వాజపేయేష్టిసత్రాణాం సహస్రైశ్చ సుసంభృతైః। దృష్ట్వా శాకున్తలో రాజా తర్పయిత్వా ద్విజాన్ధనైః
వాజపేయ, శత్రయాగాలను వేల సంఖ్యలో చక్కగా నిర్వహించి, శకుంతల కుమారుడైన రాజు బ్రాహ్మణులను ధనంతో సంతృప్తిపర్చాడు.
పునః సహస్రం పద్మానాం కణ్వాయ భరతో దదౌ। జమ్బూనదస్య శుద్ధస్య కనకస్య మహాయశాః
మళ్లీ, మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన భారతుడు, కణ్వునికి శుద్ధమైన జాంబూనద సువర్ణంతో చేసిన వెయ్యి పద్మాలు ఇచ్చాడు.
యస్య యూపాః శతవ్యామాః పరిణాహేఽథ కాఞ్చనాః। సహస్రవ్యామముద్వృద్ధాః సేన్ద్రైర్దేవైః సముచ్ఛ్రితాః
అతని యాగశంఖువులు వంద యామాల వెడల్పుతో, బంగారంతో తయారు చేసి, వెయ్యి యామాల ఎత్తుకు ఇంద్రుడు ఇతర దేవతలతో కలసి ప్రతిష్ఠించబడ్డాయి.
స్వలఙ్కృతా భ్రాజమానాః సర్వరత్నైర్మనోరమైః। హిరణ్యం ద్విరదానశ్వాన్మహిషోష్ట్రగజావికమ్
అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడి, మెరిసిపోతూ, హిరణ్యం, ఏనుగులు, కుదిరిన గుర్రాలు, ఎద్దులు, మేకలు, మేకపిల్లలు, గేదెలు, ఎద్దులు, పశువులు దానం చేశాడు.
దాసీదాసం ధనం ధాన్యం గాః సుశీలాః సవత్సకాః। భూమిం యూపసహస్రాఙ్కాం కణ్వాయ బహుదక్షిణామ్
దాసులు, దాసులు, ధనం, ధాన్యం, మంచి లక్షణాలున్న దూడలతో కూడిన ఆవులు, వేల యాగశంఖువులతో గుర్తించబడిన విస్తృత భూమిని, కణ్వునికి విరివిగా దానం చేశాడు.
బహూనాం బ్రహ్మకల్పానాం ధనం దత్త్వా క్రతూన్బహూన్। గ్రామాన్గృహాణి శుభ్రాణి కోటిశోథాదదత్తదా
అనేకమంది బ్రహ్మసమానులకు ధనం ఇచ్చి, అనేక యాగాలు నిర్వహించి, అప్పట్లో కోట్లు సంఖ్యలో గ్రామాలు, శుభ్రమైన ఇళ్ళు కూడా దానం చేశాడు.
భరతాద్భారతీ కీర్తిర్యేనేదం భారతం కులమ్।' భరతస్యాన్వయే జాతా దేవకల్పా మహారథాః
భరతుని వంశం నుండి భరతిగా పేరుగాంచిన కీర్తి పుట్టింది. ఆ భరత వంశాన్ని స్థాపించినవాడు కూడా ఆయనే. భరతుని వంశంలో దేవతలకు సమానమైన మహాబలశాలి రథయోధులు జన్మించారు.
బహవో బ్రహ్మకల్పాశ్చ బభూవుః క్షత్రసత్తమాః। తేషామపరిమేయాని నామధేయాని సన్త్యుత
వారిలో అనేక మంది క్షత్రియులలో అగ్రగణ్యులు, బ్రహ్మకు సమానమైనవారు కూడా ఉన్నారు. వారి పేర్లు లెక్కించలేనంతగా అనేకం ఉన్నాయి.
తేషాం కులే యథా ముఖ్యాన్కీర్తయిష్యామి భారత। మహాభాగాన్దేవకల్పాన్సత్యార్జవపరాయణాన్
ఆ వంశంలో ముఖ్యమైనవారిని, ఓ భరతా! నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. వారు మహాభాగులు, దేవతలకు సమానమైనవారు, సత్యం, న్యాయం పాటించేవారు.
ఇక్ష్వాకువంశప్రభో రాజాసీత్పృథివీపతిః। మహాభిషగితి ఖ్యాతః సత్యవాక్సత్యవిక్రమః
ఇక్ష్వాకువంశంలో మహాబలుడు, భూమికి అధిపతిగా ఉన్న రాజు ఒకడు ఉండేవాడు. అతడిని మహాభిషగ్ అని ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతడు మాటలోనూ, కార్యంలోనూ సత్యవంతుడు.
సోఽశ్వమేధసహస్రేణ రాజసూయశతేన చ। తోషయామాస దేవేశం స్వర్గం లేభే తతః ప్రభుః
ఆ రాజు వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు, వంద రాజసూయ యాగాలు నిర్వహించి దేవేంద్రుని సంతోషపరిచాడు. దాంతో అతడు స్వర్గాన్ని పొందాడు.
తతః కదాచిద్బ్రహ్మాణముపాసాంచక్రిరే సురాః। తత్ర రాజర్షయో హ్యాసన్స చ రాజా మహాభిషక్
ఒకసారి దేవతలు బ్రహ్మదేవుని పూజించడానికి వచ్చారు. అక్కడ రాజర్షులు కూడా ఉన్నారు. ఆ రాజర్షులలో మహాభిషగ్ కూడా ఉన్నాడు.
అథ గఙ్గా సరిచ్ఛ్రేష్ఠా సముపాయాత్పితామహమ్। తస్యా వాసః సముద్ధూతం మారుతేన శశిప్రభమ్
అప్పుడు నదులలో శ్రేష్ఠమైన గంగా, పితామహుడైన బ్రహ్మదేవుని దగ్గరకు వచ్చింది. ఆమె వస్త్రం గాలిలో ఊగిపడి, చంద్రకాంతిలా మెరిసింది.
తతోఽభవన్సురగణాః సహసాఽవాఙ్ముఖాస్తదా। మహాభిషక్తు రాజర్షిరశఙ్కో దృష్టవాన్నదీమ్
ఆ సమయంలో దేవతలందరూ తలలు తిప్పుకున్నారు. కానీ రాజర్షి మహాభిషగ్ మాత్రం ఏమాత్రం సంకోచించకుండా ఆ నదిని చూశాడు.
సోపధ్యాతో భగవతా బ్రహ్మణా తు మహాభిషక్। ఉక్తశ్చ జాతో మర్త్యేషు పునర్లోకానవాప్స్యసి
దాంతో బ్రహ్మదేవుడు మహాభిషగ్ మీద కోపంగా అయి, "నీవు మానవలోకంలో జన్మిస్తావు. తర్వాతే మళ్లీ లోకాలను పొందగలవు," అని శాపం ఇచ్చాడు.
యయా హృతమనాశ్చాసి గఙ్గయా త్వం హి దుర్మతే। సా తే వై మానుషే లోకే విప్రియాణ్యాచరిష్యతి
"నీ మనసు గంగపై ఆకర్షితమైందుకే, ఓ మూర్ఖుడా! ఆమె మానవ లోకంలో నీకు దుఃఖాలను కలిగిస్తుంది," అని బ్రహ్మదేవుడు అన్నాడు.
యదా తే భవితా మన్యుస్తదా శాపాద్విమోక్ష్యతే
"నీకొక రోజు కోపం కలిగినప్పుడు, ఆ శాపం వల్ల నీవు విముక్తి పొందుతావు."
ప్రతీపం రోచయామాస పితరం భూరితేజసమ్। సా మహాభిషజం దృష్ట్వా నదీ దైర్యాచ్చ్యుతం నృపమ్
ఆ సమయంలో మహాభిషగ్ ధైర్యం కోల్పోయి, అగ్ని వలె ప్రకాశిస్తూ ఉన్న రాజును గంగా చూసింది. ఆమె తన మనసులో మహాభిషగ్ తండ్రి ప్రతీపుని కోరుకుంది.
తమేవ మనసా ధ్యాయన్త్యుపావృత్తా సరిద్వరా। సా తు విధ్వస్తవపుషః కశ్మలాభిహతాన్నృప
ఆ నదిలో శ్రేష్ఠమైన గంగా, మనసులో ప్రతీపుని ధ్యానిస్తూ అతని దగ్గరకు వచ్చింది. కానీ ఆమె రూపం విచ్ఛిన్నమై, దుఃఖంతో బాధపడుతూ ఆ రాజును చూసింది.
దదర్శ పథి గచ్ఛన్తీ వసూన్దేవాన్దివౌకసః। తథారూపాంశ్చ తాన్దృష్ట్వా ప్రపచ్ఛ సరితాం వరా
ఆమె మార్గంలో వెళ్తుండగా, ఆకాశంలో నివసించే వసువులను చూసింది. వారు అలా ఉన్నదాన్ని గమనించి, ఆ నదిలో శ్రేష్ఠురాలు వారిని అడిగింది.
కిమిదం నష్టరూపాః స్థ కచ్చిత్క్షేమం దివౌకసామ్। తామూచుర్వసవో దేవాః శప్తాః స్మో వై మహానది
"మీరు ఇలా రూపం కోల్పోయారా? దేవతలకు అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయా?" అని ఆమె అడిగింది. దానికి వసువులు, "ఓ మహానదీ! మేము శపించబడ్డాము," అని సమాధానం ఇచ్చారు.
అల్పేఽపరాధే సంరమ్భాద్వసిష్ఠేన మహాత్మనా। విమూఢా హి వయం సర్వే ప్రచ్ఛన్నమృషిసత్తమమ్
"చిన్న తప్పుకు, కోపంతో మహాత్ముడైన వశిష్ఠుడు మమ్మల్ని శపించాడు. మేమంతా మూర్ఖులమై ఆ మహర్షిని దాచిపెట్టాము."
సన్ధ్యాం వసిష్ఠమాసీనం తమత్యభిసృతాః పురా। తేన కోపాద్వయం శప్తా యోనౌ సంభవతేతి హ
"ఒకసారి సంధ్యాసమయంలో వశిష్ఠుడు కూర్చున్నప్పుడు మేము అతని దగ్గరకు వెళ్లాము. దాంతో అతడు కోపంతో, 'మీరు మానవ లోకంలో జన్మిస్తారు' అని శపించాడు."
న తచ్ఛక్యం నివర్తయితుం యదుక్తం బ్రహ్మవాదినా। త్వమస్మాన్మానుషీ భూత్వా సూష్వ పుత్రాన్వసూన్భువి
"బ్రహ్మజ్ఞాని చెప్పిన మాటను మార్చడం సాధ్యం కాదు. నువ్వు మానవురాలిగా జన్మించి, మమ్మల్ని వసువులను భూమిపై నీ కుమారులుగా కనాలి."
న మానుషీణాం జఠరం ప్రవిశేమ వయం శుభే। ఇత్యుక్తా తైశ్చ వసుభిస్తథేత్యుక్త్వాఽబ్రవీదిదమ్
ఓ శుభలక్షణమయినీ, మేము మానవ స్త్రీల గర్భంలో ప్రవేశించకూడదు. వసువులు ఇలా చెప్పగా, ఆమె 'అలాగే జరుగుతుంది' అని సమ్మతించి, ఇలా మాటలాడింది.
ప్రతీపస్య సుతో రాజా శాన్తనుర్లోకవిశ్రుతః। భవితా మానుషే లోకే స నః కర్తా భవిష్యతి
ప్రతీపుని కుమారుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడైన శాంతను, మానవ లోకంలో జన్మిస్తాడు; అతడే మనకు సహాయంగా ఉంటాడు.
మమాప్యేవం మతం దేవా యథా మాం వదథానఘాః। ప్రియం తస్య కరిష్యామి యుష్మాకం చేతదీప్సితమ్
పాపరహితులారా, మీరు చెప్పినట్లే ఇదే నా అభిప్రాయం కూడా. మీకు ఇది ఇష్టమైతే, అతనికి ప్రీతికరమైనదాన్ని నేను చేస్తాను.
జాతాన్కుమారాన్స్వానప్సు ప్రక్షేప్తుం వై త్వమర్హసి। యథా నచిరకాలం నో నిష్కృతిః స్యాత్త్రిలోకగే
కుమారులు జన్మించిన తర్వాత, వారిని నీటిలో వేసేయాలి. అలా చేస్తే మేము మూడు లోకాలలో త్వరగా విముక్తి పొందగలం.
జిఘృక్షవో వయం సర్వే సురభిం మన్దబుద్ధయః। శప్తా బ్రహ్మర్షిణా తేన తాంస్త్వం మోచయ చాశు నః
మేమంతా అవివేకంతో సురభిని పట్టుకోవాలని ఆశించి, బ్రహ్మర్షి శాపానికి గురయ్యాం. అందుకే, ఆ శాపం నుంచి మమ్మల్ని త్వరగా విముక్తి చేయి.
ఏవమేతత్కరిష్యామి పుత్రస్తస్య విధీయతామ్। నాస్య మోఘః సఙ్గమః స్యాత్పుత్రహేతోర్మయా సహ
అలాగే చేస్తాను. అతనికి ఒక కుమారుడు కలగనివ్వాలి. కుమారుని కోసమే అతనితో కలయిక వృథా కాకూడదు.