అథాపరేణ భల్లేన సుయుక్తేనాశుపాతినా। దుష్కర్ణం నాకులిః క్రుద్ధో వివ్యాధ హృదయే భృశమ్
తర్వాత, మరొక బాగా అమర్చిన, వేగంగా వెళ్తున్న విశాలమైన బాణంతో కోపంతో ఉన్న నకులుడు దుష్కర్ణుని గుండెల్లో బలంగా గాయపరిచాడు.
స పపాత తతో భూమౌ వజ్రాహత ఇవ ద్రుమః । దుష్కర్ణం వ్యథితం దృష్ట్వా పఞ్చ రాజన్మహారథాః
అతడు అప్పుడు వజ్రంతో కొట్టిన వృక్షంలా నేలపై పడిపోయాడు. దుష్కర్ణుడు బాధపడుతూ పడిపోయిన దృశ్యం చూసి, ఓ రాజా, ఐదుగురు మహారథులు—
దిఘాంసన్తః శతానీకం సర్వతః పర్యవారయన్। ఛాద్యమానం శరవ్రతైః శతానీకం యశస్వినమ్
వారు శతానికుడిని చుట్టుముట్టి, అన్ని వైపులా పరిగెత్తి, బాణవర్షాలతో ప్రసిద్ధి చెందిన శతానికుడిని పూర్తిగా కప్పేశారు.
అభ్యధావన్త సంక్రుద్ధాః కేకయాః పఞ్చ సోదరాః । తానభ్యాపతతః ప్రేక్ష్య తవ పుత్రా మహారథాః
కేకయ దేశానికి చెందిన ఐదుగురు సోదరులు కోపంతో ముందుకు దూసుకొచ్చారు. వారిని ఎదురుగా వస్తున్నట్టు చూసి, నీ కుమారులు, మహారథులు—
ప్రత్యుద్యయుర్మహారాజ గజానివ మహాగజాః । దుర్ముఖో దుర్జయశ్చైవ తథా దుర్మర్షణో యువా
ఓ మహారాజా, గొప్ప ఏనుగులు ఇతర ఏనుగులను ఎదుర్కొనినట్టు, దుర్ముఖుడు, దుర్జయుడు, అలాగే యువకుడు అయిన దుర్మర్షణుడు వారిని ఎదుర్కొనటానికి బయలుదేరారు.
శత్రుంజయః సత్రుసహః సర్వే క్రుద్ధా యశస్వినః । ప్రత్యుద్యాతా మహారాజ కేకయాన్భ్రాతరః సమమ్
శత్రుంజయుడు, శత్రుసహుడు—అందరూ ప్రసిద్ధులు, కోపంతో ఉన్న వారు—ఓ రాజా, కేకయ సోదరులను కలిసేలా ఎదుర్కొనటానికి ముందుకు వచ్చారు.
రథైర్నగరసంకాశైర్హయైర్యుక్తైర్మనోజవైః । నానావర్ణవిచిత్రాభిః పతాకాభిరలఙ్కృతైః
వేగంగా పరిగెత్తే గుర్రాలతో కలిపిన, నగరాల్లాంటి రథాలతో, రంగురంగుల, అందమైన జెండాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు.
శరచాపధరా వీరా విచిత్రకవచధ్వజాః । వివిశుస్తే పరం సైన్యం సింహా ఇవ వనాద్వనమ్
బాణాలు, ధనుస్సులు ధరించిన వీరులు, విభిన్నమైన కవచాలు, జెండాలతో, వారు ప్రత్యర్థి సైన్యంలోకి సింహాలు అడవిలోకి వెళ్ళినట్టు ప్రవేశించారు.
తేషాం సుతుములం యుద్ధం వ్యతిషక్తరథద్విపమ్। అవర్తత మహారౌద్రం నిఘ్నతామితరేతరమ్
వారందరిలో, రథాలు, ఏనుగులు కలిసిపోయిన ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది. వారు ఒకరిని ఒకరు చంపుకుంటూ భయంకరంగా పోరాడారు.
అన్యోన్యాగస్కృతాం రాజన్యమరాష్ట్రవివర్ధనమ్ । ముహూర్తాస్తమితే సూర్యే చక్రుర్యుద్ధం సుదారుణమ్
ఒకరిపై ఒకరు దాడి చేస్తూ, తమ రాజ్యాలను అభివృద్ధి చేసిన రాజులు, సూర్యుడు క్షణం మాయమయ్యే సమయానికి అత్యంత భయంకరమైన యుద్ధాన్ని సాగించారు.
రథినః సాదినశ్చాథ వ్యకీర్యన్త సహస్రశః । తతః శాన్తనవః క్రుద్ధః శరైః సన్నతపర్వభిః
ఆ తర్వాత, రథస్వారులు, కుదిరినవారు వేలాదిగా చెల్లాచెదురయ్యారు. అప్పుడే, శాంతనువు కుమారుడు కోపంతో పదునైన బాణాలతో—
నాశయామాస సేనాం తాం భీష్మస్తేషాం మహాత్మనామ్ । పఞ్చాలానాం చ సైన్యాని శరైర్నిన్యే యమక్షయమ్
భీష్ముడు ఆ మహాత్ములైన సైన్యాన్ని నాశనం చేశాడు. పాంచాల సైన్యాన్ని కూడా బాణాలతో యమలోకానికి పంపించాడు.
ఏవం భిత్త్వా మహేష్వాసః పాణ్డవానామనీకినీమ్। కృత్వాఽవహారం సైన్యానాం యయౌ స్వశిబిరం నృప
అలా, ఆ మహాశూరుడు పాండవుల సైన్యాన్ని చీల్చి, వారిని ఓడించి, తన శిబిరానికి తిరిగి వెళ్లిపోయాడు, ఓ రాజా.
నాశయామాసతుర్వీరౌ ధృష్టద్యుమ్నవృకోదరౌ। కరవాణామనీకాని శరైః సన్నతపర్వభిః
ఆ తర్వాత, ధృష్టద్యుమ్నుడు, వృకోదరుడు అనే ఇద్దరు వీరులు, పదునైన బాణాలతో కౌరవుల సైన్యాన్ని నాశనం చేశారు.
ధర్మరాజోఽపి సంప్రేక్ష్య ధృష్టద్యుమ్నవృకోదరౌ । మూర్ధ్ని చైతావుపాఘ్రాయ ప్రహృష్టః శిబిరం యయౌ
ధర్మరాజు ధృష్టద్యుమ్నుడు, భీముడు ఇద్దరినీ చూసి, ఆనందంతో వారి తలలు హత్తుకుని ముద్దాడి, ఆనంతరం తన శిబిరానికి వెళ్లాడు.
అర్జునో వాసుదేవశ్చ కౌరవాణామనీకినీమ్ ।' హత్వా విద్రావ్య చ శరైః శిబిరాయైవ జగ్మతుః
అర్జునుడు, వాసుదేవుడు ఇద్దరూ, కౌరవుల సైన్యాన్ని బాణాలతో చిత్తు చేసి, నేరుగా తమ శిబిరానికి వెళ్లారు.
క్షత్రియాస్తే మహారాజ పరస్పరకృతాగసః। జగ్ముః స్వశిబిరాణ్యేవ రుధిరేణ సముక్షితాః
ఓ మహారాజా! పరస్పరం అపరాధాలు చేసుకున్న ఆ క్షత్రియులు, రక్తంతో మునిగిపోయి, తాము తాము తమ తమ శిబిరాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
విశ్రమ్య చ యథాన్యాయం పూజయిత్వా పరస్పరమ్ । సన్నద్ధాః సమదృశ్యన్త భూయో యుద్ధచికీర్షవః
వారు తగిన విధంగా విశ్రాంతి తీసుకుని, ఒకరినొకరు గౌరవించి, మళ్లీ యుద్ధానికి సిద్ధమై ఆయుధాలతో అలంకరించి కనిపించారు.
తతస్తవ సుతో రాజంశ్చిన్తయాభిపరిప్లుతః । విస్రవచ్ఛోణితాక్తాఙ్గః పప్రచ్ఛేదం పితామహమ్
ఆ తర్వాత నీ కుమారుడు, రాజా! ఆందోళనతో మునిగిపోయి, శరీరం నుంచి రక్తం కారుతూ, పితామహుడిని ఇలా అడిగాడు.
సైన్యాని రౌద్రాణి భయానకాని వ్యూఢాని సమ్యగ్బహులధ్వజాని। విదార్య హత్వా చ నిపీడ్య శూరాం- స్తే పాణ్డవా లబ్ధజయాః ప్రహృష్టాః
బయంకరమైన, విభిన్న జెండాలతో అలంకరించబడిన ఆ సైన్యాలను, వీరులు చీల్చి, కొట్టి, నాశనం చేయగా, పాండవులు విజయాన్ని సాధించి ఆనందించారు.
సంమోహ్య సర్వాన్యుధి కీర్తిమన్తో వ్యూహం చ తం మకరం మృత్యుకల్పమ్ । ప్రవిశ్య భీమేన రణే హతోఽస్మి ఘోరైః శరైర్మృత్యుదణ్డప్రకాశైః
యుద్ధంలో అందరినీ మోహింపజేసి, ఆ మకర వ్యూహంలోకి ప్రవేశించి, భీముడు నన్ను భయంకరమైన, మరణదండంలా మెరిసే బాణాలతో చంపాడు.
క్రుద్ధం తముద్వీక్ష్య భయేన రాజ- న్సంమూర్చ్ఛితో న లభే శాన్తిమద్య । ఇచ్ఛే ప్రసాదాత్తవ సత్యసన్ధ ప్రాప్తుం జయం పాణ్డవేయాంశ్చ హన్తుమ్
అతడు కోపంతో ఉన్నాడని చూసి, రాజా! భయంతో నేను మూర్ఛపోయాను, నేడు నాకు మనశ్శాంతి లేదు. నీ కృపతో, నీ నిజాయితీతో విజయాన్ని సాధించి, పాండవులను సంహరించాలని కోరుకుంటున్నాను.
తేనైవముక్తః ప్రహసన్మహాత్మా దుర్యోధనం మన్యుగతం విదిత్వా। తం ప్రత్యువాచావిమనా మనస్వీ గఙ్గాసుతః సస్త్రభృతాం వరిష్ఠః
అలా అడిగినప్పుడు, మహాత్ముడు, గంగాపుత్రుడు, దుర్యోధనుడి కోపాన్ని తెలుసుకొని నవ్వుతూ, ధైర్యంగా అతనికి సమాధానం చెప్పాడు.
పరేణ యత్నేన విగాహ్య సేనాం సర్వాత్మనాఽహం తవ రాజపుత్ర। ఇచ్ఛామి దాతుం విజయం సుఖం చ న చాత్మానం ఛాదయేఽహం త్వదర్థే
ఓ రాజకుమారా! నీకోసం నేను నా శక్తినంతా పెట్టి సైన్యంలోకి ప్రవేశిస్తాను. నీకు విజయాన్ని, సుఖాన్ని ఇవ్వాలని కోరుకుంటాను. నీ కోసం నేను నన్ను దాచుకోను.
ఏతే తు రౌద్రా బహవో మహారథా యశస్వినః శూరతమాః కృతాస్త్రాః । యే పాణ్డవానాం సమరే సహాయా జితక్లమా రోషవిషం వమన్తి
ఇక్కడ పాండవులకు సహాయంగా యుద్ధంలో పాల్గొంటున్న అనేక భయంకరమైన, ప్రసిద్ధి గాంచిన, పరాక్రమశాలి మహారథులు ఉన్నారు. వారు అలసటను జయించి, కోపాన్ని విషంలా వెదజల్లుతున్నారు.
కేనేహ శక్యాః సహసా విజేతుం వీర్యోద్ధతాః కృతవైరాస్త్వయా చ। అహం హ్యేతాన్ప్రతియోత్స్యామి రాజ- న్సర్వాత్మనా జీవితం త్యజ్య వీర
శక్తిలో ధైర్యంగా ఉన్న, నీ వల్ల శత్రువులైన వీరిని ఇక్కడ ఒక్కసారిగా ఎవరు జయించగలరు? అయినా రాజా! నేను ప్రాణాన్ని పణంగా పెట్టి, నా శక్తినంతా పెట్టి వారితో పోరాడతాను.
రణే తవార్థాయ మహానుభావ న జీవితం రక్షితవ్యం మమాద్య। సర్వాంస్తవార్థాయ సదేవదైత్యాఁ- ల్లోకాన్దహేయం కిము శత్రుసేనామ్
ఓ మహానుభావా! యుద్ధంలో నీకోసం నేడు నా ప్రాణాన్ని కాపాడుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. నీకోసం దేవతలు, దానవులతో కూడిన అన్ని లోకాల్ని కాల్చగలను; శత్రు సైన్యం సంగతి ఏమిటి?
తాన్పాణ్డవాన్యోధయిష్యామి రాజన్ ప్రియం చ తే సర్వమహం కరిష్యే
రాజా! నేను పాండవులతో యుద్ధం చేస్తాను. నీకు ఇష్టమైనది అన్నీ చేస్తాను.
సర్వాణి సైన్యాని తతః ప్రహృష్టో నిర్గచ్ఛతేత్యాహ నృపాంశ్చ సర్వాన్। తదాక్షయా తాని వినిర్యయుర్ద్రుతం గజాశ్వపాదాతరథాయుతాని
ఆ తరువాత, ఆనందంతో ఉన్న అతడు, అన్ని రాజులకు 'అన్ని సైన్యాలు బయలుదేరు!' అని ఆజ్ఞాపించాడు. వెంటనే, ఏకాగ్రతతో ఉన్న ఆ సైన్యాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలాళ్లు, రథాలతో వేగంగా బయలుదేరాయి.
ప్రహర్షయుక్తాని తు తాని రాజ- న్మహాన్తి నానావిధశస్త్రవన్తి। స్థితాని నాగాశ్వపదాతిమన్తి విరేజురాజౌ తవ రాజన్బలాని
ఆ మహా సైన్యాలు, రాజా! ఆనందంతో నిండినవి, ఎన్నో రకాల ఆయుధాలు పట్టుకున్నవి, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలాళ్లతో నిలబడి, నీ సైన్యాలు ప్రకాశంగా మెరిసిపోయాయి.