మనోభిస్తే మనుష్యేన్ద్ర యుద్ధం యోధాః ప్రచక్రిరే ।' పునరాహూయ తేఽన్యోన్యం శరీరైరపి చక్రిరే
మనసుతో నిశ్చయంగా, నరేంద్రా, యోధులు యుద్ధంలో ప్రవేశించారు. ఒకరినొకరు పిలుచుకుంటూ, శరీరాలతో కూడా పోరాడారు.
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం ఘోరరూపం భయావహమ్ । తావకానాం పరేషాం చ నిఘ్నతామితరేతరమ్
అప్పుడే భయంకరమైన, హృదయాన్ని కలవరపెట్టే యుద్ధం మొదలైంది. నీవారి సేనలు, శత్రు సేనలు ఒకరినొకరు చంపుకుంటూ పోరాడారు.
నారాచా నిశితాః సఙ్ఖ్యే సంపతన్తి స్మ భారత । వ్యాత్తాననా భయకరా ఉరగా ఇవ సఙ్ఘశః
పొడవైన, పదునైన బాణాలు యుద్ధంలో ఎగురుతున్నాయి, భరతా! అవి తెరిచిన నోళ్ళతో, పాము గుంపుల్లా భయంకరంగా కనిపించాయి.
నిష్పేతుర్విమలాః శక్త్యస్తైలధౌతాః సుతేజనాః । అమ్బుదేభ్యో యథా రాజన్భ్రాజమానాః శతహ్రదాః
నూనెతో మెరిపించిన, బాగా పదునైన కత్తులు, రాజా, మేఘాల నుంచి వెలువడిన ప్రకాశవంతమైన వాగుల్లా మెరిసిపోతున్నాయి.
గదాశ్చ విమలైః పట్టైః పినద్ధాః స్వర్ణభూషితాః। పతన్త్యస్తత్ర దృస్యన్తే గిరిశృఙ్గోపమాః శుభాః
స్వర్ణంతో అలంకరించిన, శుభ్రమైన పట్టుతో కట్టిన గదలు అక్కడ పర్వత శిఖరాల్లా పడిపోతూ కనిపించాయి.
నిస్త్రింశాశ్చ వ్యదృశ్యన్త విమలామ్బరసన్నిభాః । ఆర్షభాణి చ చర్మాణి శతచన్ద్రాణి భారతత
పరిశుద్ధమైన ఆకాశంలా కనిపించే ఖడ్గాలు, వంద చంద్రుల్లా మెరిసే ఎద్దు చర్మపు కవచాలు, భరతా, అక్కడ కనిపించాయి.
అశోభన్త రణే రాజన్పాత్యమానాని సర్వశః । తేఽన్యోన్యం సమరే సేనే యుధ్యమానే నరాధిప
అవి యుద్ధరంగంలో అన్ని వైపులా పడిపోతూ మెరిసిపోతున్నాయి. రాజా, ఆ సేనలు ఒకదానికొకటి పోరాడుతున్నాయి.
అశోభేతాం యథా దేవదైత్యసేనే సముద్యతే। అభ్యద్రవన్త సమరే తేఽన్యోన్యం వై సమన్తతః
అవి దేవతలు, దానవుల సేనలు యుద్ధానికి సిద్ధమైనట్లు మెరిసిపోయాయి. అన్ని వైపులా ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ దూకారు.
రథాస్తు రథిభిస్తూర్ణం ప్రేషితాః పరమాహవే। యుగైర్యుగాని సంశ్లిష్య యుయుధుః పార్థివర్షభాః
పోరుబీదులో, రథసారథులు వేగంగా నడిపిన రథాలు ఒకదానికొకటి దగ్గరగా వచ్చి, రాజులలో శ్రేష్ఠులు పరస్పరం పోరాడారు.
దన్తినాం యుధ్యమానానాం సంఘర్షాత్పావకోఽభవత్ । దన్తేషు భరతశ్రేష్ఠ సధూమః సర్వతో దిశమ్
పోరాడుతున్న ఏనుగులు ఒకదానికొకటి ఢీకొనడంతో, వారి దంతాల మధ్య నుండి పొగతో కూడిన అగ్ని అన్ని దిశలకూ వ్యాపించింది, ఓ భరతశ్రేష్ఠ.
ప్రాసైరభిహతాః కేచిద్గజయోధాః సమన్తతః । పతమానాః స్మ దృశ్యన్తే గిరిశృఙ్గాన్నగా ఇవ
కొంతమంది ఏనుగు యోధులు చుట్టూ చుట్టూ కత్తులతో గాయపడి, కొండపై నుండి చెట్లు పడిపోవడం లాగానే కింద పడిపోతూ కనిపించారు.
పాదాతాశ్చాప్యదృశ్యన్త నిఘ్నన్తోఽథ పరస్పరమ్ । చిత్రరూపధరాః శూరా నఖరప్రాసయోధినః
కాలునడక సైనికులు కూడా పరస్పరం పోరాడుతూ, వేర్వేరు రూపాల్లో, ధైర్యంగా, గోరు మరియు కత్తులతో యుద్ధం చేస్తూ ఒకరినొకరు చంపుతూ కనిపించారు.
అన్యోన్యం తే సమాసాద్య కురుపాణ్డవసైనికాః । అస్త్రైర్నానావిధైర్ఘోరై రణే నిన్యుర్యమక్షయమ్
కౌరవులు, పాండవుల సైనికులు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని, భయంకరమైన వివిధ ఆయుధాలతో యుద్ధంలో అనేక మందిని యమలోకానికి పంపారు.
తతః శాన్తనవో భీష్మో రథఘోషేణ నాదయన్ । అభ్యాగమద్రణే పార్థాన్ధనుఃశబ్దేన మోహయన్
ఆ సమయంలో శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు తన రథధ్వనితో గర్జిస్తూ, యుద్ధంలో ముందుకు వచ్చి తన విల్లుతో చేసే శబ్దంతో పాండవులను మోహింపజేశాడు.
పాణ్డవానాం రథాశ్చాపి నదన్తో భైరవం స్వనమ్ । అభ్యద్రవన్త సంయత్తా ధృష్టద్యుమ్నపురోగమాః
పాండవుల రథాలు కూడా ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండగా, భయంకరమైన గర్జనతో ముందుకు దూసుకొచ్చాయి.
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తవ తేషాం చ భారత। నరాశ్వరథనాగానాం వ్యతిషక్తం పరస్పరమ్
ఆ తరువాత, నీవారి సైన్యం మరియు వారి సైన్యం మధ్య, మనుషులు, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు పరస్పరం కలిసిపోయి ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది, ఓ భరత.
భీష్మం తు సమరే క్రుద్ధం ప్రతపన్తం సమన్తతః। న శేకుః పాణ్డవా ద్రష్టుం తపన్తమివ భాస్కరమ్
యుద్ధంలో అన్ని వైపులా కోపంతో మండుతున్న భీష్ముడిని, సూర్యుడు మండుతున్నట్లుగా, పాండవులు చూడలేకపోయారు.
తతః సర్వాణి సైన్యాని ధర్మపుత్రస్య శాసనాత్। అభ్యద్రవన్త గాఙ్గేయం మర్దయన్తం శితైః శరైః
ఆ తర్వాత ధర్మపుత్రుని ఆజ్ఞతో అన్ని సైన్యాలు, గంగా కుమారుడైన భీష్ముడు పదునైన బాణాలతో వారిని నుజ్జు చేస్తుండగా, అతనివైపు దూసుకొచ్చాయి.
స తు భీష్మో రణశ్లాఘీ తోమకాన్సహసృజ్జయాన్ । పాఞ్చాలాంశ్చ మహేష్వాసాన్పాతయామాస సాయకైః
యుద్ధంలో గర్వంతో ఉన్న భీష్ముడు, తుమకాలు, జయన్ అనే ఆయుధాలు వదిలి, గొప్ప విలువాళ్లైన పాంచాళులను తన బాణాలతో కూలదోశాడు.
తే వధ్యమానా భీష్మేణ పాఞ్చాలాః పాణ్డవైః సహ। భీష్మమేవాభ్యయుస్తూర్ణం త్యక్త్వా మృత్యుకృతం భయమ్
భీష్ముడు పాంచాళులను, పాండవులతో కలిసి చంపుతుండగా, వారు మరణ భయాన్ని వదిలేసి, వేగంగా భీష్మునివైపు పరుగెత్తారు.
స తేషాం రథినాం వీరో భీష్మః శాన్తనవో యుధి । చిచ్ఛేద సహసా రాజన్బాహూనథ శిరాంసి చ
యుద్ధంలో నీ తండ్రి శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, ఆ రథయోధుల చేతులు, తలలు అకస్మాత్తుగా నరికేశాడు, ఓ రాజా.
విరథాన్రథినశ్చక్రే పితా దేవవ్రతస్తవ। పతితాన్యుత్తమాఙ్గాని హయేభ్యో హయసాదినామ్
నీ తండ్రి దేవవ్రతుడు, రథయోధులను రథాల నుండి దించేశాడు; గుర్రాలపై ఉన్న యోధుల తలలు కింద పడిపోయాయి.
నిర్మనుష్యాంశ్చ మాతఙ్గాఞ్శయానాన్పర్వతోపమాన్ । అపశ్యామ మహారాజ భీష్మాస్త్రేణ ప్రమాథితాన్
పర్వతాల్లాంటి ఏనుగులు, మానవులు లేకుండా, భీష్ముని ఆయుధాలతో పడిపోయి, మేము చూసాము, ఓ మహారాజా.
న తత్రాసీత్పుమాన్కశ్చిత్పాణ్డవానాం విశాంపతే। అన్యత్ర రథినాం శ్రేష్ఠద్భీమసేనాన్మహాబలాత్
పాండవులలో, రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడైన బలవంతుడైన భీమసేనుడు తప్ప, అక్కడ ఎవ్వరూ కనిపించలేదు, ఓ రాజాధిరాజా.
స హి భీష్మం సమాసాద్య ఛాదయామాస సాయకైః । తతో నిష్టానకో ఘోరో భీష్మభీమసమాగమే
ఆయన భీష్ముని ఎదుర్కొని, బాణాలతో అతన్ని కప్పేశాడు; ఆ సమయంలో భీష్ముడు, భీముడు కలిసినప్పుడు ఘోరమైన డప్పు మ్రోగింది.
బభూవ సర్వసైన్యానాం ఘోరరూపో భయానకః । తథైవ పాణ్డవా హృష్టాః సింహనాదమథానదన్
అన్ని సైన్యాలలో భయంకరమైన దృశ్యం ఏర్పడింది; అలాగే పాండవులు ఆనందంతో సింహంలా గర్జించారు.
తతో దుర్యోధనో రాజా సోదర్యైః పరివారితః। భీష్మం జుగోప సమరే వర్తమానే జనక్షయే
అప్పుడు దుర్యోధనుడు తన సోదరులతో చుట్టుముట్టబడి, యుద్ధం ఉద్ధృతంగా సాగుతుండగా, భీష్ముని రక్షించాడు.
భీమస్తు సారథిం హత్వా భీష్మస్య రథినాం వరః। ప్రద్రుతాశ్వే రథే తస్మిన్ద్రవమాణే సమన్తతః
అయితే భీముడు, రథయోధుల్లో అగ్రగణ్యుడు, భీష్ముని సారథిని చంపి, ఆ రథాన్ని ఎగిరిపోతున్న గుర్రాలతో అన్ని వైపులా నడిపించాడు.
సునాభస్య శరేణాశు శిరశ్చిచ్ఛేద భారత । క్షురప్రేణ సుతీక్ష్ణేన స హతో న్యపతద్భువి
ఓ భారత, భీముడు పదునైన కత్తిపోటు బాణంతో సునాభుని తలను నరికివేశాడు. అతడు అక్కడే పడిపోయాడు.
హతే తస్మిన్మహారాజ తవ పుత్రే మహారథే । నామృష్యన్త రణే శూరాః సోదరాః సప్త సంయుగే
రాజా, నీ కుమారుడు, గొప్ప రథస్వారుడు, అక్కడ చనిపోవడాన్ని చూసి, అతని ఏడుగురు సాహసిక సోదరులు యుద్ధంలో తట్టుకోలేకపోయారు.