గఙ్గాయాః సురనద్యా వై స్వాదుభూతం యథోదకమ్ । మహోదధిసమభ్యాశే లవణత్వం నిగచ్ఛతి
దేవతా నది అయిన గంగానది తీపి నీరు, మహాసముద్రానికి చేరినప్పుడు ఎలా ఉప్పుగా మారుతుందో,
తథా తత్పౌరుషం రాజంస్తావకానాం పరంతప । ప్రాప్య పాణ్డుసుతాన్వీరాన్వ్యర్థం భవతి సంయుగే
అలాగే రాజా! నీ సైనికుల గొప్ప పరాక్రమం, పాండవుల వంటి వీరులను ఎదుర్కొనగానే యుద్ధంలో వ్యర్థమవుతోంది.
ఘటమానాన్యథాశక్తి కుర్వాణాన్కర్మ దుష్కరమ్ । న దోషేణ కురుశ్రేష్ఠ కౌరవాన్గన్తుమర్హసి
కురుశ్రేష్ఠా! వారు ఎంత శ్రమించి, కష్టమైన పనులు చేసినా, నువ్వు కౌరవులను తప్పు పట్టకూడదు.
తవాపరాధాత్సుమహాన్సపుత్రస్య విశాంపతే । పృతివ్యాః ప్రక్షయో ఘోరో యమరాష్ట్రవివర్ధనః
ప్రజల పాలకా! నీ తప్పు, నీ కుమారుని తప్పు వల్లే ఈ భూమిపై ఘోరమైన నాశనం జరుగుతోంది. యమధర్మరాజు లోకం పెరుగుతోంది.
ఆత్మదోషాత్సముత్పన్నం శోచితుం నార్హసే నృప । న హి రక్షన్తి రాజానః సర్వథాఽత్రాపి జీవితమ్
ఓ రాజా, నీ తప్పు వల్ల వచ్చిన దుఃఖాన్ని నీవు బాధపడకూడదు. ఎందుకంటే, రాజులు ప్రతి పరిస్థితిలో తమ ప్రాణాలను కాపాడుకోలేరు.
యుద్ధే సుకృతినాం లోకానిచ్ఛన్తో వసుధాధిపాః। చమూం విగాహ్య యుద్ధ్యన్తే నిత్యం స్వర్గపరాయణాః
పుణ్యశీలులు యుద్ధంలో పొందే లోకాలను కోరుతూ, భూమిపై పాలకులు ఎప్పుడూ స్వర్గాన్ని ఆశిస్తూ, సైన్యంలోకి ప్రవేశించి ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తారు.
పూర్వాహ్ణే తు మహారాజ ప్రావర్తత జనక్షయః। తం త్వమేకమనా భూత్వా శృణు దేవాసురోపమమ్
మహారాజా, ఉదయం నుంచే మనుషుల నాశనం మొదలైంది. ఇప్పుడు నీవు మనసు ఒకచోట పెట్టుకుని, దేవతలు-దానవుల యుద్ధంలా జరిగిన ఈ సంగ్రామాన్ని విను.
ఆవన్త్యౌ తు మహేష్వాసౌ మహాసేనౌ మహాబలౌ । యుధామన్యుమభిప్రేక్ష్య సమేయతా రణోత్కటౌ
అవంతి దేశానికి చెందిన మహాశక్తివంతులు, గొప్ప బాణధారులు ఇద్దరూ, యుద్ధంలో ఉగ్రంగా ఉన్న యుధామన్యుని చూసి కలసి ముందుకు వచ్చారు.
తేషాం ప్రవవృతే యుద్ధం సముహద్రోణహర్షణమ్ । యుధామన్యుః సుసంక్రుద్ధో భ్రాతరౌ దేవరూపిణౌ
వారందరి మధ్య ఘోరంగా, ఉల్లాసంగా యుద్ధం మొదలైంది. యుధామన్యుడు తీవ్రమైన కోపంతో, దేవతలవంటి ఇద్దరు సోదరులపై దాడి చేశాడు.
వివ్యాధ నిశితైస్తూర్ణం శరైః సన్నతపర్వభిః। తావేనం ప్రత్యవిధ్యేతాం సమరే చిత్రయోధినౌ
ఆయన పదునైన, బలమైన బాణాలతో వారిని వేగంగా గాయపరిచాడు. వారిద్దరూ కూడా యుద్ధంలో నైపుణ్యం చూపిస్తూ అతనిపై తిరిగి బాణాలు వదిలారు.
యుధ్యతాం హి తథా రాజన్విశేషో న వ్యదృశ్యత । యతతాం శత్రునాశాయ కృతప్రతికృతైషిణామ్
రాజా, వారు అలా యుద్ధం చేస్తుండగా, ఎవరు ఎవరో తేల్చుకోలేనంతగా సమానంగా పోరాడారు. ప్రతి ఒక్కరూ శత్రువును నాశనం చేయాలని, ప్రతిదానికి ప్రతిస్పందన ఇస్తూ పోరాడారు.
యుధామన్యుస్తతో రాజన్ననువిన్దస్య సాయకైః । చతుర్భిశ్చతురో వాహాననయద్యమసాదనమ్
అప్పుడు రాజా, యుధామన్యుడు నాలుగు బాణాలతో అనువిందుని నాలుగు గుర్రాలను యమలోకానికి పంపించాడు.
భల్లాభ్యాం చ సుతీక్ష్ణాభ్యాం ధనుః కేతుం చ మారిష । చిచ్ఛేద సమరే రాజంస్తదద్భుతమివాభవత్
మరియు రెండు పదునైన విస్తృత తలల బాణాలతో యుధామన్యుడు యుద్ధంలో అనువిందుని ధనుస్సును, పతాకాన్ని తెంచాడు. అది అద్భుతంగా కనిపించింది.
త్యక్త్వాఽనువిన్దోఽథ రథం విన్దస్య రథమాస్థితః। ధనుర్గృహీత్వా పరమం భారసాధనముత్తమమ్
తర్వాత అనువిందుడు తన రథాన్ని వదిలి, విందుని రథంపైకి ఎక్కి, గొప్ప బరువు కలిగిన ఉత్తమ ధనుస్సును పట్టుకున్నాడు.
తావేకస్థౌ రణే వీరావావన్త్యౌ రథినాం వరౌ। శరాన్ముముచతుస్తూర్ణం యుధామన్యౌ మహాత్మని
అవంతి దేశానికి చెందిన ఆ ఇద్దరు వీరులు, రథయోధులలో శ్రేష్ఠులు, ఒకే రథంపై నిలబడి, మహాత్ముడైన యుధామన్యునిపై వేగంగా బాణాలు వదిలారు.
తాభ్యాం ముక్తా మహావేగాః శరాః కాఞ్చనభూషణాః । దివాకరపథం ప్రాప్య చ్ఛాదయామాసురమ్బరమ్
వారిద్దరూ వదిలిన బంగారు అలంకారాలతో కూడిన బాణాలు, మహా వేగంతో సూర్యుని మార్గాన్ని చేరి, ఆకాశాన్ని కప్పేశాయి.
యుధామన్యూ రణే క్రుద్ధో భ్రాతరౌ తౌ మహారథౌ । వవర్ష శరవర్షేణ సారథిం చాప్యపాతయత్
యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న యుధామన్యుడు, ఆ ఇద్దరు మహారథులను బాణాల వర్షంతో ముంచెత్తి, వారి సారథిని కూడా కూల్చేశాడు.
తస్మింస్తు పతితే భూమౌ గతసత్వే తు సారథౌ । రథః ప్రదుద్రావ దిశః సముద్ధాన్తహయస్తతః
ఆ సారథి ప్రాణం కోల్పోయి నేలపై పడిపోవడంతో, గుర్రాలు నియంత్రణ లేకుండా పోయి, ఆ రథం అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తింది.
తౌ స జిత్వా మహారాజ యజ్ఞసేనసుతః ప్రభుః। పౌరుషం ఖ్యాపయంస్తూర్ణం వ్యధమత్తవ వాహినీమ్
మహారాజా, ఆ ఇద్దరిని ఓడించిన యజ్ఞసేనుని కుమారుడు, తన పరాక్రమాన్ని చూపిస్తూ, వేగంగా నీ సైన్యాన్ని చెల్లాచెదురుగా చేసాడు.
సా వధ్యమానా సమరే ధార్తరాష్ట్రీ మహాచమూః । వేగాన్బహువిధాంశ్చక్రే విషం పీత్వేన మానవః
ఆ ధృతరాష్ట్రుని గొప్ప సైన్యం యుద్ధంలో సంహరించబడుతూ, విషం తాగిన మనిషిలా, అనేక విధాలుగా పరుగులు పెట్టింది.
హైడిమ్బో రాక్షసేన్ద్రస్తు భగదత్తం సమాద్రవత్। రథేనాదిత్యవర్ణేన సధ్వజేన మహాబలః
అప్పుడు హిడింబుడి కుమారుడు, రాక్షసాధిపతి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే, పతాకం కలిగిన తన రథంతో మహాబలశాలి భగదత్తుడిపై దూసుకొచ్చాడు.
తతః ప్రాగ్జ్యోతిషో రాజా నాగరాజం సమాస్థితఃక । యథా వజ్రధరః పూర్వం సంగ్రామే తారకామయే
తర్వాత ప్రాగ్జ్యోతిషపురి రాజు, నాగరాజుని ఎక్కి, పూర్వం వజ్రాయుధుడు తారకాసురునిపై యుద్ధానికి వెళ్లినట్లుగా సిద్ధమయ్యాడు.
తత్ర దేవాః సగన్ధర్వా ఋషయశ్చ సమాగతాః । విశేషం న స్మ వివిదుర్హైడిమ్బభగదత్తయోః
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, ఋషులు అందరూ కూడి ఉన్నా, హిడింబుడు, భగదత్తుడు ఇద్దరినీ వేరుచేయలేకపోయారు.
యథా సురపతిః శక్రస్త్రాసయామాస దానవాన్। తథైవ సమరే రాజా ద్రావయామాస పాణ్డవాన్
ఎలా ఇంద్రుడు దానవులను భయపెట్టి తరిమేశాడో, అలాగే ఆ రాజు యుద్ధంలో పాండవులను పరుగెత్తించాడు.
తేన విద్రావ్యమాణాస్తే పాణ్డవాః సర్వతో దిశమ్। త్రాతారం నాభ్యగచ్ఛన్తః స్వేష్వనీకేషు భారత
ఆయన చేతిలో అన్ని వైపులా తరిమిపోబడిన పాండవులు, తమవారిలో ఎవరూ రక్షించేవాళ్లు లేరు అని నిరాశపడ్డారు.
భైమసేనిం రథస్థం తు తత్రాపశ్యామ భారత । శేషా విమనసో భూత్వా ప్రాద్రవన్త మహారథాః
అక్కడ భీమసేనుని కుమారుడు తన రథంపై నిలబడి ఉన్నాడు, మిగతా మహారథులు మనసు తెగిపోయి పరుగెత్తారు.
నివృత్తేషు తు పాణ్డూనాం పునః సైన్యేషు భారత । ఆసీన్నిష్ఠానకో ఘోరస్తవ సైన్యస్య సంయుగే
పాండవుల సైన్యం వెనక్కు తగ్గిన తర్వాత, నీ సైన్యంలో మళ్లీ భయంకరమైన గందరగోళం మొదలైంది.
ఘటోత్కచస్తతో రాజన్భగదత్తం మహారణే। శరైః ప్రచ్ఛాదయామాస మేరుం గిరిమివామ్బుదః
రాజా! ఆ సమయంలో ఘటోత్కచుడు యుద్ధంలో భగదత్తుడిని బాణాలతో మేఘం మెరుపు పర్వతాన్ని కప్పినట్లు కప్పేశాడు.
నిహత్య తాఞ్శరాన్రాజా రాక్షసస్య ధనుశ్ర్యుతాన్। భైమసేనిం రణే తూర్ణం సర్వమర్మస్వతాడయత్
రాజు, రాక్షసుని విల్లుతో వచ్చిన ఆ బాణాలను తిప్పికొట్టి, యుద్ధంలో భీమసేనుని కుమారుడిని అన్ని ప్రాణస్థానాల్లో గాయపరిచాడు.
స తాడ్యమానో బహుభిః శరైః సన్నతపర్వభిః । న వివ్యథే రాక్షసన్ద్రో భిద్యమాన ఇవాచలః
పలుచోట్ల నుండి పదునైన బాణాలతో కొట్టబడ్డా, ఆ రాక్షసుడు కొండలా కదలకుండా నిలబడ్డాడు.