మదాన్ధా రోషసంరబ్ధా విషాణాగ్రైర్మహాహవే । బిభిదుర్దన్తముసలైః సమాసాద్య పరస్పరమ్
మదంతో మత్తెక్కిన, కోపంతో మండిపడిన ఆ ఏనుగులు, తమ దంతాలతో, బలమైన కఱ్ఱలతో ఒకదానికొకటి గాయపరిచాయి.
హయాశ్చ చామరాపీడాః ప్రాసపాణిభిరాస్థితాః । చోదితాః సాదిభిః క్షిప్రం నిజఘ్రురితరేతరమ్
యాకపుచ్చిన పావురాల వాలుతో అలంకరించిన గుర్రాలు, చేతిలో కత్తులు పట్టుకున్న యోధులతో, తమ పైకారుల ప్రేరణతో, ఒకదానికొకటి వేగంగా దాడి చేశాయి.
పాదాతాశ్చ పదాత్యోఘైస్తాడితాః శక్తితోమరైః। న్యపతన్త తదా భూమౌ శతశోఽథ సహస్రశః
పాదసేనలు, శక్తులు, తుమ్మెదలు వర్షంలా మీద పడటంతో, వందలాది, వేలాది మంది నేలపై పడిపోయారు.
రథినశ్చ రథాకంశ్చిత్రాన్కర్ణినాలీకతోమరైః । నిహత్య సమరే వీరాన్సింహనాదాన్వినేదిరే
రథసారథులు, రకరకాల బాణాలు, కోడెళ్లతో, తుమ్మెదలతో యుద్ధంలో వీరులను చంపి, సింహంలా గర్జించారు.
తస్మింస్తథా వర్తమానే సంగ్రామే రోమహర్షణే । భగతత్తో మహేష్వాసో భీమసేనమథాద్రవత్
అలా భయంకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, మహాశక్తివంతుడైన భగదత్తుడు, భీమసేనుడి మీద దూకాడు.
కుఞ్జరేణ ప్రభిన్నేన సప్తధా స్రవతా మదమ్। పర్వతేన యథా తోయం స్రవమాణేన సర్వశః
ఏడు చోట్ల మదం కారుతున్న, పగిలిన ఏనుగుపై ఎక్కి, ఆ ఏనుగు పర్వతంలా చుట్టూ నీళ్లు కార్చినట్టు కనిపించింది.
కిరఞ్ఛరసహస్రాణి సుప్రతీకశిరోగతః । ఐరావతస్థో మఘవాన్వారిధారా ఇవానఘ
సుప్రతీకుడి తలపై భగదత్తుడు కూర్చుని, వేలాది బాణాలను వర్షంలా వదిలాడు. అది ఎర్రావతంపై ఇంద్రుడు వర్షం కురిపించినట్టు ఉండింది, ఓ పాపరహితుడా!
స భీమం శరధారాభిస్తాజయామాస పార్థివః । పర్వతం వారిధారాభిస్తపాన్తే జలదో యథా
ఆ రాజు, బాణాల వర్షంతో భీముడిపై దాడి చేశాడు. అది వేసవికాలం చివర వానమేఘం పర్వతాన్ని ముంచినట్టు ఉండింది.
భీమసేనస్తు సంక్రుద్ధః పాదరక్షాన్పరఃశతాన్। నిజఘాన మహేష్వాసః సంరబ్ధః శరవృష్టిభిః
అయితే భీమసేనుడు కోపంతో, మహాశక్తివంతుడై, బాణాల వర్షంతో వందలాది పాదసేనలను చంపేశాడు.
తాన్దృష్ట్వా నిహతాన్క్రుద్ధో భగదత్తః ప్రతాపవాన్ । చోదయామాస నాగేన్ద్రం భీమసేనరథం ప్రతి
వారిని చనిపోయినట్టు చూసి, భగదత్తుడు కోపంతో, తన ఏనుగును భీమసేనుడి రథం వైపు దూకేలా చేశాడు.
స నాగః ప్రేషితస్తేన బాణో జ్యాచోదితో యథా। అభ్యధావత వేగేన భీమసేనపురోగమాః
ఆ ఏనుగు, భగదత్తుడు ప్రేరేపించిన బాణంలా, వేగంగా భీమసేనుడు ముందున్న వారిపై దూసుకొచ్చింది.
తమాపతన్తం సంప్రేక్ష్య పాణ్డవానాం మహారథాః। అభ్యవర్తన్త వేగేన భీమసేనపురోగమాః
ఆయన దూసుకొస్తున్నాడని చూసి, పాండవుల మహారథులు, భీమసేనుడు ముందుండగా, వెంటనే ఎదుర్కొనడానికి తిరిగివచ్చారు.
కేకయాశ్చాభిమన్యుశ్చ ద్రౌపదేయాశ్చ సర్వశః। దశార్ణాధిపతిః శూరః క్షత్రదేవశ్చ మారిష
కేకయులు, అభిమన్యుడు, ద్రౌపదీ కుమారులు అందరూ, దశార్ణుల వీరుడూ, క్షత్రదేవుడూ అక్కడ ఉన్నారు, ఓ మహానుభావా!
చేదిపో ధృష్టకేతుశ్చ సంరబ్ధాః సర్వ ఏవ తే। ఉత్తమాస్త్రాణి దివ్యాని దర్శయన్తో మహాబలాః
చేడిపుడు, ధృష్టకేతువు—వీళ్లంతా కోపంతో, అపారమైన బలంతో, తమ గొప్ప, దివ్యమైన ఆయుధాలను ప్రదర్శించారు.
తమేకం కుఞ్జరం క్రుద్ధాః సమన్తాత్పర్యవారయన్ । స విద్ధో బహుభిర్బాణైర్వ్యరోచత మహాద్విపః
కోపంతో ఉన్న వారు ఆ ఏకైక ఏనుగును అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టారు. అనేక బాణాలతో గాయపడి, ఆ గొప్ప ఏనుగు ప్రకాశవంతంగా కనిపించింది.
సంజాతరుధిరోత్పీడో ధాతుచిత్ర ఇవాద్రిరాట్। దశార్ణాధిపతిశ్చాఽపి గజం భూమిధరోపమమ్
రక్తం ప్రవహిస్తూ, ఆ ఏనుగు ఖనిజాలతో అలంకరించిన కొండలా కనిపించింది. దశార్ణ దేశాధిపతియు, కొండలాంటి ఆ ఏనుగును ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చాడు.
సమాస్థితోఽభిదుద్రావ భగదత్తస్య వారణమ్। తమాపతన్తం సమరే జగం జగపతిః స చ
తన స్వంత ఏనుగుపై ఎక్కి, భగదత్తుని ఏనుగును యుద్ధంలో ఎదుర్కొనడానికి దూసుకెళ్లాడు. అతను దూసుకొస్తుండగా, ఏనుగుల అధిపతి అతనిని ఎదుర్కొన్నాడు.
దధార సుప్రతీకోఽపి వేలేవ మకరాలయమ్ । వారితం ప్రేక్ష్య నాగేన్ద్రం దశార్ణస్య మహాత్మనః
సుప్రతీకుడు కూడా, తీరంలా సముద్రాన్ని నిలిపివేసినట్టు, తన స్థానం నుంచి కదలకుండా నిలిచిపోయాడు. దశార్ణ మహారాజు యొక్క శక్తివంతమైన ఏనుగును ఆపబడినదని చూసి,
సాధుసాధ్వితి సైన్యాని త్వదీయాన్యభ్యపూజయన్ । తతః ప్రాగ్జ్యోతిషః క్రుద్ధస్తోమరాన్వై చతుర్దశ
నీ సైనికులు 'బాగుంది! బాగుంది!' అని హర్షధ్వానాలు చేశారు. వెంటనే ప్రాగ్జ్యోతిషపురాధిపతి భగదత్తుడు కోపంతో పద్నాలుగు కటారులను విసిరాడు.
ప్రాహిణోత్తస్య నాగస్య ప్రముఖే నృపసత్తమ। తస్య కుమ్భపరిత్రాణాం శాతకుమ్భపరిష్కృతమ్
అతను ఆ ఏనుగు ముఖభాగాన్ని లక్ష్యంగా చేసి వాటిని పంపాడు, ఓ మహారాజా! ఆ బలమైన బంగారు కవచాన్ని ఛేదించి,
విదార్య ప్రావిశన్క్షిప్రం వల్మీకమివ పన్నగాః। స గాఢవిద్ధో వ్యథితో నాగో భరతసత్తమ
ఆ కటారులు పాములు పుట్టలోకి ప్రవేశించినట్టు వేగంగా లోపలికి చొచ్చుకుపోయాయి. ఆ ఏనుగు బలంగా గాయపడి, బాధతో తల్లడిల్లింది, ఓ భరతశ్రేష్ఠా!
ఉపావృత్తమదః క్షిప్రమభ్యవర్తత వేగినః । స ప్రదుద్రావ వేగేన ప్రణదన్భైరవం రవమ్
దాని మదం వెంటనే తగ్గిపోయి, అది వేగంగా తిరిగి పారిపోయింది. భయంకరమైన గర్జన చేస్తూ, ఆ ఏనుగు పరుగెత్తింది.
సంమర్దమానః స్వబలం వాయుర్వృక్షానివౌజసా । తస్మిన్పరాజితే నాగే పాణ్డవానాం మహారథాః
ఆ ఏనుగు తన సైన్యాన్ని గాలివాటికి చెట్లు పడిపోవడం లాగా తుడిపాటుగా తాకుతూ వెళ్లింది. ఆ ఏనుగు ఓడిపోయిన తర్వాత, పాండవుల మహారథులు
సింహనాదం వినద్యోచ్చైర్యుద్ధాయైవావతస్థిరే । తతో భీమం పురస్కృత్య భగదత్తముపాద్రవన్
సింహాలా గర్జిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడ్డారు. ఆ తరువాత భీముడిని ముందుంచుకొని, వారు భగదత్తునిపై దాడికి వెళ్లారు.
కిరన్తో వివిధాన్బాణాఞ్శస్త్రాణి వివిధాని చ। తేషామాపతతాం రాజన్సంక్రుద్ధానామమర్షిణామ్
వారు వివిధ రకాల బాణాలు, ఆయుధాలు వర్షించుతూ, కోపంతో, ధైర్యంతో ముందుకు దూసుకొచ్చారు, ఓ రాజా!
శ్రుత్వా స నినదంక ఘోరమమర్షాద్గతసాధ్వసః । భగదత్తో మహేష్వాసః స్వనాగం ప్రత్యచోదయత్
వారి భయంకరమైన గర్జన విని, భగదత్తుడు భయపడకుండా కోపంతో తన ఏనుగును ముందుకు నడిపించాడు.
అఙ్కుశాఙ్గుష్ఠనుదితః స గజప్రవరో యుధి। తస్మిన్క్షణే సమభవత్సాంవర్తక ఇవానలః
అంకుశంతో, అడుగుతో ప్రేరేపించబడిన ఆ గొప్ప ఏనుగు, ఆ క్షణంలో ప్రళయాగ్ని లాగా మారింది.
రథసఙ్ఘాంస్తథా నాగాన్హయాంశ్చ హయసాదినః । పాదాతాంశ్చ సుసంక్రుద్ధః శతశోఽథ సహస్రశఃక
ఆయన కోపంతో, రథాలను, ఇతర ఏనుగులను, గుఱ్ఱాలను, గుఱ్ఱస్వారులను, పాదసేనను వందలాది, వేలాది మందిని నాశనం చేశాడు.
అమృద్గాత్సమరే నాగః సంప్రధావంస్తతస్తతః। తేన సంలోడ్యమానం తు పాణ్డవానాం బలం మహత్
ఆ యుద్ధంలో ఆ ఏనుగు ఎవరినీ వదలకుండా, ఇక్కడ అక్కడ పరుగెత్తింది. దాని వల్ల పాండవుల గొప్ప సైన్యం తుడిపాటుగా పడిపోయింది.
సంచుకోచ మహారాజ చర్మేవాగ్నౌ సమాహితమ్ । భగ్నం తు స్వబలం దృష్ట్వా భగదత్తేన ధీమతా
ఓ రాజా! ఆ సైన్యం అగ్నిలో చర్మం కాలిపోవడం లాగా వెనక్కి తగ్గింది. తన సొంత సైన్యం భగదత్తుని చేతిలో ఓడిపోతున్నదని చూసి,