తథైవ భీమసేనస్య పార్షతస్య చ భారత। రౌద్రమాసీద్రణే యుద్ధం సాత్యకస్య చ ధన్వినః
అలాగే, భీమసేనుడు, పర్షతుని కుమారుడు, సత్యకుడు—ఈ ముగ్గురి యుద్ధం కూడా భయంకరంగా, ఉగ్రంగా సాగింది, ఓ భారతా.
దృష్ట్వా ద్రోణస్య విక్రాన్తం పాణ్డవాన్భయమావిశత్ । ఏక ఏవ రణే శక్తో నిహన్తుం సర్వసైనికాన్
ద్రోణుని విక్రమాన్ని చూసి పాండవులకు భయం పట్టుకుంది. ఒక్క ద్రోణుడే యుద్ధంలో అందరినీ సంహరించగలడని వారికి అనిపించింది.
కిం పునః పృథివీశూరైర్యోధవ్రాతైః సమావృతః। ఇత్యబ్రువన్మహారాజ రణే ద్రోణేన పీడితాః
మరి భూమిపై ఉన్న వీర రాజులు, యోధుల గుంపులతో ఆయనను చుట్టుముట్టితే ఏమవుతుందో! అని యుద్ధంలో ద్రోణుని చేత బాధపడిన వారు, ఓ మహారాజా, ఇలా అన్నారు.
వర్తమానే తథా రౌద్రే సంగ్రామే భరతర్షభ । ఉభయోః సేనయోః శూరా నామృష్యన్త పరస్పరమ్
ఆ భయంకరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, ఓ భారత వంశశ్రేష్ఠా, రెండు సైన్యాల్లోని వీరులు ఒకరినొకరు సహించలేక పోయారు.
ఆవిష్టా ఇవ యుధ్యన్తే రక్షోభూతైర్మహాబలైః । తావకాః పాణ్డవేయాశ్చ సంరబ్ధాస్తాత ధన్వినః
అందరూ మహాశక్తివంతమైన భూతాలవల్ల ఆక్రమించబడినట్లుగా, నీ సైనికులు, పాండవులూ, కోపంతో నిండిన ధనుర్ధారులుగా ఉగ్రంగా యుద్ధం చేశారు, తండ్రీ.
న స్మ పశ్యామహే కంచిత్ప్రాణాన్యః పరిరక్షతి। దైవాసురాభే సమరే తస్మిన్యోధా నరాధిప
ఆ యుద్ధంలో ఎవ్వరూ తమ ప్రాణాలను కాపాడుకోవాలని ప్రయత్నించడాన్ని మేము చూడలేదు, ఓ నరాధిపా. ఆ సమరం దేవాసుర సంగ్రామంలా ఉగ్రంగా సాగింది.
ఇరావన్తం తు నిహతం దృష్ట్వా పార్థా మహారథాః । సంగ్రామే కిమకుర్వన్త తన్మమాచక్ష్వ సఞ్జయ
ఇరవంతుడు యుద్ధంలో చనిపోయినప్పుడు, పృథ కుమారులు అయిన మహారథులు ఏమి చేశారు? ఆ సంగ్రామంలో వారు చేసినది నాకు చెప్పు, సంజయ.
ఇరావన్తం తు నిహతం సంగ్రామే వీక్ష్య రాక్షసః। వ్యనదత్సుమహానాదం భైమసేనిర్ఘటోత్కచః
యుద్ధంలో ఇరవంతుడు పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, భీమసేనుని కుమారుడు ఘటోత్కచుడు, ఆ రాక్షసుడు, గొప్ప గర్జన చేశాడు.
నదతస్తస్య శబ్దేన పృథివీ సాగరామ్బరా । సపర్వతవనా రాజంశ్చచాల సుభృశం తదా
ఆ ఘటోత్కచుని గర్జన ధ్వనితో భూమి, సముద్రం, ఆకాశం, పర్వతాలు, అడవులు అన్నీ బలంగా కంపించాయి, ఓ రాజా.
అన్తరిక్షం దిశశ్చైవ సర్వాశ్చ ప్రదిశస్తథా । `చేలుశ్చ సహసా తత్ర తేన నాదేన నాదితాః
ఆ గర్జనతో ఆకాశం, దిక్కులు, అన్ని దిశలు ఒక్కసారిగా వణికిపోయాయి.
తం శ్రుత్వా సుమహానాదం తవ సైన్యస్య భారత ।। ఊరుస్తమ్భః సమభవద్వేపథుః స్వేద ఏవ చ
ఆ ఘోరమైన గర్జన విని, ఓ భారతా, నీ సైన్యంలో ఉన్నవారికి తొడలు బలహీనమయ్యాయి, వారు వణికిపోయారు, చెమటలు పట్టాయి.
సర్వ ఏవ మహారాజ తావకా దీనచేతసః ।। సర్వతః సమచేష్టన్త సింహభీతా గజా ఇవ
నీ సైన్యంలో ఉన్నవారంతా, ఓ మహారాజా, మనసులో భయంతో నిండిపోయారు. వారు అన్ని వైపులా సింహాన్ని చూసిన ఏనుగుల్లా పరుగులు తీశారు.
నర్దిత్వా సుమహానాదం నిర్ఘాతమివ రాక్షసః ।। జ్వలితం శూలముద్యమ్య రూపం కృత్వా విభీషణమ్
ఆ రాక్షసుడు ఉరుములా గర్జించి, అగ్నిలా మండుతున్న శూలాన్ని ఎత్తి, భయంకరమైన రూపాన్ని ధరించి ముందుకు వచ్చాడు.
నానారూపప్రహరణైర్వృతో రాక్షసపుఙ్గవైః ।। ఆజఘాన సుసంక్రుద్ధః కాలాన్తకయమోపభః
వివిధ ఆయుధాలతో ఉన్న ప్రముఖ రాక్షసులతో చుట్టుముట్టబడి, ఘటోత్కచుడు యమధర్మరాజు కోపంతో వచ్చినట్లుగా శత్రువులను దాడి చేశాడు.
తమాపతన్తం సంప్రేక్ష్య సంక్రుద్ధం భీమదర్శనమ్ ।। స్వబలం చ భయాత్తస్య ప్రాయశో విముఖీకృతమ్
అతడిని ఉగ్రంగా, భయంకరంగా దూసుకొస్తున్నాడని చూసి, తమ సైన్యం భయంతో ఎక్కువగా పారిపోతున్నదని గమనించారు.
తతో దుర్యోధనో రాజా ఘటోత్కచముపాద్రవత్ ।। ప్రగృహ్య విపులం చాపం సింహవద్వినదన్ముహుః
అప్పుడు దుర్యోధనుడు తన గొప్ప విల్లు పట్టుకుని, సింహంలా మళ్లీ మళ్లీ గర్జిస్తూ, ఘటోత్కచుని మీదకు పరుగెత్తాడు.
పృష్ఠతోఽనుయయౌ చైనం స్రవద్భిః పర్వతోపమైః ।। కుఞ్జరైర్దశసాహస్రైర్వఙ్గానామధిపః స్వయమ్
వంగ దేశాధిపతి తానే, పర్వతాల్లాంటి, మదమొలిచే పది వేల ఏనుగులతో అతని వెనుకనుంచి అనుసరించాడు.
పుత్రం తవ మహారాజ చుకోప స నిశాచరః । తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్
మహారాజా, ఆ నిశాచరుడు నీ కుమారునిపై కోపంతో మండిపడ్డాడు. వెంటనే అక్కడ భయంకరమైన, హృదయాన్ని గడగడలాడించే యుద్ధం మొదలైంది.
రాక్షసానాం చ రాజేన్ద్ర దుర్యోధనబలస్య చ। గజానీకం చ సంప్రేక్ష్య మేఘబృన్దమివోదితమ్
రాజేంద్రా, రాక్షసులు, దుర్యోధనుడి సైన్యం, ఆ ఏనుగుల దళాన్ని మేఘమండలా కనిపిస్తూ యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
అభ్యధావన్త సంక్రుద్ధా రాక్షసాః శస్త్రపాణయః । నదన్తో వివిధాన్నాదాన్మేఘా ఇవ సవిద్యుతః
రాక్షసులు కోపంతో ఆయుధాలు పట్టుకుని, మెఘాలు మెరుపులతో గర్జించినట్లు విభిన్నమైన అరుపులతో ముందుకు దూసుకొచ్చారు.
శరశక్త్యృష్టినారాచైర్నిఘ్నన్తో గజయోధినః । భిణ్డిపాలైస్తథా శూలైర్ముద్గరైః సపరశ్వథైః
వారు బాణాలు, శక్తులు, ఇష్టికలు, నారాచాలు, అలాగే గదలు, శూలాలు, ముద్గరాలు, పరశువులతో ఏనుగు యోధులను చంపారు.
పర్వతాగ్రైశ్చ వృక్షైశ్చ నిజఘ్నుస్తే మహాగజాన్ । భిన్నకుమ్భాన్విరుధిరాన్భిన్నగాత్రాంశ్చ వారణాన్
పర్వత శిఖరాలు, చెట్లతో ఆ మహా ఏనుగులను కొట్టి, వారి తలలు పగలగొట్టి, శరీరాలను గాయపర్చారు; రక్తంతో ముంచెత్తారు.
అపశ్యామ మహారాజ వధ్యమానాన్నిశాచరైః । తేషు ప్రక్షీయమాణేషు భగ్నేషు గజయోధిషు
మహారాజా, రాక్షసులు ఏనుగు యోధులను చంపుతుండగా, వారు నశిస్తూ, పారిపోతుండగా మేము చూశాము.
దుర్యోధనో మహారాజ రాక్షసాన్సముపాద్రవత్। అమర్షవశమాపన్నస్త్యక్త్వా జీవితాత్మనః
మహారాజా, దుర్యోధనుడు కోపంతో తన ప్రాణాన్ని లెక్కచేయకుండా రాక్షసులపై దూకాడు.
ముమోచ నిశితాన్బాణాన్రాక్షసేషు పరంతప । జఘాన చ మహేష్వాసః ప్రధానాంస్తత్ర రాక్షసాన్
శత్రువులను భయపెట్టే వాడు, రాక్షసులపై పదునైన బాణాలను వదిలాడు; ఆ మహాశూరుడు అక్కడ వారి నాయకులను చంపాడు.
సంక్రుద్ధో భరతశ్రేష్ఠ పుత్రో దుర్యోధనస్తవ । వేగవన్తం మహారౌద్రం విద్యుజ్జిహ్వం ప్రమాథినమ్
భరతశ్రేష్ఠా, నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు తీవ్రమైన కోపంతో, వేగంగా, భయంకరంగా, మెరుపు నాలుకలతో ఉన్న విధ్వంసకుడిపై దాడిచేశాడు.
శరైశ్చతుర్భిశ్చతురో నిజఘాన మహాబలః । తతః పునరమేయాత్మా శరవర్షం దురాసదమ్
ఆ మహాబలుడు నలుగురిని నాలుగు బాణాలతో చంపాడు; ఆ తరువాత, అపారమైన ధైర్యంతో, భరించలేని బాణవర్షాన్ని వదిలాడు.
ముమోచ భరతశ్రేష్ఠో నిశాచరబలం ప్రతి। తత్తు దృష్ట్వా మహత్కర్మ పుత్రస్య తవ మారిష
భరతశ్రేష్ఠుడు, ఆ బాణవర్షాన్ని రాక్షసుల సైన్యంపై వదిలాడు; నీ కుమారుడి గొప్ప కార్యాన్ని చూసి, మారిషా,
క్రోధేనాభిప్రజజ్వాల భైమసేనిర్మహాబలః । స విష్ఫార్య మహచ్చాపమిన్ద్రాశనిసమప్రభమ్
భీమసేనుడు, మహాబలుడు, కోపంతో మండిపడి, ఇంద్రుడి వజ్రాయుధంలా ప్రకాశించే తన గొప్ప విల్లు ఎక్కించుకున్నాడు.
అభిదుద్రావ వేగేన దుర్యోధనమరిన్దమమ్ । తమాపతన్తముద్వీక్ష్య కాలసృష్టమివాన్తకమ్
అతడు శత్రువులను జయించే దుర్యోధనునిపై వేగంగా దూసుకొచ్చాడు; అతడు దూసుకొస్తున్న దృశ్యాన్ని, కాలం సృష్టించిన యముడిలా చూశారు.