ర కుమారుడు తన చాతుర్యంతో దాన్ని తప్పించుకున్నాడు.
వ్యంసితం వీక్ష్య నిస్త్రింశం సౌభద్రేణ రణే తదా। సాధుసాధ్వితి సైన్యానాం ప్రణాదోఽభూద్విశాంపతే
యుద్ధంలో సుభద్ర కుమారుడు ఆ కత్తిని తప్పించాడని చూసి, సైన్యంలో 'బాగుంది! బాగుంది!' అని హర్షధ్వని వినిపించింది, ఓ రాజేంద్ర.
ధృష్టద్యుమ్నముఖాస్త్వన్యే తవ సైన్యమయోధయన్। తథైవ తావకాః సర్వే పాణ్డుసైన్యమయోధయన్
ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండి మరికొందరు నీ సైన్యంతో యుద్ధం చేశారు. అలాగే నీ సైన్యంలో ఉన్నవారు అందరూ పాండవ సైన్యంతో పోరాడారు.
తత్రాక్రన్దో మహానాసీత్తవ తేషాం చ భారత। నిఘ్నతాం దృఢమన్యోన్యం కుర్వతాం కర్మ దుష్కరమ్
అక్కడ నీ సైన్యానికి, వారి సైన్యానికి మధ్య గొప్ప అరుపులు, కలకలం ఏర్పడ్డాయి. వారు ఒకరినొకరు బలంగా కొట్టి, దుర్లభమైన కార్యాలు చేశారు.
అన్యోన్యం హి రణే శూరాః కేశేష్వాక్షిష్య మానినః। నఖదన్తైరయుధ్యన్త ముష్టిభిర్జానుభిస్తథా
యుద్ధంలో గర్వంతో ఉన్న వీరులు ఒకరినొకరు జుట్టు పట్టుకుని, గోళ్లతో, పళ్లతో, ముద్దులతో, మోకాలితో కూడా పోరాడారు.
తలైశ్చైవాథ నిస్త్రింశైర్బాహుభిశ్చ సుసంస్థితైః। వివరం ప్రాప్య చాన్యోన్యమనయన్యమసాదనమ్
గదలు, ఖడ్గాలు, బలమైన భుజాలతో, ఒకరిపై ఒకరు దారులు కనిపెట్టుకుని, ఆగకుండా పరస్పరం కొట్టుకున్నారు.
న్యహనచ్చ పితా పుత్రం పుత్రశ్చ పితరం తథా। వ్యాకులీకృతసంకల్పా యుయుధుస్తత్ర మానవాః
అక్కడ తండ్రులు కుమారులను, కుమారులు తండ్రులను కొట్టారు; మనసులు అయోమయంగా మారి, ఆ మనుషులు పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
రణే చారూణి చాపాని హేమపృష్ఠాని మారిష । హతానామపవిద్ధాని కలాపాశ్చ మహాధనాః
యుద్ధంలో బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న విల్లు, గొప్ప ధనుస్సుల క్వివర్లు, చనిపోయిన వారి దగ్గర పడిపోయాయి.
జాతరూపమయైః పుఙ్ఖై రాజతైర్నిశితాః శరాః। తైలధౌతా వ్యరాజన్త నిర్ముక్తభుజగోపమాః
బంగారు రెక్కలతో, వెండి అంచులతో, నూనెతో మెరిపించిన బాణాలు, విడిచిపెట్టిన పాముల్లా ప్రకాశించాయి.
ఖఙ్గాశ్చ దాన్తత్సరవో జాతరూపపరిష్కృతాః । చర్మాణి చాపవిద్ధాని రుక్మచిత్రాణి ధన్వినాం
దంతాల పట్టులతో, బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న ఖడ్గాలు, విల్లుల బంగారు అలంకారాలున్న కవచాలు, యుద్ధ భూమిలో చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
సువర్ణావికృతాః ప్రాసాః ప్రభగ్నా హేమభూషితాః। జాతరూపమయా యష్ట్యః శక్త్యశ్చ కనకోజ్జ్వలాః
బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న విరిగిన కటారులు, బంగారు దండలతో కూడిన ఆయుధాలు, బంగారు తుదిపలుకులతో మెరిసే శక్తులు అక్కడ కనిపించాయి.
అవస్కన్దాశ్చ పతితా ముసలాని గురూణి చ । పరిఘాః పట్టసాశ్చైవ భిణ్డిపాలాశ్చ మారిష
భారీ ముసల్లు, గదలు, ఇనుప దండలు, పెద్ద ఖడ్గాలు, బిందిపాళాలు—all అవి నేలపై పడిపోయాయి.
పతితా వివిధాశ్చాపాశ్చిత్రా హేమపరిష్కృతాః । కుథా బహువిధాకారాశ్చామరా వ్యజనాని చ
వివిధ రకాల బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న విల్లు, అనేక ఆకారాల కవచాలు, చామరాలు, వీటన్నీ అక్కడ చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి.
నానావిధాని శస్త్రాణి ప్రగృహ్య పతితా నరాః। జీవన్త ఇవ దృశ్యనతే గతసత్త్వా మహారథాః
వివిధ ఆయుధాలు పట్టుకుని పడిపోయిన యోధులు, ప్రాణం పోయినా, ఇంకా బతికినట్లే కనిపించారు.
గజావిమథితైర్గాత్రైర్ముసలైర్భిన్నమస్తకాః। గజావాజిరథక్షుణ్ణాః శేరతే స్మ నరాః క్షితౌ
ఏనుగులు తొక్కిన శరీరాలు, ముసల్లు కొట్టి తలలు పగలగొట్టబడినవారు, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, రథాలు తొక్కినవారు—all నేలపై పడి ఉన్నారు.
తథైవాశ్వనృనాగానాం శరీరైర్విబభౌ తదా। సంఛన్నా వసుధా రాజన్పర్వతైరివ శాతితైః
అదే విధంగా, రాజా, ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషుల శరీరాలతో భూమి కప్పబడింది; కొట్టిన కొండల్లా ప్రకాశించింది.
సమరే పతితైశ్చైవ శక్త్యృష్టిశరతోమరైః। నిస్త్రింశైః పట్టసైః ప్రాసైరవస్కన్దైః పరశ్వథైః
యుద్ధ భూమిలో పడిపోయిన శక్తులు, కటారులు, బాణాలు, టోమరాలు, ఖడ్గాలు, పెద్ద ఖడ్గాలు, కటారులు, ముసల్లు, పరశువాలు నేలపై చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి.
పరిఘైర్భిణ్డిపాలైశ్చ శతఘ్నీభిశ్చ మారిష। శరీరైః శస్త్రనిర్భిన్నైః సమాస్తీర్యత మేదినీ
ఇనుప దండలు, బిందిపాళాలు, శతఘ్నులు, ఆయుధాలతో చీల్చబడిన శరీరాలతో భూమి కప్పబడింది.
విశబ్దైరల్పశబ్దైశ్చ శోణితౌగపరిప్లుతైః। గతాసుభిరమిత్రఘ్న విబభౌ నిచితా మహీ
పెద్దదైన, చిన్నదైన అరుపులు, రక్త ప్రవాహాలతో, శత్రువులను సంహరించిన మృతదేహాలతో నిండిన భూమి ప్రకాశించింది.
సతలత్రైః సకేయూరైర్బాహుభిశ్చన్దనోక్షితైః । హస్తిహస్తోపమైశ్ఛిన్నైరూరుభిశ్చ తరస్వినామ్
బంగారు కంకణాలు, కేయూరాలు ధరించిన, చందనం పూసిన భుజాలు, ఏనుగు దంతాల్లాంటి తొడలు, వీరుల నుండి విడిపోయి నేలపై పడ్డాయి.
బద్ధచూజామణివరైః శిరోభిశ్చ సకుణ్డలైః । పాతితై ఋషభాక్షాణాం బభౌ భారత మేదినీ
మణిమకుటాలతో, కుండలాలతో అలంకరించబడిన తలలు, ఎద్దుల్లాంటి యోధుల నుండి పడిపోయి, భూమిని ప్రకాశింపజేశాయి, ఓ భారతా.