విధ్వంసయిత్వా సమరే ధనుష్మాన్ గాణ్డీవముక్తైర్నిశితైః పృషత్కైః । భీష్మం యియాసుర్యుధి సందదర్శ దుర్యోధనం సైన్ధవాదీంశ్చ రాజ్ఞః
అర్జునుడు, గాండీవం నుండి పదునైన బాణాలతో వారిని యుద్ధంలో సంహరించాడు. తర్వాత భీష్ముని కోసం యుద్ధభూమిలో వెతికాడు. అక్కడ దుర్యోధనుడు, సింధు రాజులు కనిపించారు.
గాఙ్గేయమాజౌ శరచాపపాణిః
గంగా కుమారుడు భీష్ముడు యుద్ధంలో బాణం, ధనుస్సు పట్టుకుని నిలిచాడు.
భీష్మోఽపి దృష్ట్వా సమరే కృతాస్త్రాన్ స పాణ్డవానాం రథినోఽభ్యుదారాన్। విహాయ సంగ్రామముఖే ధనంజయం జవేన పార్థం పునరాజగామ
భీష్ముడు, పాండవుల రథసారథులు అస్త్రవిద్యలో నిపుణులని చూసి, యుద్ధంలో ముందున్న అర్జునుని వదిలి, వేగంగా తిరిగి అతని ఎదురుగా వచ్చాడు.
ర్భీష్మం యయౌ శాన్తనవం రణాయ
అర్జునుడు, శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముని యుద్ధానికి ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వెళ్లాడు.
తైః సంప్రయుక్తైః స మహారథాగ్ర్యై- ర్గఙ్గాసుతః సమరే చిత్రయోధీ। న వివ్యధే శాన్తనవో మహాత్మా సమాగతైః పాణ్డుసుతైః సమస్తైః
ఆ గొప్ప రథసారథులతో యుద్ధంలో తలపడుతూ, గంగా కుమారుడు భీష్ముడు రకరకాల యుద్ధ నైపుణ్యాన్ని చూపించాడు. అయినా, శాంతనువు కుమారుడైన ఆ మహాత్ముడిని పాండవులు ఎవ్వరూ గాయపర్చలేకపోయారు.
అథైత్య రాజా యుధి సత్యసన్ధో జయద్రథోఽత్యుగ్రబలో మనస్వీ। చిచ్ఛేద చాపాని మహారథానాం ప్రసహ్య తేషాం ధనుషా వరేణ
ఆ సమయంలో, నిజాయితీ కలిగిన మహాబలుడు జయద్రథుడు యుద్ధానికి వచ్చాడు. అతడు గొప్ప ధనుస్సుతో, ఆ మహారథుల ధనుస్సులను బలవంతంగా తెంచేశాడు.
యుధిష్ఠిరం భీమసేనం యమౌ చ పార్థం కృష్ణం యుధి సంజాతకోపః । దుర్యోదనః క్రోధవిషో మహాత్మా జఘాన బాణైరనలప్రకాశైః
దుర్యోధనుడు, కోపంతో యుధిష్ఠిరుడు, భీమసేనుడు, అశ్వినీ కుమారులు, అర్జునుడు, కృష్ణుడు — వీరందరిని యుద్ధంలో అగ్నిలా మండే బాణాలతో గాయపరిచాడు.
కృపేణ శల్యేన శలేన చైవ తథా విభో చిత్రసేనేన చౌజౌ। విద్ధాః శరైస్తేఽతివివృద్ధకోపై- ర్దేవా యథా దైత్యగణైః సమేతైః
కృప, శల్యుడు, శలుడు, అలాగే పరాక్రమశాలి చిత్రసేనుడు కూడా, తీవ్రమైన కోపంతో బాణాలతో వారిని గాయపరిచారు. అది దేవతలు రాక్షస సమూహాల చేతిలో గాయపడినట్లు ఉంది.
ఛిన్నాయుధం శాన్తనవేన రాజా శిఖణ్డినం ప్రేక్ష్య చ జాతకోపః। అజాతశత్రుః సమరే మహాత్మా శిఖణ్డినం క్రుద్ధ ఉవాచ వాక్యమ్
శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు శిఖండిని ఆయుధం తెంచేసిన దృశ్యం చూసి, రాజు కోపంతో ఉప్పొంగాడు. అజాతశత్రువు అయిన ఆ మహాత్ముడు యుద్ధంలో శిఖండిని ఇలా ఉద్దేశించి మాటలు చెప్పాడు.
ఉక్త్వా తథా త్వం పితురగ్రతో మా- మహం హనిష్యామి మహావ్రతం తమ్। భీష్మం శరౌఘైర్విమలార్కవర్ణైః సత్యం వదామీతి కృతా ప్రతిజ్ఞా
"నీవు ఇలా చెప్పినట్టు, నీ తండ్రి ముందు నేను ఆ మహావ్రతుడైన భీష్ముని నిర్మలమైన సూర్యులా ప్రకాశించే బాణవర్షంతో సంహరిస్తాను. ఇది నా వాగ్దానం — నిజమే."
త్వయా చ నైనాం సఫలాం కరోషి దేవవ్రతం యన్న నిహంసి యుద్ధే। మిథ్యాప్రతిజ్ఞో భవ మాత్ర వీర రక్షస్వ ధర్మం స్వకులం యశశ్చ
నీవు యుద్ధంలో అతన్ని చంపకపోతే, దేవవ్రతుడా, నీ ప్రతిజ్ఞ ఫలించదే. ఓ వీరుడా, అబద్ధవాగ్దానం చేసినవాడిగా మారిపోవద్దు. నీ ధర్మాన్ని, వంశాన్ని, కీర్తిని కాపాడుకో.
ప్రేక్షస్వ భీష్మం యుధి భీమవేగం సర్వాంస్తపన్తం మమ సైన్యసఙ్ఘాన్। శరౌఘజాలైరతితిగ్మవేగైః కాలం యథా కాలకృతం క్షణేన
యుద్ధంలో భీష్ముడు భీముడి వేగంతో నా సైన్యాన్ని బాణవర్షాలతో కాల్చుతున్నాడని చూడు. ఆ బాణాలు మరణదండంలా వేగంగా, పదేపదే పడిపోతున్నాయి. ఒక్క క్షణంలోనే కాలమూర్తి వచ్చిందన్నట్లుంది.
నికృత్తచాపః సమరేఽనపేక్షః పరాజితః శాన్తనవేన చాజౌ । విహాయ బన్ధూనథ సదరాంశ్చ క్వ యాస్యసే నానురూపం తవేదమ్
నీ విల్లు తెగిపోయి, యుద్ధంలో జాగ్రత్త లేకుండా, శాంతనువు కుమారుడి చేతిలో ఓడిపోయి, బంధువులను, భార్యను వదిలేసి, నువ్వు ఎక్కడికి పోతావు? ఇది నీకు తగినది కాదు.
దృష్ట్వా హి భీష్మం తమనన్తవీర్యం భగ్నం చ సైన్యం ద్రవమాణమేవమ్ । భీతోఽసి నూనం ద్రుపదస్య పుత్ర తథా హి తే ముఖవర్ణోఽప్రహృష్టః
అనంతబలమైన భీష్ముడిని, భయంతో పారిపోతున్న సైన్యాన్ని చూసి, ద్రుపదుని కుమారుడా, నువ్వు భయపడుతున్నావు. ఎందుకంటే నీ ముఖంలో ఆనందం లేదు.
అజ్ఞాయమానే చ ధనంజయే తు మహాహావే సంప్రసక్తే నృవీరే। కథం హి భీష్మాత్ప్రథితః పృథివ్యాం భయం త్వమద్య ప్రకరోషి వీర
ఈ మహాయుద్ధంలో ధనంజయుడు గుర్తుపట్టబడకపోతే, భూమిపై భీష్ముడికంటే గొప్పవాడివని పేరున్న నువ్వు, ఇప్పుడు భయాన్ని ఎందుకు కలిగిస్తున్నావు, ఓ వీరుడా?
స ధర్మరాజస్య వచో నిశమ్య రూక్షాక్షరం విప్రలాపానుబద్ధమ్ । ప్రత్యాదేశం మన్యమానో మహాత్మా ప్రతత్వరే భీష్మవధాయ రాజన్
ధర్మరాజు గారు చెప్పిన ఆ కఠినమైన మాటలు వినగానే, ఆ మహాత్ముడు ఆ మాటలను ఆజ్ఞగా భావించి, రాజా, భీష్ముడిని సంహరించేందుకు త్వరగా బయలుదేరాడు.
తమాపతన్తం మహతా జవేన శిఖణ్డినం భీష్మమభిద్రవన్తమ్। నివారయామాస హి శల్య ఏన- మస్త్రేణ ఘోరేణ సుదుర్జయేన
శిఖండిని గొప్ప వేగంతో భీష్ముడి మీదకు దూసుకొస్తుంటే, శల్యుడు భయంకరమైన, దుర్జయమైన ఆయుధంతో అతన్ని అడ్డగించాడు.
శరైస్తదస్త్రం ప్రతిబాధమానః
అప్పుడు శిఖండుడు ఆ ఆయుధాన్ని బాణాలతో ఎదుర్కొన్నాడు.
అథాదదే వారుణమన్యదస్త్రం శిఖణ్డ్యథోఽగ్రం ప్రతిఘాతమస్య। తదస్త్రమస్త్రేణ విదార్యమాణం ఖస్థాః సురా దదృశుః పార్థివాశ్చ
తర్వాత శిఖండుడు మరో వరుణాస్త్రాన్ని తీసుకుని ముందుకు దూసుకెళ్లాడు. ఆ ఆయుధాన్ని మరొకటి ఛిద్రం చేయగా, ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు, భూపాళులు అందరూ దాన్ని చూశారు.
భీష్మస్తు రాజన్సమరే మహాత్మా ధనుశ్చ చిత్రం ధ్వజమేవ చాపి। ఛిత్త్వాఽనదత్పాణ్డుసుతస్య వీరో యుధిష్ఠిరస్యాజమీఢస్య రాజ్ఞః
అయితే భీష్ముడు, ఓ రాజా, ఆ మహాత్ముడు యుద్ధంలో పాండవుడు యుధిష్ఠిరుని విల్లు, అద్భుతమైన ధ్వజాన్ని కోసి, గర్జించాడు.
తతః సముత్సృజ్య ధనుః సబాణం యుధిష్ఠిరం వీక్ష్య భయాభిభూతమ్। గదాం ప్రగృహ్యాభిపపాత సఙ్ఖ్యే జయద్రథం భీమసేనః పదాతిః
తర్వాత తన విల్లు, బాణాలను వదిలేసి, భయంతో ఉన్న యుధిష్ఠిరుని చూచి, భీమసేనుడు కాలినడకన తన గదను పట్టుకుని, జయద్రథుని మీద యుద్ధంలో దూసుకెళ్లాడు.
తమాపతన్తం సహసా జవేన జయద్రథః సగదం భీమసేనమ్। వివ్యాధ ఘోరైర్యమదణ్డకల్పైః శితైః శరైః పఞ్చశరైః సమన్తాత్
భీమసేనుడు గదతో వేగంగా దూసుకొస్తుండగా, జయద్రథుడు యమదండంలా భయంకరమైన ఐదు పదునైన బాణాలతో చుట్టూ చుట్టూ అతన్ని గాయపరిచాడు.
అచిన్తయిత్వా స శరాంస్తరస్వీ వృకోదరః క్రోధపరీతచేతాః । జఘాన వాహాన్సమరే సమన్తాత్ సుసంమతాన్సిన్ధురాజస్య సఙ్ఖ్యే
ఆ బాణాలను పట్టించుకోకుండా, వేగవంతుడైన వృకోదరుడు కోపంతో, యుద్ధంలో సింధు రాజు యొక్క శిక్షణ పొందిన గుర్రాలను చుట్టూ చుట్టూ చంపేశాడు.
తతోఽభివీక్ష్యాప్రతిమప్రభావ- స్తవాత్మజస్త్వరమాణో రథేన అభ్యాయౌ భీమసేనం నిహన్తుం సముద్యతాస్త్రః సురరాజకల్పః
అప్పుడు నీ కుమారుడు, అపూర్వ శక్తితో, రథంలో వేగంగా ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉండి, దేవేంద్రుడిలా భీమసేనుడిని సంహరించేందుకు ముందుకు వచ్చాడు.
జయద్రథో భగ్రవాహం రథం త త్యక్త్వా యయౌ యత్ర రాజా కురూణామ్ । భయేన భీమస్య సమూఢచేతాః ససౌబలస్తత్ర యుద్ధస్య భీతః
జయద్రథుడు తన రథం గుర్రాలు చచ్చిపోవడంతో వదిలేసి, భీముడి భయంతో మనస్సు గందరగోళంగా, సౌబలుడితో కలిసి కౌరవుల రాజు వద్దకు వెళ్లాడు.
భీమోఽప్యథైనం సహసా వినద్య ప్రత్యుద్యయౌ గదయా తర్జయానః। సముద్యతాం తాం యమదణ్డకల్పాం దృష్ట్వా గదాం తే కురవః సమన్తాత్
ఆ సమయంలో భీముడు గర్జిస్తూ, గదను ఊపుతూ అతని మీదకు దూసుకెళ్లాడు. ఆ యమదండంలా ఉన్న గదను చూసి చుట్టూ ఉన్న కౌరవులు—
పాతం గదాయాః పరిహర్తుకామాః। అపక్రాన్తాస్తుములే సంప్రమర్దే సుదూరుణే భారత మోహనీయే
ఆ గద పతనం తప్పించుకోవాలని కోరుకుని, ఆ భయంకరమైన, మోహపరిచే, ఘోరమైన యుద్ధంలో చెట్టు వేరుల దగ్గర నుంచి పారిపోయారు, ఓ భారతా.
జ్జగామాన్యం భ్రమప భూమిదేశమ్
అతడు అక్కడి నుండి మరో యుద్ధభూమి వైపు తిరుగుతూ వెళ్లిపోయాడు.
గదాపి సా ప్రాప్య రథం సుచిత్రం సాశ్వ ససూతం వినిహత్య సఙ్ఖ్యే। జగామ భూమిం జ్వలితా మహోల్క భ్రష్టాఽమ్బరాద్గామివ సంపతన్తీ
ఆ గదా, అద్భుతంగా అలంకరించిన రథాన్ని, దాని గుర్రాలు, సారథితో కలిసి యుద్ధంలో బలంగా కొట్టి పడగొట్టి, ఆకాశంలో నుంచి జ్వలించుతూ పడిపడిన పెద్ద ఉల్కలా భూమిపైకి వచ్చి పడింది.
ఆశ్చర్యభూతం సుమహత్త్వదీయా దృష్ట్వైవ తద్భారత సంప్రహృష్టాః। సర్వే వినేదుః సహితాః సమన్తా- త్పుపూజిరే తవ పుత్రస్య శౌర్యమ్
నీ ఆ అద్భుతమైన, గొప్ప కార్యాన్ని చూసి, ఓ భారతా, అక్కడ ఉన్న అందరూ ఆనందంతో ఉల్లాసంగా కేకలు వేసి, నీ కుమారుని వీరత్వాన్ని గౌరవించారు.