రథినో రథిభిః సార్ధం కులపుత్రాస్తనుత్యజః। పరాం శక్తిం సమాస్థాయ చక్రుః కర్మాణ్యభీతవత్
రథస్వారులు, ఇతర రథస్వారులతో కలిసి, తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేసిన గొప్ప వంశపుత్రులు, అత్యంత ధైర్యంతో అపూర్వమైన కార్యాలు చేశారు.
స్వయంవర ఇవామర్దే ప్రజహ్రురితరేతరమ్ । ప్రార్థయానా యశో రాజన్స్వర్గం వా యుద్ధశాలినః
ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో, స్వయంవరంలా, యోధులు పరస్పరం సవాలు విసిరుకుంటూ, రాజా! కీర్తి గానీ, లేదా యోధులకు లభించే స్వర్గం గానీ కోరుతూ పోరాడారు.
తస్మింస్తథా వర్తమానే సంగ్రామే రోమహర్షణే। ధార్తరాష్ట్రం మహత్సైన్యం ప్రయయౌ విముఖీకృతమ్
అలా ఆ రోమాంచకరమైన యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుని బలమైన సైన్యం భయంతో తిరిగి పారిపోయింది.
స్వసైన్యం నిహతం దృష్ట్వా రాజా దుర్యోధనః స్వయమ్। అభ్యధావత్సుసంక్రుద్ధో భీమసేనమరిన్దమమ్
తన సైన్యం నశించినదాన్ని చూసి, రాజు దుర్యోధనుడు తానే స్వయంగా, తీవ్రమైన కోపంతో శత్రువులను జయించిన భీమసేనుడిపై దూకాడు.
ప్రగృహ్య సుమహచ్చాపమిన్ద్రాశనిసమస్వనమ్ । మహతా శరవర్షేణ పాణ్డవం సమవాకిరత్
ఇంద్రుడు కొడిచే మేఘగర్జనలా గట్టిగా మోగే తన గొప్ప విల్లు పట్టుకుని, అతడు పాండవుడిని బాణాల వర్షంతో పూర్తిగా కప్పేశాడు.
అర్ధచన్ద్రం చ సంధాయ సుతీక్ష్ణం లోమవాపినమ్ । భీమసేనస్య చిచ్ఛేద చాపం క్రోధసమన్వితః
తీవ్రమైన, వెంట్రుకలతో కప్పబడిన అర్ధచంద్ర బాణాన్ని ఎక్కించి, కోపంతో ఉన్న అతడు భీమసేనుని విల్లు కోసేశాడు.
తదన్తరం చ సంప్రేక్ష్య త్వరమామో మహారథః । ప్రసందధే శితం బాణం గిరీణామపి దారణమ్
ఆ మధ్యను గమనించిన ఆ మహారథుడు, వేగంగా పర్వతాలనూ చీల్చగలిగే పదునైన బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
తేనోరసి మహారాజ భీమసేనమతాడయత్ । స గాఢవిద్ధో వ్యథితః సృక్విణీ పరిసంలిహన్
ఆ బాణంతో రాజా, భీమసేనుడి ఛాతీపై గట్టిగా వేశాడు. తీవ్రంగా గాయపడి, బాధతో భీమసేనుడు తన ప్రక్కలను నాకుతూ ఉన్నాడు.
సమాలలమ్బే తేజస్వీ ధ్వజం హేమపరిష్కృతమ్। తథా విమనసం దృష్ట్వా భీమసేనం ఘటోత్కచః
వీరుడైన భీమసేనుడు బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న తన పతాకాన్ని పట్టుకుని నిలబడాడు. అతడిని అలా నిరుత్సాహంగా చూసి ఘటోత్కచుడు—
క్రోధేనాభిప్రజజ్వాల దిధక్షన్నివ పావకః। అభిమన్యుముఖాశ్చాపి పాణ్డవానాం మహారథాః
కోపంతో అగ్నిలా మండిపోతూ, దహించాలనే ఉత్సాహంతో ఉన్నాడు. అభిమన్యును ముందుగా ఉంచుకుని పాండవుల మహారథులు—
సమభ్యధావన్క్రోశన్తో రాజానం జాతసంభ్రమాః । సంప్రేక్ష్య తాన్సంపతతః సంక్రుద్ధాఞ్జాతసంభ్రమాన్
అందరూ కోపంతో, కలవరంతో రాజును 향ించి అరుస్తూ దూసుకొచ్చారు. వారిని ఆవేశంతో, భయంతో పరుగెత్తుతూ చూసి—
భారద్వాజోఽబ్రవీద్వాక్యం తావకానాం మహారథాన్ । క్షిప్రం గచ్ఛత భద్రం వో రాజానం పరిరక్షత
భారద్వాజుని కుమారుడు మీ మహారథులకు ఇలా చెప్పాడు: 'త్వరగా వెళ్లండి, మేలు జరగాలి; రాజును రక్షించండి.'
సంశయం పరమం ప్రాప్తం మఞ్జన్తం వ్యసనార్ణవే। ఏతే క్రుద్ధా మహేష్వాసాః పాణ్డవానాం మహారథాః
'అతడు అత్యంత ప్రమాదంలో, కష్టాల సముద్రంలో మునిగిపోతున్నాడు; వీరు పాండవుల మహాబలవంతులు, కోపంతో ఉన్నారు.'
భీమసేనం పురస్కృత్య దుర్యోధనముపాద్రవన్। నానావిధాని శస్త్రాణి విసృజన్తో మహారథాః
భీమసేనుడిని ముందుగా ఉంచుకుని, మహారథులు దుర్యోధనుని మీదకు అనేక ఆయుధాలు విసురుతూ దాడి చేశారు.
నదన్తో భైరవాన్నాదాంస్త్రాసయన్తశ్చ భూమిపాన్ । తదాఽఽచార్యవచః శ్రుత్వా సౌమదత్తిపురోగమాః
భయంకరమైన అరుపులతో గర్జిస్తూ, రాజులను భయపెట్టారు. అప్పుడు, ఆచార్యుని మాటలు విని, సౌమదత్తిని ముందుగా ఉంచుకుని—
తావకాః సమవర్తన్త పామ్డవానామనీకినీమ్ । కృపో భూరిశ్రవాః శల్యో ద్రోణపుత్రో వివింశతిః
మీ సైన్యం తిరిగి పాండవుల సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంది. కృప, భూరిశ్రవ, శల్య, ద్రోణుని కుమారుడు, వివింశతి—
చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ సైన్ధవోఽథ బృహద్బలః । ఆవన్త్యౌ చ మహేష్వాసౌ కౌరవం పర్యవారయన్
చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు, సింధు రాజు, బృహద్బలుడు, అవంతి దేశానికి చెందిన ఇద్దరు మహాబలులు కలిసి కౌరవ రాజును చుట్టుముట్టారు.
తే వింశతిపదం గత్వా సంప్రహారం ప్రచక్రిరే । పాణ్డవా ధార్తరాష్ట్రాశ్చ పరస్పరజిఘాంసవఃక
వీరు ఇరవై అడుగులు ముందుకు వెళ్లి యుద్ధాన్ని ప్రారంభించారు; పాండవులు, ధృతరాష్ట్ర కుమారులు పరస్పరం వినాశనానికి సిద్ధమయ్యారు.
ఏవముక్త్వా మహాబాహుర్మహద్విష్ఫార్య కార్ముకమ్ । భారద్వాజస్తతో భీమం షడ్వింశత్యా సమార్పయత్
అలా చెప్పిన అనంతరం, బలవంతుడు అయిన భారద్వాజుడు తన గొప్ప విల్లు ఎక్కించి, ఆ తరువాత భీముని మీద ఇరవై ఆరు బాణాలు వదిలాడు.
భూయశ్చైనం మహాబాహుః శరైః శీఘ్రమవాకిరత్ । పర్వతం వారిధారాభిః ప్రావృషీవ వలాహకః
మళ్ళీ ఆ బలవంతుడు వేగంగా బాణాలతో అతడిని కప్పేశాడు. వానకాలంలో మేఘం పర్వతాన్ని జల్లులు కురిపించడంలా.
తం ప్రత్యవిధ్యద్దశభిర్భీమసేనః శిలీముఖైః । త్వరమాణో మహేష్వాసః సవ్యే పార్శ్వే మహాబలః
అప్పుడే భీమసేనుడు, ఆ మహాబలుడు, తన ఎడమ ప్రక్కపై పదిమంది పదునైన బాణాలతో అతడిని వేగంగా గాయపరిచాడు.
స గాఢవిద్ధో వ్యథితో వయోవృద్ధశ్చ భారత। ప్రనష్టసంజ్ఞః సహసా రథోపస్థ ఉపావిశత్
తీవ్రంగా గాయపడి, బాధతో, వయసులో పెద్దవాడైన అతడు, హఠాత్తుగా స్పృహ కోల్పోయి తన రథంలో కూర్చున్నాడు.
గురుం ప్రవ్యథితం దృష్ట్వా రాజా దుర్యోధనః స్వయమ్ । ద్రౌణాయనిశ్చ సంక్రుద్ధౌ భీమసేనమభిద్రుతౌ
తన గురువు బాధపడుతున్నాడని చూసి, రాజు దుర్యోధనుడు స్వయంగా, ద్రౌణి కూడా కోపంతో, ఇద్దరూ భీమసేనుని మీద దూకారు.
తావాపతన్తౌ సంప్రేక్ష్య కాలాన్తకయమోపమౌ । భీమసేనో మహాబాహుర్గదామాదాయ సత్వరమ్
ఆ ఇద్దరూ భయంకరంగా, కాలాంతకుడిలా ముందుకు వస్తున్నారని గమనించిన భీమసేనుడు, తన గొప్ప బలంతో, వెంటనే గదను పట్టుకున్నాడు.
అవప్లుత్య రథాత్తూర్ణం తస్థౌ గిరిరివాచలః। సముద్యమ్య గదాం గుర్వీ యమదణ్డోపమాం రణే
వేగంగా తన రథం నుంచి దూకి, భీమసేనుడు పర్వతంలా నిలబడి, యుద్ధంలో యమధండంలాంటి బరువైన గదను పైకి ఎత్తాడు.
తముద్యతగదం దృష్ట్వా కైలాసమివ శృఙ్గిణమ్। కౌరవో ద్రోణపుత్రశ్చ సహితావభ్యధావతామ్
ఆయన గదను పైకి ఎత్తి, కైలాస శిఖరంలా నిలబడి ఉన్నాడని చూసి, కౌరవుడు, ద్రోణుని కుమారుడు ఇద్దరూ కలసి అతని మీద దాడికి వచ్చారు.
తావాపతన్తౌ సహితౌ త్వరితౌ బలినాం వరౌ। అభ్యధావత వేగేన త్వరమాణో వృకోదరః
బలవంతులలో అగ్రగాములైన ఆ ఇద్దరూ కలసి, వేగంగా ముందుకు వచ్చారు. వారిని ఎదుర్కొనడానికి వృకోదరుడు కూడా త్వరగా పరుగెత్తాడు.
తమాపతన్తం సంప్రేక్ష్య సంక్రుద్ధం భీమదర్శనమ్ । సమభ్యధావంస్త్వరితాః కౌరవాణాం మహారథాః
అతను కోపంతో, భయంకరంగా ముందుకు వస్తున్నాడని చూసి, కౌరవుల మహారథులు త్వరగా అతన్ని ఎదుర్కొనడానికి పరుగెత్తారు.
భారద్వాజముఖాః సర్వే భీమసేనజిఘాంసయా । నానావిధాని శస్త్రాణి భీమస్యోరస్యపాతయన్
భారద్వాజుని నేతృత్వంలో అందరూ, భీమసేనుడిని చంపాలని ఆశించి, భీముని ఛాతీ మీద ఎన్నో రకాల ఆయుధాలు విసిరారు.
సహితాః పాణ్డవం సర్వే పీడయన్తః సమన్తతః। తం దృష్ట్వా సంశయం ప్రాప్తం పీడ్యమానం మహారథమ్
అందరూ కలసి పాండవుని చుట్టుముట్టి, అన్ని వైపులా అతన్ని ఇబ్బంది పెట్టారు. ఆ మహారథుడు కష్టంలో ఉన్నాడని చూసారు.