తే సంరబ్ధాః సమాగమ్య ద్విసాహస్రాః ప్రహారిణః। అచిరాద్గమయామాసుః ప్రేతలోకం పరస్పరమ్
ఆ రెండు వేల మంది యోధులు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఎదురెదురుగా వచ్చి, తక్కువ సమయంలోనే ఒకరినొకరు ప్రేతలోకానికి పంపారు.
తస్మింస్తు నిహతే సైన్యే తావుభౌ యుద్ధదుర్మదౌ। సంగ్రామే సమతిష్ఠేతాం యథా వై వృత్రవాసవౌ
ఆ సైన్యం నశించిన తరువాత, ఆ ఇద్దరు యుద్ధమత్తులో ఉన్న వీరులు, వృత్రుడు-ఇంద్రుడు లా యుద్ధరంగంలో నిలబడ్డారు.
ఆద్రవన్తమభిప్రేక్ష్య రాక్షసం యుద్ధదుర్మదమ్ । ఇరావాథ సంరబ్ధః ప్రత్యధావన్మహాబలః
యుద్ధమత్తుతో ఉన్న రాక్షసుడు పరిగెత్తుతూ వస్తున్నాడని చూసి, మహాబలశాలి ఇరావంతు కోపంతో అతని ఎదురుగా పరిగెత్తాడు.
సమభ్యాశగతస్యాజౌ తస్య ఖఙ్గేన దుర్మదః । చిచ్ఛేద కార్ముకం దీప్తం శరవాపం చ కఞ్చుకమ్
యుద్ధంలో దగ్గరగా వచ్చిన ఇరావంతుని మెరిసే విల్లు, ఛాతీపై ఉన్న కవచాన్ని ఆ రాక్షసుడు ఖడ్గంతో కోసేశాడు.
స నికృత్తం ధనుర్దృష్ట్వా ఖం జవేన సమావిశత్। ఇరావన్తమభిక్రుద్ధం మోహయన్నివ మాయయా
తన విల్లు తెగిపోయిందని చూసి, ఇరావంతు వేగంగా ఆకాశంలోకి ఎగిరి, మాయతో రాక్షసుని మాయలో పడేసేలా దాడి చేశాడు.
తతోఽన్తరిక్షముత్పత్య ఇరావానపి రాక్షసమ్। విమోహయిత్వా మాయాభిసత్స్య గాత్రామి సాయకైః
అప్పుడా ఇరావంతు కూడా ఆకాశంలోకి ఎగిరి, మాయతో రాక్షసుని మత్తులో పడేసి, బాణాలతో అతని అవయవాలను గాయపరిచాడు.
చిచ్ఛేద సర్వమర్మజ్ఞః కామరూపో దురాసదః । తథా స రాక్షసశ్రేష్ఠః శరైః కృత్తః పునః పునః
అన్ని మర్మస్థలాలు తెలిసిన, కావలసిన రూపం ధరించగల, చేరలేని ఇరావంతు అన్నింటినీ కోసేశాడు. అందువల్ల ఆ రాక్షసశ్రేష్ఠుడు మళ్లీ మళ్లీ బాణాలతో గాయపడ్డాడు.
సంబభూవ మహారాజ సమవాప చ యౌవనమ్ । మాయా హి సహరాజ సమవాప చ యౌవనమ్
రాజా! అతడు మళ్లీ సంపూర్ణంగా మారి, మాయతో తన యవ్వనాన్ని తిరిగి పొందాడు.
ఏవం తద్రాక్షసస్యాఙ్గం ఛిన్నంఛిన్నం వ్యరోహత । ఇరావానపి సంక్రుద్ధో రాక్షసం త మహాబలమ్
అలా ఆ రాక్షసుని శరీరం మళ్లీ మళ్లీ కోసినా, మళ్లీ మళ్లీ పునఃసృష్టమయ్యేది. కోపంతో ఉన్న ఇరావంతు కూడా ఆ మహాబలశాలి రాక్షసుని దాడిచేశాడు.
పరశ్వథేన తీక్ష్ణేన చిచ్ఛేద చ పునః పునః । స తేన బలినా వీరశ్ఛిద్యమాన ఇవ ద్రుమః
తీవ్రమైన పరశువుతో మళ్లీ మళ్లీ అతన్ని కోసాడు. ఆ బలవంతుడు, చెట్టును నరికినట్టు, ముక్కలు అవుతూ పడిపోయాడు.
రాక్షసో వ్యనదద్ధోరం స శబ్దస్తుములోఽభవత్। పరశ్వథక్షతం రక్షః సుస్రావ బహుశోణితమ్
అందరిని భయపెట్టేలా రాక్షసుడు ఘోరంగా అరవడంతో ఆ శబ్దం భయంకరంగా మారింది. పరశువు గాయపరిచిన ఆ రాక్షసుడి నుండి విరివిగా రక్తం కారింది.
తతశ్రుక్రోధ బలవాంశ్చక్రే వేగం చ సంయుగే। ఆర్శ్యశృఙ్గిస్తతో దృష్ట్వా సమరే శత్రుమూర్చితమ్
ఆ రాక్షసుడు కన్నీళ్లు, కోపంతో బలంగా యుద్ధంలో దూసుకెళ్లాడు. ఆ సమయంలో ఆర్జ్యశృంగి యుద్ధంలో తన శత్రువు మూర్చిపోయినదాన్ని చూసాడు.
కృత్వా ఘోరం మహద్రూపం గ్రహీతుముపచక్రమే । అర్జునస్య సుతం వీరమిరావన్తం యశస్వినమ్
ఆ రాక్షసుడు భయంకరమైన, గొప్ప రూపం ధరించి, అర్జునుని కుమారుడు, వీరుడైన, కీర్తివంతుడైన ఇరావంతుని పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు.
సంగ్రామశిరసో మధ్యే సర్వేషాం తత్ర పశ్యతామ్। తాం దృష్ట్వా తాదృశీం మాయాం రాక్షసస్య దురాత్మనః
యుద్ధరంగం మధ్యలో అందరూ చూస్తుండగా, ఆ దుష్ట రాక్షసుడు చూపిన అద్భుతమైన మాయను చూసి—
ఇరావానపి సంక్రుద్ధో మాయాం స్రష్టుం ప్రచక్రమే। తస్య క్రోధాభిభూతస్య సమరేష్వనివర్తినః
ఇరావంతుడు కూడా కోపంతో మునిగిపోయి, తన మాయను సృష్టించేందుకు యత్నించాడు. యుద్ధంలో అతని కోపానికి లోనై, వెనక్కి తగ్గకుండా పోరాడాడు.
యోఽన్వయో మాతృకస్తస్య స ఏనమభిపేదివాన్। స నాగైర్బహుభీ రాజన్నిరావాన్సంవృతో రణే
తన తల్లి వంశానికి చెందినవాడు అతని మీద దాడి చేశాడు. రాజా! యుద్ధంలో ఇరావంతుడు అనేక నాగులతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
దధార సుమహద్రూపమనన్త ఇవ భోగవాన్। తతో బహువిధైర్నాగైశ్ఛాదయామాస రాక్షసమ్
ఇరావంతుడు అనంతుడు లాగా మహత్తరమైన రూపాన్ని ధరించాడు. ఆ తరువాత, అనేక రకాల నాగులతో ఆ రాక్షసుడిని పూర్తిగా కప్పేశాడు.
ఛాద్యమానస్తు నాగైః స ధ్యాత్వా రాక్షసపుఙ్గవః। సౌపర్ణం రూపమాస్థాయ భక్షయామాస పన్నగమ్
ఆ రాక్షసులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన వాడు నాగులు కప్పేస్తున్నప్పుడు, ఆలోచించి, గరుడుని రూపాన్ని ధరించి, ఆ నాగులను తినడం ప్రారంభించాడు.
మాయయా భక్షితే తస్మిన్నన్వయే తస్య మాతృకే । విమోహితమిరావన్తం న్యహనద్రాక్షసోఽసినా
మాయతో తన తల్లి వంశానికి చెందిన నాగులను తినిపోగానే, ఆ రాక్షసుడు మాయలో పడిపోయిన ఇరావంతుని ఖడ్గంతో గాయపరిచాడు.
సకుణ్డలం సముకుటం పద్మేన్దుసదృశప్రభమ్ । ఇరావతః శిరో రక్షః పాతయామాస భూతలే
కుండలాలు, మకుటంతో అలంకరించబడిన, పద్మం లేదా చంద్రునిలా ప్రకాశించే ఇరావంతుని తలని ఆ రాక్షసుడు నరకి భూమిపై పడేశాడు.
తస్మింస్తు నిహతే వీరే రాక్షసేనార్జునాత్మజే। విశోకాః సమపద్యన్త ధార్తరాష్ట్రాః సరాజకాః
ఆ సమయంలో అర్జునుని కుమారుడైన ఆ వీరుడు రాక్షసుడిచేత చంపబడినప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, రాజులతో కలిసి, దుఃఖం లేకుండా పోయారు.
తస్మిన్మహతి సంగ్రామే తాదృశే భైరవే పునః। మహాన్వ్యతికరో ఘోరః సేనయోః సమపద్యత
ఆ మహా యుద్ధంలో, భయంకరమైన యుద్ధరంగంలో, మళ్లీ రెండు సేనల మధ్య ఘోరమైన పోరు మొదలైంది.
గజా హయాః పదాతాశ్చ విమిశ్రా దన్తిభిర్హతాః । రథాశ్వా దన్తినశ్చైవ పత్తిభిస్తత్ర సూదితాః
ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలాళ్లు కలిసిపోయి, అక్కడ ఏనుగులచేత చంపబడ్డారు. రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు కూడా అక్కడ కాలాళ్లచేత నాశనం అయ్యాయి.
తథా పత్తిరథౌఘాశ్చ హయాశ్చ బహవో రణే। రథిభిర్నిహతా రాజంస్తవ తేషాం చ సంకులే
అలాగే, రాజా! యుద్ధంలో అనేక కాలాళ్లు, రథసారథులు, గుర్రాలు రథసారథులచేత చంపబడ్డారు. ఆ కలవరంలో—
అజానన్నర్జునశ్చాపి నిహతం పుత్రమౌరసమ్। జఘాన సమరే శూరాన్రాజ్ఞస్తాన్భీష్మరక్షిణః
అర్జునుడు తన కుమారుడు చనిపోయిన విషయాన్ని తెలియకుండానే, యుద్ధంలో భీష్ముని రక్షణకు ఉన్న వీర రాజులను చంపాడు.
తథైవ తావకా రాజన్సృఞ్జయాశ్చ సహస్రశః। జుహ్వతః సమరే ప్రాణాన్నిజఘ్రురితరేతరమ్
అలాగే, రాజా! నీ సైనికులు, శృంజయులు వేలాదిగా యుద్ధంలో ప్రాణాలు అర్పించుకుంటూ ఒకరినొకరు చంపుకున్నారు.
ముక్తకేశా వికవచా విరథాశ్ఛిన్నకార్ముకాః । బాహుభిః సమయుధ్యన్త సమవేతాః పరస్పరమ్
వాళ్ల జుట్టు విప్పి, కవచాలు లేకుండా, రథాలు పోయి, విల్లు విరిగిపోయి, చేతులతోనే సమీపంగా ఒకరితో ఒకరు పోరాడారు.
తథా మర్మాతిగైర్భీష్మో నిజఘాన మహారథాన్। కమ్పయన్సమరే సేనాం పాణ్డవానాం పరంతపః
అలాగే, భీష్ముడు మహారథులను ప్రాణాంతకంగా కొట్టి, యుద్ధంలో పాండవుల సైన్యాన్ని కంపించేశాడు.
తేన యౌధిష్ఠిరే సైన్యే బహవో మానవా హతాః। దన్తినః సాదినశ్చైవ రథినోఽథ హయాస్తథా
యుధిష్ఠిరుని సైన్యంలో అతని చేతి వల్ల అనేక మంది మానవులు, ఏనుగులపై ఉన్నవారు, గుర్రాలపై ఉన్నవారు, రథసారథులు, ఇంకా ఇతర యోధులు చనిపోయారు.
తత్ర భారత భీష్మస్య రణే దృష్ట్వా పరాక్రమమ్ । అత్యద్భుతమపశ్యామ శక్రస్యేవ పరాక్రమమ్
ఆ సమరంలో భీష్ముని పరాక్రమాన్ని చూసి, ఓ భారతా, మేము ఆశ్చర్యపోయాము. ఆయన శక్తి ఇంద్రుని పరాక్రమానికి సమానంగా అనిపించింది.