అథాభిమన్యుః సమరే భీమసేనేన సంగతః । పార్షతేన చ తే సర్వే కైకయా ద్రౌపదీసుతాః
ఆ సమయంలో అభిమన్యుడు భీమసేనునితో కలిసి, పర్షతుడు, కైకేయులు, ద్రౌపదీ కుమారులందరితో యుద్ధంలో చేరాడు.
తాదృష్ట్వా సమరే క్రుద్ధాంస్తవ సైన్యే మహారథాః। దుర్యోధనప్రభృతయః ప్రగృహీతశరాసనాః। భృశమర్శ్వైః ప్రజవితైః ప్రయయుర్యత్ర తే రథాః
యుద్ధంలో వారు కోపంతో ఉన్నదాన్ని చూసి, దుర్యోధనుడు మొదలైన నీ సైన్యంలో మహారథులు, బాణాలు పట్టుకుని, వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలతో అక్కడికి దూసుకెళ్లారు.
అపరాహ్ణే మహారాజ ప్రావర్తత మహారణః। తావకానాం చ బలినాం పరేషాం చైవ భారత
మహారాజా, మధ్యాహ్నం తరువాత నీ బలమైన సైన్యానికి, ప్రత్యర్థుల సైన్యానికి మధ్య గొప్ప యుద్ధం మొదలైంది.
అభిమన్యుర్వికర్ణస్య హయాన్హత్వా మహాహవే। అథైనం పఞ్చవింశత్యా క్షుద్రకాణాం సమార్పయత్
అభిమన్యుడు మహాయుద్ధంలో వికర్ణుని గుర్రాలను చంపి, అతనికి ఇరవై అయిదు చిన్న గుర్రాలను పంపించాడు.
హతాశ్వం రథముత్సృజ్య వికర్ణస్తు మహారథః । ఆరురోహ రథం రాజంశ్చిత్రసేనస్య భారత । యోధయామాస సమరే తదద్భుతమివాభవత్
గుర్రాలు చనిపోవడంతో వికర్ణుడు తన రథాన్ని వదిలి, భరతా, మహారథుడైన చిత్రసేనుని రథంపై ఎక్కి, అద్భుతంగా యుద్ధం చేశాడు.
స్థితావేకరథే తౌ తు భ్రాతరౌ కులవర్ధనౌ। ఆర్జినిః శరజాలేన చ్ఛాదయామాస భారత
ఆ ఇద్దరు సోదరులు, వంశాన్ని పెంచిన వారు, ఒకే రథంపై నిలబడి ఉండగా, అర్జుని బాణాల వర్షంతో వారిని కప్పేశాడు, ఓ భారతా.
చిత్రసేనో వికర్ణశ్చ కార్ష్ణిం పఞ్చభిరాయసైః । వివ్యధాతే న చాకమ్పత్కార్ష్ణిర్మేరురివ స్థితః
చిత్రసేనుడు, వికర్ణుడు కలసి కృష్ణుని కుమారుని ఐదు ఇనుప బాణాలతో గాయపరిచారు. అయినా అతడు మెరుపు కొండలా కదలకుండా నిలబడ్డాడు.
దుఃశాసనస్తు సమరే కేకయాన్పఞ్చ మారిప । యోధయామాస రాజేన్ద్ర తదద్భుతమివాభవత్
దుఃశాసనుడు యుద్ధంలో కైకేయుల ఐదుగురితో పోరాడాడు, మహారాజా. అది చూసేందుకు అద్భుతంగా కనిపించింది.
ద్రౌపదేయా రణే క్రుద్ధా దుర్యోధనమవారయన్ । శరైరాశీవిషాకారైః పుత్రం తవ విశాంపతే
ద్రౌపదీ కుమారులు యుద్ధంలో కోపంతో నీ కుమారుడైన దుర్యోధనుని, పాముల వలె విషమున్న బాణాలతో అడ్డుకున్నారు, జనాధిపతీ.
పుత్రోఽపి తవ దుర్ధర్షో ద్రౌపద్యాస్తనయాన్రణే । సాయకైర్నిశితై రాజన్నాజఘాన పృథక్పృథక్
నీ కుమారుడు, ఓ రాజా, యుద్ధంలో దుర్జయుడు, ద్రౌపదీ కుమారులను ఒక్కొక్కరిని పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తైశ్చాపి విద్ధః శుశుభే రుధిరేమ సముక్షితః । గిరిః ప్రస్రవణైర్యద్వద్గైరికాదివిమిశ్రితైః
వారు వేసిన బాణాలతో గాయపడి, రక్తంతో తడిసి, అతడు ఎర్ర గేరుతో కలిసిన జలపాతాలతో ఉన్న కొండలా మెరిసిపోయాడు.
భీష్మోఽపి సమరే రాజన్పాణ్డవానామనీకినీమ్ । కాలయామాస బలవాన్పాలః పశుగణానివ
భీష్ముడు కూడా, రాజా, యుద్ధంలో పాండవుల సైన్యాన్ని గొప్ప బలంతో దాడి చేశాడు. అది పశుగణాన్ని మేపే కాపరిలా కనిపించింది.
తతో గాణ్డీవనిర్ఘోషః ప్రాదురాసీద్విశాంపతే । దక్షిణేన వరూథిన్యాః పార్థస్యరీన్వినిఘ్నతః
అప్పుడు, రాజా, పార్థుడు తన శత్రువులను దక్షిణ వైపు నుంచి సంహరిస్తూ, గాండీవం మ్రోగిన శబ్దం ఆకాశాన్ని మార్మోగించింది.
ఉత్తస్థుః సమరే తత్ర కబన్ధాని సమన్తతః। కురూణాం చైవ సైన్యేషు పాణ్డవానాం చ భారత
ఆ యుద్ధరంగంలో, కౌరవులూ పాండవులూ రెండు సైన్యాల్లోనూ చుట్టూ చుట్టూ తలలు లేని శరీరాలు పైకి లేచాయి.
శోణితోదం శరావర్తం గజద్వీపం హయోర్మిణమ్ । రథనౌభిర్నరవ్యాఘ్రాః ప్రతేరుః సైన్యసాగరమ్
రక్తం నీటిలా, బాణాలు అలలలా, ఏనుగులు ద్వీపాల్లా, గుర్రాలు కెరటాల్లా ఉండగా, రథాలనే నౌకల్లో కూర్చున్న వీరులు ఆ సైన్య సముద్రాన్ని దాటి పోయారు.
ఛిన్నహస్తా వికవచా విదేహాశ్చ నరోత్తమాః । దృశ్యన్తే పతితాస్తత్ర శతశోఽథ సహస్రశః
అక్కడ, శ్రేష్ఠులైన మానవులు, చేతులు తెగిపోయి, కవచాలు విరిగిపోయి, ప్రాణాలు లేని వందలు, వేల సంఖ్యలో పడిపోయి కనిపించారు.
నిహతైర్మత్తమాతఙ్గైః శోణితౌఘపరిప్లుతైః । భూర్భాతి భరతశ్రేష్ఠ పర్వతైరాచితా యథా
హతమైన మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు రక్త ప్రవాహంలో మునిగి ఉండగా, భూమి పర్వతాలతో నిండినట్టు మెరిసింది, ఓ భరత శ్రేష్ఠ.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ తవ తేషాం చ భారత । న తత్రాసీత్పుమాన్కశ్చిద్యో యుద్ధం నాభికాఙ్క్షతి
అక్కడ, ఓ భరత, మేము ఒక అద్భుతాన్ని చూశాం; యుద్ధం కోరని ఒక్క మనిషి కూడా అక్కడ కనబడలేదు.
ఏవం యుయుధిరే వీరాః ప్రార్థయానా మహద్యశః। తావకాః పాణ్డవైః సార్ధమాకాఙ్క్షన్తో జయం యుధి
అలా, గొప్ప కీర్తిని ఆశిస్తూ, నీవారు పాండవులతో కలిసి, ప్రతి ఒక్కరూ విజయాన్ని కోరుతూ యుద్ధం చేశారు.
తతో దుర్యోధనో రాజా లోహితాయతి భాస్కరే। సంగ్రామరభసో భీమం హన్తుకామోఽభ్యధావత
అప్పుడు, సూర్యుడు ఎర్రగా మెరుస్తుండగా, రాజు దుర్యోధనుడు యుద్ధ ఉత్సాహంతో భీముడిని చంపాలని ఉద్దేశించి దూసుకొచ్చాడు.
తమాయాన్తమభిప్రేక్ష్య నృవీరం దృఢవైరిణమ్ । భీమసేనః సుసంక్రుద్ధ ఇదం వచనమబ్రవీత్
అలా ఎదురుగా వస్తున్న, పటిష్టమైన శత్రుత్వం కలిగిన ఆ యోధుడిని చూసి, భీమసేనుడు తీవ్రమైన కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
అయం స కాలః సంప్రాప్తో వర్షపూగాభివాఞ్ఛితః । అద్య త్వాం నిహనిష్యామి యది నోత్సృజసే రణమ్
ఇది ఎన్నో సంవత్సరాలుగా ఎదురుచూసిన సమయం; నువ్వు యుద్ధాన్ని వదిలిపెట్టకపోతే, నిన్ను ఈ రోజు చంపుతాను.
అద్య కున్త్యాః పరిక్లేశం వనవాసం చ కృత్స్నశః। ద్రౌపద్యాశ్చ పరిక్లేశం ప్రణేష్యామి హతే త్వయి
ఈ రోజు నువ్వు చనిపోతే, కుంటికి జరిగిన బాధను, వనవాసాన్ని, ద్రౌపదికి జరిగిన కష్టాన్ని పూర్తిగా తొలగిస్తాను.
యత్పురా మత్సరీభూత్వా పాణ్డవానవమన్యసే । తస్య పాపస్య గాన్ధారే పశ్య వ్యసనమాగతమ్
గాంధారి కుమారా! గతంలో నీవు అసూయతో పాండవులను తక్కువగా చూసిన ఆ పాపానికి ఫలితంగా ఇప్పుడు నీకు వచ్చిన నాశనాన్ని చూడు.
కర్ణస్య మతమాస్థాయ సౌబలస్య చ యత్పురా । అచిన్త్య పాణ్డవాన్కామాద్యథేష్టం కృతవానసి
కర్ణుడి, శకుని మాటలు నమ్మి, కోరికతో పాండవులను పట్టించుకోకుండా నీవు నచ్చినట్లు చేసిన ఫలితమే ఇది.
యాచమానం చ యన్మోహాద్దాశార్హమవమన్యసే। ఉలూకస్య సమాదేశం యద్దదాసి చ హృష్టవత్
నీ మోహంతో, యాచిస్తున్న కృష్ణుణ్ణి నీవు అవమానించావు; ఉలూకుడు చెప్పిన సందేశాన్ని సంతోషంగా అంగీకరించావు.
తేన త్వాం నిహనిష్యామి సానుబన్ధం సబాన్ధవమ్ । శమీకరిష్యే తత్పాపం యత్పురా కృతవానసి
ఈ కారణాల వల్ల, నిన్ను నీ బంధువులతో సహా చంపి, నీవు చేసిన ఆ పాపాన్ని అంతం చేస్తాను.
ఏవముక్త్వా ధనుర్ఘోరం వికృష్యోద్భ్రామ్య చాసకృత్ । సమాధత్త శరాన్ఘోరాన్మహాశనిసమప్రభాన్
అలా చెప్పి, భీముడు తన భయంకరమైన ధనుస్సును బలంగా లాగి, తిరిగి తిరిగి, ఉగ్రమైన మెరుపుల్లా మెరిసే బాణాలను సిద్ధం చేశాడు.
షడ్వింశతిమసం క్రుద్ధో ముమోచాశు సుయోధనే । జ్వలితాగ్నిశిఖాకారాన్వజ్రకల్పానజిహ్మగాన్
తీవ్ర కోపంతో, భీముడు సుయోధనుడిపై ఇరవై ఆరు బాణాలను వేగంగా వదిలాడు; అవి అగ్ని జ్వాలల్లా, వజ్రాల్లా నేరుగా వెళ్ళాయి.
తతోఽస్య కార్ముకం ద్వాభ్యాం సూతం ద్వాభ్యాం చ వివ్యధే । చతుర్భిరశ్వాఞ్జవనాననయద్యమసాదనమ్
ఆ తర్వాత రెండు బాణాలతో అతని ధనుస్సును, ఇంకో రెండు బాణాలతో సారథిని, నాలుగు బాణాలతో దుర్యోధనుడి గుర్రాలను యమలోకానికి పంపాడు.