గచ్ఛ రక్షస్వ హైడిమ్బం శంశయం పరమం గతమ్ । భ్రాతుర్వచనమాజ్ఞాయ త్వరమాణో వృకోదరః
పెద్ద ప్రమాదంలో ఉన్న హిడింబుని కుమారుడిని రక్షించేందుకు వెళ్ళు అని అన్నదమ్ముని ఆజ్ఞ విని, భీముడు తడబడకుండా బయలుదేరాడు.
ప్రయయౌ సింహనాదేన త్రాసయన్సర్వపార్థివాన్ । వేగేన మహతా రాజన్పర్వకాలే యథోదధిఃక
అతడు సింహగర్జనతో అన్ని రాజులను భయపెట్టి, మహా వేగంతో, సముద్రం పరాకాష్ట సమయంలో ఎలా ఉప్పొంగుతుందో అలా బయలుదేరాడు.
తమన్వగాత్సత్యధృతిః సౌచిత్తిర్యుద్ధదుర్మదః । శ్రేణిమాన్వసుదానశ్చ పుత్రః కాశ్యస్య చాభిభూః
ఆయన వెంట సత్యధృతి, యుద్ధంలో భయంకరుడైన శౌచిత్తి, శ్రేణిమాన్, వసుదానుడు, కాశిరాజు కుమారుడు అభిభూ కూడా వెళ్లారు.
అభిమన్యుముఖాశ్చైవ ద్రౌపదేయా మహారథాః । క్షత్రదేవశ్చ విక్రన్తః క్షత్రధర్మా తథైవ చ
అభిమన్యుని నేతృత్వంలో ఉన్న ద్రౌపదీ కుమారులు, మహారథులు, ధైర్యవంతుడైన క్షత్రదేవుడు, అలాగే క్షత్రధర్ముడు కూడా వెళ్ళారు.
అనూపాధిపతిశ్చైవ నీలః స్వబలమాస్థితః । మహతా రథవంశేన హైడిమ్బం పర్యవారయన్
అనూపదేశాధిపతిగా ఉన్న నీలుడు తన సైన్యంతో, గొప్ప రథాల సమూహంతో హిడింబుని కుమారుడిని చుట్టుముట్టాడు.
కుఞ్చరైశ్చ సదా మత్తైః షట్సహస్రైః ప్రహారిభిఃక । అభ్యరక్షన్త సహితా రాక్షసేన్ద్రం ఘటోత్కచమ్
ఎప్పుడూ మత్తులో ఉండే ఆరు వేల యానరాయిలతో కూడిన గజసేనతో, వారు కలిసి రాక్షసేంద్రుడైన ఘటోత్కచుని రక్షించారు.
సింహనాదేన మహతా నేమిఘోషేణ చైవ హ। ఖురశబ్దనిపాతైశ్చ కమ్పయన్తో వసుంధరామ్
వారు సింహగర్జనలతో, రథచక్రాల గోలతో, గుర్రాల కాళ్ల మోగింపుతో భూమిని కంపింపజేశారు.
తేషామాపతతాం శ్రుత్వా శబ్దం తం తావకం బలమ్ । భీమసేనభయోద్విగ్నం వివర్ణవదనం తథా
నీ సైన్యం దూసుకొస్తున్న శబ్దాన్ని విని, భీమసేనుని సైన్యం భయంతో వణిగి, వారి ముఖాలు రంగు కోల్పోయాయి.
పరివృత్య మహారాజ పరిత్యజ్య ఘటోత్కచమ్ । తతః ప్రవవృతే యుద్ధంక తత్ర తేషాం మహాత్మనామ్
ఓ మహారాజా, వారు ఘటోత్కచుని వదిలేసి తిరిగి వచ్చి, అక్కడ ఆ మహాత్ముల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
తావకానాం పరేషాం చ సంగ్రామేష్వనివర్తినామ్ । నానారూపాణి శస్త్రాణి విసృజన్తో మహారథాః
నీ వారికైనా, శత్రువులకైనా, యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని మహారథులు అనేక విధాలైన ఆయుధాలను ప్రయోగించారు.
అన్యోన్యమభిధావన్తః సంప్రహారం ప్రచక్రిరే । వ్యతిష్యక్తం మహారౌద్రం యుద్ధం భీరుభయావహమ్
వారు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ, భయంకరమైన, గందరగోళంగా, భయపడే వారికి భయానకంగా ఉన్న యుద్ధంలో నిమగ్నమయ్యారు.
హయా హయైః సమాజగ్ముః పాదాతాశ్చ పదాతిభిః । `రథా రథైః సమాగచ్ఛన్నాగా నాగైశ్చ సంయుగే' అన్యోన్యం సమరే రాజన్ప్రార్థయానాః సమభ్యయుః
గుర్రాలు గుర్రాలతో, కాలాళ్లు కాలాళ్లతో, రథాలు రథాలతో, ఏనుగులు ఏనుగులతో పోరాడుతూ, ఒకరినొకరు వెతుక్కుంటూ యుద్ధంలో ముందుకు వచ్చారు, ఓ రాజా.
సహసా చాభవత్తీవ్రం సన్నిపాతన్మహద్రజః। గజాశ్వరథపత్తీనాం పాదనేమిసముద్ధతమ్
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్లు పరుగెత్తినప్పుడు, ఒక్కసారిగా పెద్దగా దుమ్ము లేచి, యుద్ధభూమిని కమ్మేసింది.
ధూమ్రారుణం రజస్తీవ్రం రణభూమిం సమావృణోత్। నైవ స్వే న పరే రాజన్సమజానన్పరస్పరమ్
ఆ దుమ్ము పొగతో కలిసిన ఎర్రటి రంగులో యుద్ధభూమిని పూర్తిగా కప్పేసింది. ఎవరు తమవారో, ఎవరు శత్రువో ఎవరికీ తెలియకుండా పోయింది, ఓ రాజా.
పితా పుత్రం న జానీతే పుత్రో వా పితరం తథా । నిర్మర్యాదే తథాభూతే వైశసే రోమహర్షణే
ఆ దారుణమైన, నియమాలు లేని హింసలో తండ్రి కుమారుడిని, కుమారుడు తండ్రిని గుర్తించలేకపోయాడు.
శస్త్రాణాం భరతశ్రేష్ఠ మనుష్యాణాం చ ర్జతామ్ । సుమహానభవచ్ఛబ్దః ప్రేతానామివ భారత
ఆయుధాల మోగింపు, మనుషుల అరుపులతో, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అక్కడ పెద్ద శబ్దం వినిపించింది. అది మృతుల అరుపుల్లా అనిపించింది.
గజవాజిమనుష్యాణాం శోణితాన్రతరఙ్గిణీ । ప్రావవర్తత నదీ తత్ర కేశశైవలశాద్వలా
అక్కడ ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, మనుషుల రక్తంతో అలలు ఎగసే ఒక నది ప్రవహించసాగింది. ఆ నదిలోని గడ్డిపూలూ, మొక్కలూ, తల వెంట్రుకలతో తయారయ్యినట్లుగా కనిపించాయి.
నరాణాం చైవ కాయేభ్యః శిరసాం పతతాం రణే। శుశ్రువే సుమహాఞ్ఛబ్దః పతతామశ్మనామివ
పోరులో మనుషుల శరీరాల నుంచి తలలు పడిపోతుండగా, పెద్ద పెద్ద రాళ్లు పడినట్టుగా ఒక భయంకరమైన శబ్దం వినిపించింది.
విశిరస్కైర్మనుష్యైశ్చ ఛిన్నగాత్రైశ్చ వారణైః । అశ్వైః సంభిన్నదేహైశ్చ సంకీర్ణాఽభూద్వసుంధరా
తలలు లేని మనుషులు, ముక్కలు ముక్కలైన ఏనుగులు, విరిగిపోయిన శరీరాల గుర్రాలతో భూమి అంతా నిండిపోయింది.
నానావిధాని శస్త్రాణి విసృజన్తో మహారథాః । అన్యోన్యమభిధావన్తః సంప్రహారార్థముద్యతాః
పెద్ద యోధులు色色 ఆయుధాలు వదులుతూ, ఒకరిపై ఒకరు దూకుతూ, సమీప పోరుకు సిద్ధమయ్యారు.
హయా హయాన్సమాసాద్య ప్రేషితా హయసాదిభిః । సమాహత్య రణేఽన్యోన్యం నిపేతుర్గతజీవితాః
గుర్రస్వారులు నడిపిన గుర్రాలు, ఇతర గుర్రాలపై దాడి చేసి, పోరులో పరస్పరం ఢీకొని, ప్రాణాలు కోల్పోయి నేలపై పడ్డాయి.
నరా నరాన్సమాసాద్య క్రోధరక్తేక్షణా భృశమ్ । ఉరాంస్యురోభిరన్యోన్యం సమాశ్లిష్య నిజఘ్నిరే
కోపంతో కన్నులు ఎర్రబడిన యోధులు, ఒకరిపై ఒకరు ఎదురెదురుగా వచ్చి, ఛాతీలతో ఛాతీలు ఢీకొడుతూ పరస్పరం కొట్టుకున్నారు.
ప్రేషితాశ్చ మహామాత్రైర్వారణాః పరవారణైః । అభ్యఘ్నన్త విషణాగ్రైర్వారణానేవ సంయుగే
బలమైన మాహూతులు నడిపిన ఏనుగులు, ప్రత్యర్థి ఏనుగులపై పోరులో దూకి, తమ దంతాలతో వారిని గాయపరిచాయి.
తే జాతరుధిరోత్పీడాః పతాకాభిరలఙ్కృతాః । సంసక్తాః ప్రత్యదృశ్యన్త మేఘా ఇవ సవిద్యుతః
రక్తం కారుతున్న గాయాలతో, జెండాలతో అలంకరించబడిన వారు, పరస్పరం కలిసిపోయి, మెరుపులతో కూడిన మేఘాల్లా కనిపించారు.
కేచిద్భిన్నా విషాణాగ్రైర్భిన్నకుమ్భాశ్చ తోమరైః । వినదన్తోఽభ్యధావన్త గర్జమానా ధనా ఇవ
కొంతమంది, ఇతర ఏనుగుల దంతాలతో దంతాలు విరిగిపోయి, కొంతమంది కుంభాలు కత్తులతో పగిలిపోయి, ఉరుముల్లా అరుస్తూ ముందుకు దూకారు.
కేచిద్ధస్తైర్ద్విధాచ్ఛిన్నైశ్ఛిన్నగాత్రాస్తథాఽపరే । నిపేతుస్తుములే తస్మింశ్ఛిన్నపక్షా ఇవాద్రయః
కొంతమంది, తొండాలు కోసిపడిపోవడం, మరికొందరు అవయవాలు తెగిపోవడం వల్ల, ఆ ఘోరమైన స్థలంలో రెక్కలు విరిగిన కొండల్లా నేలపై పడిపోయారు.
పార్శ్వైస్తు దారితైరన్యే వారణైర్వరవారణాః । ముముచుః శోణితం భూరి ధాతూనివ మహీధరాః
ఇంకొంతమంది, ప్రత్యర్థి ఏనుగులు పక్కలు చీల్చడంతో, పర్వతాలు లోపల నుండి లోహాలు వెలువరించినట్లు, విపరీతంగా రక్తం కార్చారు.
నారాచనిహతాస్త్వన్యే తథా విద్ధాశ్చ తోమరైః । వినదన్తోఽభ్యధావన్త విశృఙ్గా ఇవ పర్వతాః
ఇంకొంతమంది, బాణాలతో గాయపడి, కత్తులతో పొడవబడి, కొమ్ములు లేని పర్వతాల్లా అరుస్తూ ముందుకు దూకారు.
కేచిత్క్రోధసమావిష్టా మదాన్ధా నిరవగ్రహాః । రథాన్హయాన్పదాతీంశ్చ మమృదుః శతశో రణే
మరికొందరు, కోపంతో, మదంతో మత్తెక్కి, నియంత్రణ లేకుండా, వందలాది రథాలు, గుర్రాలు, కాలాళ్లను పోరులో తొక్కిపారేశారు.
తథా హయా హయారోహైస్తాడితాః ప్రాసతోమరైః । తేన తేనాభ్యవర్తన్త కుర్వన్తో వ్యాకులా దిశః
అలాగే, గుర్రస్వారులు ప్రాసలు, కత్తులతో కొట్టడంతో, గుర్రాలు భయంతో అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తి, అక్కడ గందరగోళం సృష్టించాయి.