శస్త్రాస్త్రవిద్భిర్నరవీరయోధై- రధిష్ఠితాః సైన్యగణాస్త్వదీయాః। రథౌఘపాదాతగజాశ్వసఙ్ఘైః ప్రయాద్భిరాజౌ విధివత్ప్రణున్నైః
నీ సైన్య విభాగాలు, ఆయుధ నిపుణులైన వీర యోధులతో నడిపించబడి, రథాలు, కాలాళ్లు, ఏనుగులు, గుర్రాల సమూహాలతో క్రమంగా ముందుకు సాగాయి.
సముద్ధతం వై తరుణార్కవర్ణం రజో బభౌ చ్ఛాదయత్సూర్యశ్మీన్। రేజుః పతాకా రథదన్తిసంస్థా వాతేరితా భ్రామ్యమాణాః సమన్తాత్
ఆ సమయంలో, యువ సూర్యుడి వర్ణంలా ఉన్న పొడి పైకి లేచి, సూర్యకిరణాలను ఆవరించగా, రథాలు, ఏనుగులపై ఉన్న జెండాలు గాలిలో ఎగురుతూ, చుట్టూ తిరుగుతూ ప్రకాశించాయి.
నానాలిఙ్గైః సమరే తత్ర రాజన్ మేఘైర్యుతా విద్యుతః ఖే యథైవ। వృన్దైః స్థితాశ్చాపి సుసంప్రయుక్తా- శ్చకాశిరే దన్తిగణాః సమన్తాత్
ఓ రాజా! ఆ యుద్ధరంగంలో వివిధ గుర్తులతో అలంకరించబడిన ఏనుగుల సమూహాలు చుట్టూ చుట్టూ మెరిసిపోతూ, ఆకాశంలో మెరుపులతో కూడిన మేఘాల వలె కనబడినవి.
ధనూంషి విష్ఫారయతాం నృపాణాం బభూవ శబ్దస్తుములోఽతిఘోరః। విమథ్యతో దేవమహాసురౌఘై- ర్యథార్ణవస్యాదియుగే తదానీమ్
రాజులు తమ విల్లు లాగినప్పుడు, అక్కడ భయంకరమైన గొప్ప శబ్దం ఉద్భవించింది. అది దేవతలు, మహాసురులు సముద్రాన్ని మథించినప్పుడు వచ్చిన శబ్దంలా అనిపించింది.
తదుగ్రనాగం బహురూపవర్ణం తవాత్మజానాం సముదీర్ణకోపమ్ । బభూవ సైన్యం రిపుసైన్యహన్త- యుగాన్తమేఘౌఘనిభం తదానీమ్
అప్పుడు నీ కుమారుల సైన్యం, భయంకరమైన, అనేక రూపాలు, రంగులతో ఉన్న ఏనుగులతో, కోపంతో ఉప్పొంగి, శత్రు సైన్యాన్ని నాశనం చేయడానికి సిద్ధంగా, యుగాంతంలో మేఘాల గుంపుల వలె కనిపించింది.
ప్రవృత్తమాత్రే సంగ్రామే నివృత్తే చ సుశర్మణి । భగ్నేషు చాపి వీరేషు పాణ్డవేన మహాత్మనా
యుద్ధం మొదలైన వెంటనే, సుశర్మణి వెనక్కి వెళ్లిపోయినప్పుడు, మహాత్ముడైన పాండవుడు వీరులను ఓడించినప్పుడు,
క్షుభ్యమాణే బలే తూర్ణం సాగరప్రతిమే తవ। ప్రత్యుద్యాతే చ గాఙ్గేయే త్వరితం విజయం ప్రతి
నీ సముద్రంలాంటి సైన్యం త్వరగా కలకలమై, గాంగేయుడు విజయం కోసం వేగంగా ముందుకు వచ్చినప్పుడు,
దృష్ట్వా దుర్యోధనో రాజా రణే పార్థస్య విక్రమమ్ । త్వరమాణః సమభ్యేత్య సర్వాంస్తానబ్రవీన్నృపాన్ ।। ేషాం తు ప్రముఖే శూరం సుశర్మాణం మహాబలమ్ । మధ్యే సర్వస్య సైన్యస్య భృశం సంహర్షయన్నివ
దుర్యోధనుడు యుద్ధంలో పార్థుని పరాక్రమాన్ని చూసి, త్వరగా అక్కడున్న రాజులందరిని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు.
ఏష భీష్మః శాన్తనవో యోద్ధుకామో ధనఞ్జయమ్ । సర్వాత్మనా కురుశ్రేష్ఠస్త్యక్త్వా జీవితమాత్మనః
ఇక్కడ శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, తన ప్రాణాన్ని కూడా లెక్కచేయకుండా, ధనంజయుడితో యుద్ధం చేయాలని ఉత్సాహంగా ఉన్నాడు.
తం ప్రయాన్తం రణే వీరం సర్వసైన్యేన భారతమ్ । సంయత్తాః సమరే సర్వే పాలయధ్వం పితామహమ్
ఆ వీరుడు భీష్ముడు మొత్తం సైన్యంతో యుద్ధంలోకి వెళ్లినప్పుడు, మీరు అందరూ యుద్ధరంగంలో మా పెద్దవారిని రక్షించాలి.
బాఢమిత్యేవముక్త్వా తు తాన్యనీకాని సర్వశః । నరేన్ద్రాణాం మహారాజ సమాజగ్ముః పితామహమ్
'అలాగే' అని సమాధానం ఇచ్చి, మహారాజా! ఆ రాజుల సర్వసేనలు అన్నీ పెద్దవారి చుట్టూ చేరాయి.
తతః ప్రయాతః సహసా భీష్మః శాన్తనవోఽర్జునమ్ । రణే భారతమాయాన్తమాససాద మహాబలః
తర్వాత అకస్మాత్తుగా శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, మహాబలశాలి, యుద్ధంలోకి వస్తున్న అర్జునుడి దగ్గరకు వెళ్లాడు.
మహాశ్వేతాశ్వయుక్తేన భీమవానరకేతునా । మహతా మేఘనాదేన రథేనాతివిరాజతా
అర్జునుడు తెల్లగడ్డెలతో జోడించిన, భయంకరమైన వానరధ్వజంతో, మేఘగర్జన లాంటి శబ్దంతో, అత్యంత ప్రకాశవంతంగా ఉన్న రథంపై వచ్చాడు.
సమరే సర్వసైన్యానాముపయానం ధనఞ్జయమ్। అభవత్తుములో నాదో భయాద్దృష్ట్వా కిరీటినమ్
ధనంజయుడు, కిరీటధారి, యుద్ధంలో అన్ని సైన్యాలవైపు వచ్చేటప్పుడు, అతడిని చూసి భయంతో గొప్ప గోల వినిపించింది.
అభీశుహస్తం కృష్ణం చ దృష్ట్వాదిత్యమివాపరమ్ । మధ్యందినగతం సఙ్ఖ్యే న శేకుః ప్రతివీక్షితుమ్
అభీషుహస్తుడైన కృష్ణుణ్ని, మధ్యాహ్న సూర్యుడిలా యుద్ధంలో చూసినప్పుడు, వారు ఆయనను చూడలేకపోయారు.
తథా శాన్తనవం భీష్మం శ్వేతాశ్వం శ్వేతకార్ముకమ్ । న శేకుః పాణ్డవా ద్రష్టుం శ్వేతం గ్రహమివోదితమ్
అలాగే, పాండవులు కూడా శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడిని, తెల్లగడ్డెలు, తెల్ల విల్లు కలిగి ఉన్నవాడిని, ఉదయించిన తెల్ల గ్రహంలా చూడలేకపోయారు.
స సర్వతః పరివృతస్త్రిగర్తైః సుమహాత్మభిః । భ్రాతృభిః సహ పుత్రైశ్చ తథాఽన్యైశ్చ మహారథైః
ఆయన చుట్టూ త్రిగర్తులు, అతని సోదరులు, కుమారులు, ఇతర మహారథులు కలిసి అన్ని వైపులా వలయమేశారు.
భారద్వాజస్తు సమరే మత్స్యం వివ్యాధ పత్రిణా। ధ్వజం చాస్య శరేణాజౌ ధనుశ్చైకేన చిచ్ఛిదే
భారద్వాజుడు యుద్ధంలో మత్స్యరాజును పక్షిరేకాలతో కూడిన బాణంతో గాయపరిచాడు. మరో బాణంతో అతని జెండాను, మరో బాణంతో విల్లును కోసేశాడు.
తదపాస్య ధనుశ్ఛిన్నం విరాటో వాహినీపతిః । అన్యదాదత్త వేగేన ధనుర్భారసహం దృఢమ్
విరాటుడు తన కోసిన విల్లును పారేసి, వెంటనే మరొక బలమైన, భారాన్ని తట్టుకునే కొత్త విల్లు తీసుకున్నాడు.
శరాంశ్చాశీవిషాకారాజ్జ్వలితాన్పన్నగానివ । ద్రోణం త్రిభిశ్చ వివ్యాధ చతుర్భిశ్చాస్య వాజినః
అతడు మూడు అగ్నిలా ప్రకాశించే పాములవంటి బాణాలతో ద్రోణుణ్ని, నాలుగు బాణాలతో అతని గడ్డెలను గాయపరిచాడు.
ధ్వజమేకేన వివ్యాధక సారథిం చాస్య పఞ్చభిః । ధనురేకేషుణాఽవిధ్యత్తత్రాక్రుధ్యద్ద్విజర్షభః
ఒక బాణంతో ఆయన ధ్వజాన్ని కొట్టాడు, ఐదు బాణాలతో సారథిని గాయపరిచాడు. ఇంకొక బాణంతో విల్లును తాకాడు. అప్పుడు ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు కోపంతో మండిపడ్డాడు.
తస్య ద్రోణోఽవధీదశ్వాఞ్శరైః సన్నతపర్వభిః। అష్టాభిర్భరతశ్రేష్ఠ సూతమేకేన పత్రిణా
ఆ తరువాత ద్రోణుడు పదునైన బాణాలతో అతని గుర్రాలను చంపాడు, ఓ భారతశ్రేష్ఠా! ఒక బాణంతో అతని సారథిని కూడా సంహరించాడు.
స హతాశ్వాదవప్లుత్య స్యన్దనాద్ధతసారథిః। ఆరురోహ రథం తూర్ణం పుత్రస్య రథినాం వరః
గుర్రాలు, సారథి లేని ఆ యోధుడు తన రథం నుంచి దిగి, వెంటనే తన కుమారుని రథంపైకి ఎక్కాడు.
తతస్తు తౌ పితాపుత్రౌ భారద్వాజం రథే స్థితౌ । మహతా శరవర్షేణ వారయామాససతుర్బలాత్
ఆ తర్వాత తండ్రి కుమారులు ఇద్దరూ రథంపై నిలబడి, గొప్ప బాణవర్షంతో భరద్వాజుని ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నారు.
భారద్వాజస్తతః క్రుద్ధః శరమాశీవిషోపమమ్ । చిక్షేప సమరే తూర్ణం శఙ్ఖం ప్రతి జనేశ్వరః
ఆ సమయంలో భరద్వాజుడు కోపంతో, సమరంలో శంఖుడిపైకి విషసర్పంలాంటి బాణాన్ని వేగంగా విసిరాడు, ఓ జనేశ్వరా!
స తస్య హృదయం భిత్త్వా పీత్త్వా శోణితమాహవే। జగామ ధరణీం బాణో లోహితార్ద్రవరచ్ఛదః
ఆ బాణం అతని హృదయాన్ని ఛేదించి, రక్తాన్ని పీల్చి, యుద్ధరంగంలో బంగారు రెక్కలు రక్తంతో తడిసి భూమిపై పడిపోయింది.
స పపాత రణే తూర్ణం భారద్వాజశరాహతః। ధనుస్త్యక్త్వా శరాంశ్చైవ పితురేవ సమీపతః
భరద్వాజుని బాణానికి తగిలి, అతడు తన విల్లు, బాణాలను వదిలేసి, తండ్రి పక్కనే యుద్ధంలో వేగంగా పడిపోయాడు.
హతం తమాత్మజం దృష్ట్వా విరాటః ప్రాద్రవద్భయాత్। ఉత్సృజ్య సమరే ద్రోణం వ్యాత్తాననమివాన్తకమ్
తన కుమారుడు హతమయ్యాడని చూసి, విరాటుడు భయంతో ద్రోణుణ్ణి యుద్ధంలో వదిలేసి, తెరిచిన నోరు కలిగిన యమధర్మరాజును చూసినట్టు పారిపోయాడు.
భారద్వాజస్తతస్తూర్ణం పాణ్డవానాం మహాచమూమ్। దారయామాస సమరే శతశోఽథ సహస్రశః
ఆ తరువాత భరద్వాజుడు వెంటనే పాండవుల మహాసేనను వందల, వేల సంఖ్యలో యుద్ధంలో చీల్చాడు.
శిఖణ్డీ తు మహారాజ ద్రౌణిమాసాద్య సంయుగే। ఆజఘాన భ్రవోర్మధ్యే నారాచైస్త్రిభిరాశుగైః
అయ్యా మహారాజా! శిఖండీ యుద్ధంలో ద్రోణుని కుమారుడిని ఎదుర్కొని, మూడు పదునైన బాణాలతో అతని కనుబొమల మధ్యలో గాయపరిచాడు.