విదార్య ప్రావిశన్క్షిప్రం వల్మీకమివ పన్నగాః। స గాఢవిద్ధో వ్యథితో నాగో భరతసత్తమ
ఆ కటారులు పాములు పుట్టలోకి ప్రవేశించినట్టు వేగంగా లోపలికి చొచ్చుకుపోయాయి. ఆ ఏనుగు బలంగా గాయపడి, బాధతో తల్లడిల్లింది, ఓ భరతశ్రేష్ఠా!
ఉపావృత్తమదః క్షిప్రమభ్యవర్తత వేగినః । స ప్రదుద్రావ వేగేన ప్రణదన్భైరవం రవమ్
దాని మదం వెంటనే తగ్గిపోయి, అది వేగంగా తిరిగి పారిపోయింది. భయంకరమైన గర్జన చేస్తూ, ఆ ఏనుగు పరుగెత్తింది.
సంమర్దమానః స్వబలం వాయుర్వృక్షానివౌజసా । తస్మిన్పరాజితే నాగే పాణ్డవానాం మహారథాః
ఆ ఏనుగు తన సైన్యాన్ని గాలివాటికి చెట్లు పడిపోవడం లాగా తుడిపాటుగా తాకుతూ వెళ్లింది. ఆ ఏనుగు ఓడిపోయిన తర్వాత, పాండవుల మహారథులు
సింహనాదం వినద్యోచ్చైర్యుద్ధాయైవావతస్థిరే । తతో భీమం పురస్కృత్య భగదత్తముపాద్రవన్
సింహాలా గర్జిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడ్డారు. ఆ తరువాత భీముడిని ముందుంచుకొని, వారు భగదత్తునిపై దాడికి వెళ్లారు.
కిరన్తో వివిధాన్బాణాఞ్శస్త్రాణి వివిధాని చ। తేషామాపతతాం రాజన్సంక్రుద్ధానామమర్షిణామ్
వారు వివిధ రకాల బాణాలు, ఆయుధాలు వర్షించుతూ, కోపంతో, ధైర్యంతో ముందుకు దూసుకొచ్చారు, ఓ రాజా!
శ్రుత్వా స నినదంక ఘోరమమర్షాద్గతసాధ్వసః । భగదత్తో మహేష్వాసః స్వనాగం ప్రత్యచోదయత్
వారి భయంకరమైన గర్జన విని, భగదత్తుడు భయపడకుండా కోపంతో తన ఏనుగును ముందుకు నడిపించాడు.
అఙ్కుశాఙ్గుష్ఠనుదితః స గజప్రవరో యుధి। తస్మిన్క్షణే సమభవత్సాంవర్తక ఇవానలః
అంకుశంతో, అడుగుతో ప్రేరేపించబడిన ఆ గొప్ప ఏనుగు, ఆ క్షణంలో ప్రళయాగ్ని లాగా మారింది.
రథసఙ్ఘాంస్తథా నాగాన్హయాంశ్చ హయసాదినః । పాదాతాంశ్చ సుసంక్రుద్ధః శతశోఽథ సహస్రశఃక
ఆయన కోపంతో, రథాలను, ఇతర ఏనుగులను, గుఱ్ఱాలను, గుఱ్ఱస్వారులను, పాదసేనను వందలాది, వేలాది మందిని నాశనం చేశాడు.
అమృద్గాత్సమరే నాగః సంప్రధావంస్తతస్తతః। తేన సంలోడ్యమానం తు పాణ్డవానాం బలం మహత్
ఆ యుద్ధంలో ఆ ఏనుగు ఎవరినీ వదలకుండా, ఇక్కడ అక్కడ పరుగెత్తింది. దాని వల్ల పాండవుల గొప్ప సైన్యం తుడిపాటుగా పడిపోయింది.
సంచుకోచ మహారాజ చర్మేవాగ్నౌ సమాహితమ్ । భగ్నం తు స్వబలం దృష్ట్వా భగదత్తేన ధీమతా
ఓ రాజా! ఆ సైన్యం అగ్నిలో చర్మం కాలిపోవడం లాగా వెనక్కి తగ్గింది. తన సొంత సైన్యం భగదత్తుని చేతిలో ఓడిపోతున్నదని చూసి,
ఘటోత్కచోఽథ సంక్రుద్ధో భగదత్తముపాద్రవత్। వికటః పరుషో రాజన్దీప్తాస్యో దీప్తలోచనః
అప్పుడు ఘటోత్కచుడు కోపంతో భగదత్తునిపై దాడికి వెళ్లాడు. అతను భయంకరమైన రూపంతో, మండుతున్న నోరు, మండుతున్న కన్నులతో, భయంకరంగా కనిపించాడు.
రూపం విభీషణం కృత్వా రోషేణ ప్రజ్వలన్నివ । జగ్రాహ విమలం శూలం గిరీణామపి దారణమ్
అతను భయానకమైన రూపాన్ని ధరించి, కోపంతో మండుతూ, పర్వతాలను కూడా చీల్చగల శక్తివంతమైన స్వచ్ఛమైన శూలాన్ని పట్టుకున్నాడు.
నాగం జిఘాంసుః సహసా చిక్షేప చ మహాబలః। స విస్ఫులిఙ్గమాలాభిః సమన్తాత్పరివేష్టితమ్
అతిబలవంతుడు ఆ పామును చంపాలని తలచి, చుట్టూ మంటలు మెరుస్తున్న దానిని వేగంగా విసిరాడు.
తమాపతన్తం సహసా దృష్ట్వా ప్రాగ్జ్యోతిషో నృపః । చిక్షేప రుచిరం తీక్ష్ణమర్ధచన్ద్రం సుదారుణమ్
ఆ ఆయుధం వేగంగా తనవైపు వస్తున్నదాన్ని చూసి, ప్రాగ్జ్యోతిషపుర రాజు అందంగా, పదునుగా, భయంకరంగా ఉన్న అర్ధచంద్రబాణాన్ని వెంటనే విడిచాడు.
చిచ్ఛేద తన్మహచ్ఛూలం తేన బాణేన వేగవాన్ । ఉత్పపాత ద్విధా చ్ఛిన్నం శూలం హేమపరిష్కృతమ్
ఆ వేగవంతమైన బాణంతో అతడు ఆ గొప్ప శూలాన్ని నరికి రెండు ముక్కలు చేశాడు. బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న ఆ శూలం రెండు భాగాలై పైకి ఎగిరింది.
మహాశనిర్యథా భ్రష్టా శక్రముక్తా నభోగతా । శూలం నిపతితం దృష్ట్వా ద్విధా కృత్తం చ పార్థివః
ఇంద్రుడు వదిలిన గొప్ప వజ్రాయుధం ఆకాశంలో పడి వస్తున్నట్లుగా, ఆ రాజు రెండు ముక్కలైన శూలం కింద పడిపోతున్నదాన్ని చూశాడు.
రుక్మదణ్డాం మహాశక్తిం జగ్రాహాగ్నిశిఖోపమాన్ । చిక్షేప తాం రాక్షసస్య తిష్ఠితిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
బంగారు దండంతో, అగ్ని జ్వాలలా మెరుస్తున్న గొప్ప శక్తిని పట్టుకుని, దాన్ని రాక్షసునిపై విసిరి, 'నిలు, నిలు!' అని అరవాడు.
తామాపతన్తీం సంప్రేక్ష్య వియత్స్థామశనీమివ । ఉత్పత్య రాక్షసస్తూర్ణం జగ్రాహ చ ననాద చ
ఆ ఆయుధం ఆకాశంలో పడి వస్తున్న ఉల్కలా దూసుకొస్తున్నదాన్ని చూసి, రాక్షసుడు వెంటనే ఎగిరి దాన్ని పట్టుకుని గర్జించాడు.
బభఞ్జ చైనాం త్వరితో జానున్యారోప్య భారత। పశ్యతః పార్థివేన్ద్రస్య తదద్భుతమివాభవత్
భారతా! ఆ రాక్షసుడు వేగంగా దానిని మోకాళిపై పెట్టి విరిచేసాడు. రాజు చూస్తుండగా అది అద్భుతంగా అనిపించింది.
తదవేక్ష్య కృతం కర్మ రాక్షసేన బలీయసా। దివి దేవాః సగన్ధర్వా మునయశ్చాపి విస్మితాః
ఆ శక్తివంతమైన రాక్షసుడు చేసిన ఆ కార్యాన్ని చూచి, దేవతలు, గంధర్వులు, మునులు అందరూ ఆకాశంలో ఆశ్చర్యపోయారు.
పాణ్డవాశ్చ మహారాజ భీమసేనపురోగమాః । సాధుసాధ్వితి నాదేన పృథివీమన్వనాదయన్
మహారాజా! భీమసేనుడు ముందుండగా పాండవులు 'బాగుంది! బాగుంది!' అని పెద్దగా అరవడంతో భూమి మారుమోగింది.
తం తు శ్రుత్వా మహానాదం ప్రహృష్టానాం మహాత్మనామ్ । నామృష్యత మహేష్వాసో భగదత్తః ప్రతాపవాన్
ఆ మహాత్ములు ఆనందంతో చేసిన ఆ గొప్ప అరుపు విని, పరాక్రమశాలి ధనుర్ధారి భగదత్తుడు తట్టుకోలేకపోయాడు.
స విష్ఫార్య మహచ్చాపమిన్ద్రాశానిసమప్రభమ్ । అభిదుద్రావ వేగేన పాణ్డవానాం మహారథాన్
అతడు ఇంద్రుని వజ్రాయుధం లాంటి గొప్ప విల్లును బలంగా ఎడురుగా లాగి, వేగంగా పాండవుల మహారథులపై దూసుకొచ్చాడు.
విసృజన్విమలాంస్తీక్ష్ణాన్నారాచాఞ్జ్వలనప్రభాన్ । భీమమేకేన వివ్యాధ రాక్షసం నవభిః శరైః
అతడు అగ్నిలా మెరుస్తూ, పదునైన నిర్మలమైన బాణాలను వదిలి, భీముడిని ఒక బాణంతో, రాక్షసుని తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
అభిమన్యుం త్రిభిశ్చైవ కేకయాన్పఞ్చ పఞ్చభిః । పూర్ణాయతవిసృష్టేన శరేణానతపర్వణా
అభిమన్యుని మూడు బాణాలతో, కేకయులను ఒక్కొక్కరికి ఐదు బాణాలతో, పూర్తిగా లాగి వదిలిన బాణాలతో తాకాడు.
బిభేద దక్షిణం బాహుం క్షత్రేదవస్య చాహవే । పపాత సహసా తస్య సశరం ధనురుత్తమమ్
యుద్ధంలో క్షత్రదేవుని కుడి భుజాన్ని గాయపరిచాడు. అతని చేతిలో ఉన్న గొప్ప విల్లు బాణంతో సహా అకస్మాత్తుగా నేలపై పడిపోయింది.
ద్రౌపదేయాంస్తతః పఞ్చ పఞ్చభిః సమతాడయత్ । భీమసేనస్య చ క్రోధాన్నిజఘాన తురంగమాన్
ఆ తరువాత ద్రౌపదీ కుమారులను ఐదుగురిని ఐదు బాణాలతో తాకాడు. భీమసేనుడిపై కోపంతో అతని గుర్రాలను గాయపరిచాడు.
ధ్వజం కేసరిణం చాస్య చిచ్ఛేద విశిఖైస్త్రిభిః । నిర్బిభేద త్రిభిశ్చాన్యైః సారథిం చాస్య పత్రిభిః
మూడు బాణాలతో భీమసేనుని కేతును నరికివేశాడు. ఇంకో మూడు బాణాలతో అతని సారథిని గాయపరిచాడు.
స గాఢవిద్ధో వ్యథితో రథోపస్థ ఉపావిశత్ । విశోకో భరతశ్రేష్ఠ భగదత్తేన సంయుగే
భగదత్తుడు యుద్ధంలో గాఢంగా గాయపరిచినా, సారథి బాధతో రథంలో కూర్చున్నాడు. అయినా, విశోకుడు, భారతులలో శ్రేష్ఠుడు, ధైర్యాన్ని కోల్పోలేదు.
తతో భీమో మహాబాహుర్విరథో రథినాం వరః । గదాం ప్రగృహ్య వేగేన ప్రచస్కన్ద రథోత్తమాత్
అప్పుడూ మహాబాహువు, రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన భీముడు తన గొప్ప గదను పట్టుకుని వేగంగా రథం దిగాడు.