తం ప్రత్యవిధ్యద్దశభిర్భీమసేనః శిలీముఖైః । త్వరమాణో మహేష్వాసః సవ్యే పార్శ్వే మహాబలః
అప్పుడే భీమసేనుడు, ఆ మహాబలుడు, తన ఎడమ ప్రక్కపై పదిమంది పదునైన బాణాలతో అతడిని వేగంగా గాయపరిచాడు.
స గాఢవిద్ధో వ్యథితో వయోవృద్ధశ్చ భారత। ప్రనష్టసంజ్ఞః సహసా రథోపస్థ ఉపావిశత్
తీవ్రంగా గాయపడి, బాధతో, వయసులో పెద్దవాడైన అతడు, హఠాత్తుగా స్పృహ కోల్పోయి తన రథంలో కూర్చున్నాడు.
గురుం ప్రవ్యథితం దృష్ట్వా రాజా దుర్యోధనః స్వయమ్ । ద్రౌణాయనిశ్చ సంక్రుద్ధౌ భీమసేనమభిద్రుతౌ
తన గురువు బాధపడుతున్నాడని చూసి, రాజు దుర్యోధనుడు స్వయంగా, ద్రౌణి కూడా కోపంతో, ఇద్దరూ భీమసేనుని మీద దూకారు.
తావాపతన్తౌ సంప్రేక్ష్య కాలాన్తకయమోపమౌ । భీమసేనో మహాబాహుర్గదామాదాయ సత్వరమ్
ఆ ఇద్దరూ భయంకరంగా, కాలాంతకుడిలా ముందుకు వస్తున్నారని గమనించిన భీమసేనుడు, తన గొప్ప బలంతో, వెంటనే గదను పట్టుకున్నాడు.
అవప్లుత్య రథాత్తూర్ణం తస్థౌ గిరిరివాచలః। సముద్యమ్య గదాం గుర్వీ యమదణ్డోపమాం రణే
వేగంగా తన రథం నుంచి దూకి, భీమసేనుడు పర్వతంలా నిలబడి, యుద్ధంలో యమధండంలాంటి బరువైన గదను పైకి ఎత్తాడు.
తముద్యతగదం దృష్ట్వా కైలాసమివ శృఙ్గిణమ్। కౌరవో ద్రోణపుత్రశ్చ సహితావభ్యధావతామ్
ఆయన గదను పైకి ఎత్తి, కైలాస శిఖరంలా నిలబడి ఉన్నాడని చూసి, కౌరవుడు, ద్రోణుని కుమారుడు ఇద్దరూ కలసి అతని మీద దాడికి వచ్చారు.
తావాపతన్తౌ సహితౌ త్వరితౌ బలినాం వరౌ। అభ్యధావత వేగేన త్వరమాణో వృకోదరః
బలవంతులలో అగ్రగాములైన ఆ ఇద్దరూ కలసి, వేగంగా ముందుకు వచ్చారు. వారిని ఎదుర్కొనడానికి వృకోదరుడు కూడా త్వరగా పరుగెత్తాడు.
తమాపతన్తం సంప్రేక్ష్య సంక్రుద్ధం భీమదర్శనమ్ । సమభ్యధావంస్త్వరితాః కౌరవాణాం మహారథాః
అతను కోపంతో, భయంకరంగా ముందుకు వస్తున్నాడని చూసి, కౌరవుల మహారథులు త్వరగా అతన్ని ఎదుర్కొనడానికి పరుగెత్తారు.
భారద్వాజముఖాః సర్వే భీమసేనజిఘాంసయా । నానావిధాని శస్త్రాణి భీమస్యోరస్యపాతయన్
భారద్వాజుని నేతృత్వంలో అందరూ, భీమసేనుడిని చంపాలని ఆశించి, భీముని ఛాతీ మీద ఎన్నో రకాల ఆయుధాలు విసిరారు.
సహితాః పాణ్డవం సర్వే పీడయన్తః సమన్తతః। తం దృష్ట్వా సంశయం ప్రాప్తం పీడ్యమానం మహారథమ్
అందరూ కలసి పాండవుని చుట్టుముట్టి, అన్ని వైపులా అతన్ని ఇబ్బంది పెట్టారు. ఆ మహారథుడు కష్టంలో ఉన్నాడని చూసారు.
అభిమన్యుప్రభృతయః పాణ్డవానాం మహారథాఃక । అభ్యదావన్పరీప్సన్తః ప్రాణాంస్త్యక్త్వా సుదుస్త్యజాన్
అభిమన్యుడు మొదలుకొని పాండవుల మహారథులు, ప్రాణాలను కూడా త్యాగం చేయడానికి సిద్ధమై, అతన్ని రక్షించేందుకు పరుగెత్తారు.
అనూపాధిపతిః శూరో భీమస్య దయితః సఖా । నీలో నీలామ్బుదప్రఖ్యః సంక్రుద్ధో ద్రౌణిమభ్యాత్
అనూప దేశాధిపతి, భీమునికి ప్రియమైన స్నేహితుడు, మేఘంలా నీలవర్ణమున్న నీలుడు, కోపంతో ద్రౌణి మీద దాడికి వెళ్లాడు.
స్పర్ధతే హి మహేష్వాసో నిత్యం ద్రోణసుతేన సః। స విష్ఫార్య మహచ్చాపం ద్రౌణిం వివ్యాధ పత్రిణా
ఆ మహాశూరుడు ఎప్పుడూ ద్రోణుని కుమారుడితో పోటీ పడేవాడు. అతను తన గొప్ప విల్లు ఎక్కించి, పక్షిరేకతో చేసిన బాణంతో ద్రౌణిని గాయపరిచాడు.
యథా శక్రో మహారాజ పురా వివ్యాధ దానవమ్ । విప్రచిత్తిం దురాధర్షం దేవతానాం భయంకరమ్
ఓ రాజా! ఇంద్రుడు ఎప్పుడో దేవతలకు భయంకరుడైన, దుర్జయుడైన విప్రచిత్తి అనే దానవుడిని ఎలా బాణంతో గాయపరిచాడో, అలా...
యేన లోకత్రయం క్రోధాత్రాసితం స్వేన తేజసాక । `స రుద్రేణ జితః పూర్వం నిహతో మాతరిశ్వనా' తథా నీలేన నిర్భిన్నః సమ్యఙ్భుక్తేన పత్రిణా
తన తేజస్సుతో మూడు లోకాలను భయపెట్టిన విప్రచిత్తి, ముందుగా రుద్రునిచేత ఓడిపోయి, వాయుదేవునిచేత చంపబడ్డాడు. అలాగే, నీలుడు కూడా సమంగా గురిపెట్టి ద్రౌణిని బాణంతో గాయపరిచాడు.
సంజాతరుధిరోత్పీడో ద్రౌణిః క్రోధసమన్వితః । స విష్ఫార్య ధనుశ్చిత్రమిన్ద్రాశనిసమస్వనమ్
ద్రౌణి రక్తంతో తడిసి, కోపంతో నిండిపోయి, ఇంద్రుని వజ్రంలా గర్జించే తన అద్భుతమైన విల్లు ఎక్కించాడు.
దధ్రే నీలవినాశాయ మతిం మతిమతాం వరః। తతః సంధాయ విమలాన్భల్లాన్కర్మారమార్జితాన్
బుద్ధిమంతులలో అగ్రగామి అయిన ద్రౌణి, నీలుని సంహరించాలనే సంకల్పం చేసాడు. వెంటనే, మెరిసే, మెలితిప్పిన బాణాలను విల్లులో పెట్టాడు.
జఘాన చతురో వాహాన్పాతయామాస చ ధ్వజమ్। `సూతం చైకేన భల్లేన రథనీడాదపాహరత్' సప్తమేన చ భల్లేన నీలం వివ్యాధ వక్షసి
అతడు నాలుగు గుర్రాలను చంపి, జెండాను కూల్చాడు. ఒక బాణంతో రథసారథిని రథం నుంచి పడగొట్టాడు. ఏడవ బాణంతో నీలుని ఛాతీలో గాయపరిచాడు.
స గాఢవిద్ధో వ్యథితో రథోపస్థ ఉపావిశత్। మోహితం వీక్ష్య రాజానం నీలమశ్మచయోపమమ్
భారీగా గాయపడి, నీలుడు బాధతో తన రథంలో కూర్చున్నాడు. అతను అశ్మమయమైన గుట్టలా మౌనంగా ఉండిపోవడాన్ని చూసారు.
ఘటోత్కచోఽభిసంక్రుద్ధో జ్ఞాతిభిః పరివారితః । అభిదుద్రావ వేగేన ద్రౌణిమాహవశోభినమ్ । తథేతరే చాభ్యధావన్రాక్షసా యుద్ధదుర్మదాః
అప్పుడు ఘటోత్కచుడు, తన బంధువులతో కలసి, కోపంతో వేగంగా యుద్ధంలో ప్రకాశించే ద్రౌణి మీద దాడికి వెళ్లాడు. అలాగే, ఇతర రాక్షసులు కూడా యుద్ధ మత్తులో అక్కడికి పరుగెత్తారు.
భీమసేనో మహాబాహుర్నీలం నీలాఞ్జనప్రభమ్।' ఆరోప్య స్వరథం వీరో దుర్యోధనమపాద్రవత్
బలవంతుడైన భీమసేనుడు, తన రథంపై నీలం అనే నల్లని, మెరిసే రూపం కలిగిన వీరుణ్ని ఎక్కించుకుని, దుర్యోధనుని వైపు వేగంగా దూసుకెళ్లాడు.
ఘటోత్కచం చ సంప్రేక్ష్య రాక్షసం ఘోరదర్శనమ్ ।। అభ్యధావత తేజస్వీ భారజ్వాజాత్మజస్త్వరన్
భయంకరమైన రూపంతో ఉన్న రాక్షసుడు ఘటోత్కచుని చూసి, భీముని కుమారుడు తేజోవంతుడైన వాడు, త్వరగా యుద్ధానికి పరిగెత్తాడు.
నిజఘాన చ సంక్రుద్ధో రాక్షసాన్భీమదర్శనాన్। యోఽభవన్నగ్రతః క్రుద్ధా రాక్షసస్య పురఃసరాః । విముఖాంశ్చైవ తాన్దృష్ట్వా ద్రౌణిచాపచ్యుతైః శరైః
కోపంతో ఉన్న అతడు, ఘటోత్కచుని ముందు నిలిచిన భయంకరమైన రాక్షసులను కొట్టి పడగొట్టాడు. వారు భయంతో పారిపోతున్నప్పుడు, ద్రౌణి ధనుస్సుతో వదిలిన బాణాలతో వారిని గాయపరిచాడు.
అక్రుద్ధ్యత మహాకాయో భైమసేనిర్ఘటోత్కచః। ప్రాదుశ్చక్రే తతో మాయాం ఘోరరూపాం సుదారుణామ్
భీముని కుమారుడు ఘటోత్కచుడు, గొప్ప శరీరంతో ఉన్న వాడు, కోపపడకుండా, భయంకరమైన భయానకమైన మాయను ప్రదర్శించాడు.
మోహయన్సమరే ద్రౌణిం మాయావీ రాక్షసాధిపః। తతస్తే తావకాః సర్వే మాయయా విముఖీకృతాఃక
రాక్షసాధిపతి అయిన ఘటోత్కచుడు, మాయగాడు, యుద్ధంలో ద్రౌణిని మాయతో మోసగించాడు. ఆ మాయ వల్ల నీ సైన్యంలో ఉన్నవారు అందరూ అయోమయానికి లోనయ్యారు.
అన్యోన్యం సమపశ్యన్త నికృత్తా మేదినీతలే। విచేష్టమానాః కృపణాః శోణితేన పరిప్లుతాః
భూమిపై ఉన్న వారు ఒకరినొకరు శత్రువులుగా చూసుకుంటూ, రక్తంలో తడిసి, బాధతో తిప్పుకుంటూ, దురదృష్టవశాత్తూ పడిపోయారు.
ద్రోణం దుర్యోధనం శల్యమశ్వత్థామానమేవ చ। ప్రాయశశ్చ మహేష్వాసా యే ప్రధానాః స్మ కౌరవాః
ద్రోణుడు, దుర్యోధనుడు, శల్యుడు, అశ్వత్థామ, ఇంకా ముఖ్యమైన కౌరవులైన గొప్ప విలువంతులు అందరూ—
విధ్వస్తా రథినః సర్వే గజాశ్చ వినిపాతితాః। హయాశ్చైవ హయారోహాః సన్నికృత్తాః సహస్రశః
అందరు రథసారథులు చెల్లాచెదురయ్యారు, ఏనుగులు పడిపోయాయి, గుర్రాలు, వాటి పైకారులు వేల కొద్దీ నశించిపోయారు.
తద్దృష్ట్వా తావకం సైన్యం విద్రుతం శిబిరం ప్రతి। మమ ప్రాక్రోశతో రాజంస్తథా దేవవ్రతస్య చ
నీ సైన్యం శిబిరం వైపు పారిపోతున్నదాన్ని చూసి, రాజా! నేను, దేవవ్రతుడు ఇద్దరం పెద్దగా అరచాము.
యుధ్యధ్వం మా పలాయధ్వం మాయైషా రాక్షసీ రణే। ఘటోత్కచప్రముక్తేతి నాతిష్ఠన్త విమోహితాః
"యుద్ధం చేయండి! పారిపోవద్దు! ఇది ఘటోత్కచుడు వేసిన రాక్షస మాయ మాత్రమే!" అని చెప్పినా, అయోమయానికి లోనై వారు నిలబడలేకపోయారు.