తతః ప్రహస్య సమరే భీమసేనః పరంతపః । ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధః సాయంకాన్కృతవర్మణే
అప్పుడు భీమసేనుడు, శత్రువులను భయపెట్టేవాడు, యుద్ధంలో నవ్వుతూ, కోపంతో కృతవర్మను లక్ష్యంగా చేసుకుని బలమైన బాణాన్ని పంపాడు.
తైరర్ద్యమానోఽతిరథః సాత్వతః శస్త్రకోవిదః । నాకమ్పత మహారాజ భీమం చార్చ్ఛచ్ఛితైః శరైః
ఆ బాణాల వర్షంలోనూ, ఆయుధ నిపుణుడైన సాత్వతుడు, మహారాజా, ذرలిపోకుండా నిలబడి, భీముని మీద పదునైన బాణాలతో దాడి చేశాడు.
తస్యాశ్వాంశ్చతురో హత్వా భీమసేనో మహారథః । సారథిం పాతయామాస సధ్వజం సుపరిష్కృతమ్
మహారథుడైన భీమసేనుడు అతని నాలుగు గుర్రాలను చంపి, అతని సారథిని, అలంకరించిన పతాకంతో సహా కింద పడేశాడు.
శరైర్బహువిధైశ్చైనమాచినోత్పరవీరహా । శకలీకృతసర్వాఙ్గః శ్వావిత్తు శలలైర్యథా
శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు, అనేక రకాల బాణాలతో అతన్ని చుట్టుముట్టి, అతని అవయవాలను శ్వానం ఎముకలను పిసికి తినినట్లు విరగొట్టేశాడు.
హతాశ్వశ్చ తతస్తూర్ణం సుబలస్య రథం యయౌ। స్వాలస్య తే మహారాజ తవ పుత్రస్య పశ్యతః
తన గుర్రాలు చనిపోవడంతో, అతడు వెంటనే సుబలుని కుమారుని రథానికి, రాజా, నీ కుమారుడు చూస్తుండగానే చేరాడు.
భీమసేనోఽపి సంక్రుద్ధస్తవ సైన్యముపాద్రవత్। నిజఘాన చ సంక్రుద్ధో దణ్డపాణిరివాన్తకః
అప్పుడూ భీమసేనుడు కోపంతో నీ సైన్యంపై దూకి, తన ఆగ్రహంతో యమధర్మరాజు శిక్షా దండాన్ని పట్టుకున్నట్లు వారిని సంహరించాడు.
బహూని హి విచిత్రాణి ద్వైరథాని స్మ సఞ్జయ। పాణ్డూనాం మామకైః సార్ధమశ్రౌషం తవ జల్పతః
సంజయా! పాండవులు, మా వంశస్థులతో కలసి ఎన్నో ఆశ్చర్యకరమైన ద్వంద్వ యుద్ధాలు జరిగాయని, నువ్వు చెప్పినట్లు నేను విన్నాను.
న చైవ మామకం కించిద్ధృష్టం శంససి సఞ్జయ । నిత్యం పాణ్డుసుతాన్హృష్టానభగ్నాన్సంప్రశంససి
కానీ సంజయా! నువ్వు ఎప్పుడూ మా వంశస్థుల ధైర్యాన్ని చెప్పడం లేదు; పాండవులను మాత్రమే సంతోషంగా, ఓడిపోని వారిగా పొగిడేస్తున్నావు.
జీయమానాన్విమనసో మామకాన్విగతౌజసః । వదసే సంయుగే సూత దిష్టమేతన్న సంశయః
సారథీ! యుద్ధంలో మా వారు ఓడిపోతూ, మనసు నిస్సహాయంగా, శక్తి తగ్గిపోయారని నువ్వు చెబుతున్నావు. ఇది నిజమే, ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యథాశక్తి యథోత్సాహం యుద్ధే చేష్టన్తి తావకాః। దర్శయానాః పరం శక్త్యా పౌరుషం పురుషర్షభ
పురుషోత్తమా! నీ సైనికులు తమ శక్తికి తగినంతగా, ఉత్సాహంతో యుద్ధంలో శ్రమిస్తూ, తమ పరాక్రమాన్ని, మానవత్వాన్ని చూపిస్తున్నారు.
గఙ్గాయాః సురనద్యా వై స్వాదుభూతం యథోదకమ్ । మహోదధిసమభ్యాశే లవణత్వం నిగచ్ఛతి
దేవతా నది అయిన గంగానది తీపి నీరు, మహాసముద్రానికి చేరినప్పుడు ఎలా ఉప్పుగా మారుతుందో,
తథా తత్పౌరుషం రాజంస్తావకానాం పరంతప । ప్రాప్య పాణ్డుసుతాన్వీరాన్వ్యర్థం భవతి సంయుగే
అలాగే రాజా! నీ సైనికుల గొప్ప పరాక్రమం, పాండవుల వంటి వీరులను ఎదుర్కొనగానే యుద్ధంలో వ్యర్థమవుతోంది.
ఘటమానాన్యథాశక్తి కుర్వాణాన్కర్మ దుష్కరమ్ । న దోషేణ కురుశ్రేష్ఠ కౌరవాన్గన్తుమర్హసి
కురుశ్రేష్ఠా! వారు ఎంత శ్రమించి, కష్టమైన పనులు చేసినా, నువ్వు కౌరవులను తప్పు పట్టకూడదు.
తవాపరాధాత్సుమహాన్సపుత్రస్య విశాంపతే । పృతివ్యాః ప్రక్షయో ఘోరో యమరాష్ట్రవివర్ధనః
ప్రజల పాలకా! నీ తప్పు, నీ కుమారుని తప్పు వల్లే ఈ భూమిపై ఘోరమైన నాశనం జరుగుతోంది. యమధర్మరాజు లోకం పెరుగుతోంది.
ఆత్మదోషాత్సముత్పన్నం శోచితుం నార్హసే నృప । న హి రక్షన్తి రాజానః సర్వథాఽత్రాపి జీవితమ్
ఓ రాజా, నీ తప్పు వల్ల వచ్చిన దుఃఖాన్ని నీవు బాధపడకూడదు. ఎందుకంటే, రాజులు ప్రతి పరిస్థితిలో తమ ప్రాణాలను కాపాడుకోలేరు.
యుద్ధే సుకృతినాం లోకానిచ్ఛన్తో వసుధాధిపాః। చమూం విగాహ్య యుద్ధ్యన్తే నిత్యం స్వర్గపరాయణాః
పుణ్యశీలులు యుద్ధంలో పొందే లోకాలను కోరుతూ, భూమిపై పాలకులు ఎప్పుడూ స్వర్గాన్ని ఆశిస్తూ, సైన్యంలోకి ప్రవేశించి ధైర్యంగా యుద్ధం చేస్తారు.
పూర్వాహ్ణే తు మహారాజ ప్రావర్తత జనక్షయః। తం త్వమేకమనా భూత్వా శృణు దేవాసురోపమమ్
మహారాజా, ఉదయం నుంచే మనుషుల నాశనం మొదలైంది. ఇప్పుడు నీవు మనసు ఒకచోట పెట్టుకుని, దేవతలు-దానవుల యుద్ధంలా జరిగిన ఈ సంగ్రామాన్ని విను.
ఆవన్త్యౌ తు మహేష్వాసౌ మహాసేనౌ మహాబలౌ । యుధామన్యుమభిప్రేక్ష్య సమేయతా రణోత్కటౌ
అవంతి దేశానికి చెందిన మహాశక్తివంతులు, గొప్ప బాణధారులు ఇద్దరూ, యుద్ధంలో ఉగ్రంగా ఉన్న యుధామన్యుని చూసి కలసి ముందుకు వచ్చారు.
తేషాం ప్రవవృతే యుద్ధం సముహద్రోణహర్షణమ్ । యుధామన్యుః సుసంక్రుద్ధో భ్రాతరౌ దేవరూపిణౌ
వారందరి మధ్య ఘోరంగా, ఉల్లాసంగా యుద్ధం మొదలైంది. యుధామన్యుడు తీవ్రమైన కోపంతో, దేవతలవంటి ఇద్దరు సోదరులపై దాడి చేశాడు.
వివ్యాధ నిశితైస్తూర్ణం శరైః సన్నతపర్వభిః। తావేనం ప్రత్యవిధ్యేతాం సమరే చిత్రయోధినౌ
ఆయన పదునైన, బలమైన బాణాలతో వారిని వేగంగా గాయపరిచాడు. వారిద్దరూ కూడా యుద్ధంలో నైపుణ్యం చూపిస్తూ అతనిపై తిరిగి బాణాలు వదిలారు.
యుధ్యతాం హి తథా రాజన్విశేషో న వ్యదృశ్యత । యతతాం శత్రునాశాయ కృతప్రతికృతైషిణామ్
రాజా, వారు అలా యుద్ధం చేస్తుండగా, ఎవరు ఎవరో తేల్చుకోలేనంతగా సమానంగా పోరాడారు. ప్రతి ఒక్కరూ శత్రువును నాశనం చేయాలని, ప్రతిదానికి ప్రతిస్పందన ఇస్తూ పోరాడారు.
యుధామన్యుస్తతో రాజన్ననువిన్దస్య సాయకైః । చతుర్భిశ్చతురో వాహాననయద్యమసాదనమ్
అప్పుడు రాజా, యుధామన్యుడు నాలుగు బాణాలతో అనువిందుని నాలుగు గుర్రాలను యమలోకానికి పంపించాడు.
భల్లాభ్యాం చ సుతీక్ష్ణాభ్యాం ధనుః కేతుం చ మారిష । చిచ్ఛేద సమరే రాజంస్తదద్భుతమివాభవత్
మరియు రెండు పదునైన విస్తృత తలల బాణాలతో యుధామన్యుడు యుద్ధంలో అనువిందుని ధనుస్సును, పతాకాన్ని తెంచాడు. అది అద్భుతంగా కనిపించింది.
త్యక్త్వాఽనువిన్దోఽథ రథం విన్దస్య రథమాస్థితః। ధనుర్గృహీత్వా పరమం భారసాధనముత్తమమ్
తర్వాత అనువిందుడు తన రథాన్ని వదిలి, విందుని రథంపైకి ఎక్కి, గొప్ప బరువు కలిగిన ఉత్తమ ధనుస్సును పట్టుకున్నాడు.
తావేకస్థౌ రణే వీరావావన్త్యౌ రథినాం వరౌ। శరాన్ముముచతుస్తూర్ణం యుధామన్యౌ మహాత్మని
అవంతి దేశానికి చెందిన ఆ ఇద్దరు వీరులు, రథయోధులలో శ్రేష్ఠులు, ఒకే రథంపై నిలబడి, మహాత్ముడైన యుధామన్యునిపై వేగంగా బాణాలు వదిలారు.
తాభ్యాం ముక్తా మహావేగాః శరాః కాఞ్చనభూషణాః । దివాకరపథం ప్రాప్య చ్ఛాదయామాసురమ్బరమ్
వారిద్దరూ వదిలిన బంగారు అలంకారాలతో కూడిన బాణాలు, మహా వేగంతో సూర్యుని మార్గాన్ని చేరి, ఆకాశాన్ని కప్పేశాయి.
యుధామన్యూ రణే క్రుద్ధో భ్రాతరౌ తౌ మహారథౌ । వవర్ష శరవర్షేణ సారథిం చాప్యపాతయత్
యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న యుధామన్యుడు, ఆ ఇద్దరు మహారథులను బాణాల వర్షంతో ముంచెత్తి, వారి సారథిని కూడా కూల్చేశాడు.
తస్మింస్తు పతితే భూమౌ గతసత్వే తు సారథౌ । రథః ప్రదుద్రావ దిశః సముద్ధాన్తహయస్తతః
ఆ సారథి ప్రాణం కోల్పోయి నేలపై పడిపోవడంతో, గుర్రాలు నియంత్రణ లేకుండా పోయి, ఆ రథం అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తింది.
తౌ స జిత్వా మహారాజ యజ్ఞసేనసుతః ప్రభుః। పౌరుషం ఖ్యాపయంస్తూర్ణం వ్యధమత్తవ వాహినీమ్
మహారాజా, ఆ ఇద్దరిని ఓడించిన యజ్ఞసేనుని కుమారుడు, తన పరాక్రమాన్ని చూపిస్తూ, వేగంగా నీ సైన్యాన్ని చెల్లాచెదురుగా చేసాడు.
సా వధ్యమానా సమరే ధార్తరాష్ట్రీ మహాచమూః । వేగాన్బహువిధాంశ్చక్రే విషం పీత్వేన మానవః
ఆ ధృతరాష్ట్రుని గొప్ప సైన్యం యుద్ధంలో సంహరించబడుతూ, విషం తాగిన మనిషిలా, అనేక విధాలుగా పరుగులు పెట్టింది.