భీమసేనే ప్రవిష్టే తు ధృష్టద్యుమ్నోఽపి పార్షతః । ద్రోణముత్సృజ్య తరసా యయౌ యత్ర వృకోదరః
భీమసేనుడు లోపలికి వెళ్లిన తర్వాత, పృశతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, ద్రోణుని వదిలిపెట్టి వేగంగా వృకోదరుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
విదార్య మహతీం సేనాం తావకానాం నరర్షభః । ఆససాద రథం శూన్యం భీమసేనస్య సంయుగే
నరశ్రేష్ఠా! నీ గొప్ప సైన్యాన్ని చీల్చుకుంటూ, అతడు యుద్ధభూమిలో భీమసేనుని ఖాళీగా ఉన్న రథం దగ్గరకు చేరాడు.
దృష్ట్వా విశోకం సమరే భీమసేనస్య సారథిమ్ । ధృష్టద్యుమ్నో మహారాజ దుర్మనా గతచేతనః
యుద్ధంలో భీమసేనుని రథసారధి విశోకుడు నిర్భయంగా ఉన్నాడని చూసి, రాజా ధృష్టద్యుమ్నుడు మనసు మళ్లిపోయి, బాధతో నిండిపోయాడు.
అపృచ్ఛద్బాష్పసంరుద్ధో నిఃశ్వసన్వాచమీరయన్ । మమ ప్రాణైః ప్రియతమః క్వ భీమ ఇతి దుఃఖితః
కన్నీళ్లతో గొంతు ఆగిపోతూ, ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, మాటలు సరిగ్గా రాక, అతడు దుఃఖంతో ఇలా అడిగాడు: "నా ప్రాణాలకు ప్రియమైన భీముడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?"
విశోకస్తమువాచేదం ధృష్టద్యుమ్నం కృతాఞ్జలిః । సంస్థాప్య మామిహ బలీ పాణ్డవేయః పరాక్రమీ
ఆ విశోకుడు చేతులు జోడించి ధృష్టద్యుమ్నుని ఇలా అన్నాడు: "పాండవుని వీరుడు భీముడు నన్ను ఇక్కడే నిలిపి వెళ్ళాడు."
ప్రవిష్టో ధార్తరాష్ట్రాణామేతద్బలమహార్ణవమ్ । మాముక్త్వా పురుషవ్యాఘ్రః ప్రీతియుక్తమిదం వచః
"పురుషశార్దూలా! ధృతరాష్ట్రుని సేన అనే ఈ మహాసముద్రంలోకి ప్రవేశించడానికి ముందు, ప్రేమతో ఇలా అన్నాడు."
ప్రతిపాలయ మాం సూత నియమ్యాశ్వాన్ముహూర్తకమ్। యావదేవాన్నిహన్మ్యద్య య ఇమే మద్వధోద్యతాః । అభ్యధావద్గదాపాణిస్తద్బలం స మహాబలః
"ఓ సారధీ! కొంతసేపు గుర్రాలను ఆపి నన్ను ఎదురుచూడు. నన్ను చంపాలని ఉద్దేశించిన వారిని నేను ఇప్పుడే సంహరిస్తాను." అని చెప్పి, ఆ మహాబలుడు తన గదా చేత పట్టుకుని ఆ సైన్యంపై దూకాడు.
తతో దృష్ట్వా ప్రధావన్తం గదాహస్తం మహాబలమ్ । సర్వేషామేవ సైన్యానాం సంహర్షః సమజాయత
తర్వాత, ఆ గదా పట్టిన మహాబలుడు పరుగెత్తుతూ వస్తున్నాడని చూసి, అన్ని సేనల్లో ఆనందం పుట్టింది.
తస్మిన్సుతుములే యుద్ధే వర్తమానే భయానకే । భిత్త్వా రాజన్మహావ్యూహం ప్రవివేశ సఖా తవ
ఆ భయంకరమైన ఘోర యుద్ధంలో, రాజా! నీ స్నేహితుడు మహా వ్యూహాన్ని ఛేదించి లోపలికి ప్రవేశించాడు.
విశోకస్య వచః శ్రుత్వా ధృష్టద్యుమ్నోఽథ పార్షతః । ప్రత్యువాచ తతః సూతం రణమధ్యే మహాబలః
విశోకుని మాటలు విని, పృశతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, యుద్ధ మధ్యలో ఆ సారధిని ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.
న హి మే జీవితేనాపి విద్యతేఽద్య ప్రయోజనమ్ । భీమసేనం రణే హిత్వా స్నేహముత్సృజ్య పాణ్డవైః
"భీమసేనుడిని యుద్ధంలో వదిలిపెట్టి, పాండవులపై ప్రేమను విడిచిన తర్వాత, నాకు ఈ రోజు ప్రాణాలతో ఏ ప్రయోజనం లేదు."
యది యామి వినా భీమం కిం మాం క్షత్రం వదిష్యతి। ఏకాయనగతే భీమే మయి చావస్థితే యుధి
"భీముడు వేరే దారిలో పోయి, నేను యుద్ధంలో మిగిలిపోతే, ఇతర క్షత్రియులు నన్ను గురించి ఏమనుకుంటారు?"
తస్య న స్వస్తి కుర్వన్తి దేవాః శక్రపురోగమాః । యః సహాయాన్పరిత్యజ్య స్వస్తిమానావ్రజేద్గృహమ్
"తన సహచరులను వదిలిపెట్టి, సుఖంగా ఇంటికి చేరే వాడిని, ఇంద్రుడు ముందుండే దేవతలు ఆశీర్వదించరు."
రౌరవే నరకే మఞ్జేదప్లవే దుస్తరే నృభిః ।' మమ భీమః సఖా చైవ సంబన్ధీ చ మహాబలః । భక్తోఽస్మాన్భక్తిమాంశ్చాహం తమప్యరినిషూదనమ్
"అలాంటి వాడు రౌరవ నరకంలో పడిపోతాడు, అది మానవులకు దాటి పోవడం అసాధ్యం. భీముడు నా స్నేహితుడు, బంధువు, మహాబలుడు; అతడు మనపై భక్తితో ఉన్నాడు, నేనూ అతనిపై భక్తితో ఉన్నాను, ఆ శత్రునాశకుడిపై."
సోఽహం తత్ర గమిష్యామి యత్ర యాతో వృకోదరః । నిఘ్నన్తం మాం రిపూన్పశ్య దానవానివ వాసవమ్
"కాబట్టి, వృకోదరుడు ఎక్కడికి వెళ్ళాడో నేను కూడా అక్కడికే వెళ్తాను. అక్కడ నేను శత్రువులను చంపడాన్ని చూడు, ఇంద్రుడు దానవులను సంహరించినట్లుగా."
ఏవముక్త్వా తతో వీరో యయౌ మధ్యేన వాహినీమ్ । భీమసేనస్య మార్గేషు గదాప్రమథితైర్గజైః
ఇలా చెప్పి, ఆ వీరుడు సైన్యమధ్యంగా భీమసేనుడు గదాతో ఏనుగులను నుజ్జు చేసిన మార్గాల్లో ముందుకు సాగాడు.
స దదర్శ తదా భీమం దహన్తం రిపువాహినీమ్। వాతో వృక్షానివ బలాత్ప్రభఞ్జన్తం రణే రిపూన్
అక్కడ అతడు భీముడు శత్రు సేనను కాల్చుతూ, గాలివేగంతో చెట్లు విరిచినట్లు యుద్ధంలో శత్రువులను చీల్చుతున్నాడని చూశాడు.
తే వధ్యమానాః సమరే రథినః సాదినస్తథా । పాదాతా దన్తినశ్చైవ చక్రురాత్స్వరం మహత్
ఆ యుద్ధంలో చంపబడుతున్న రథస్వారులు, కుదేరులు, కాలాళ్లు, ఏనుగు సవారీలు—all కలిసి పెద్ద అరుపు పెట్టారు.
హాహాకారశ్చ సంజజ్ఞే తవ సైన్యస్య మారిష । వధ్యతో భీమసేనేన కృతినా చిత్రయోధినా
నీ సైన్యంలో, ఓ మహామానవా! భీమసేనుడు, నైపుణ్యంతో, ప్రతిభతో వారిని సంహరిస్తుండగా, హాహాకారం మోగింది.
తతః కృతాస్త్రాస్తే సర్వే పరివార్య వృకోదరమ్ । అభీతాః సమవర్తన్త శస్త్రవృష్ట్యా పరంతప
అంతట, ఆయుధ విద్యలో నిపుణులైన వారు అందరూ కలసి, భయపడకుండా వృకోదరుని చుట్టుముట్టి, ఆయుధ వర్షంతో ఎదుర్కొన్నారు, ఓ శత్రు సంహారకా!
అభిద్రుతం శస్త్రభృతాం వరిష్ఠం సమన్తతః పాణ్డవం లోకవీరః। సైన్యేన ఘోరేణ సుసంహితేన దృష్ట్వా బలీ పార్షతో భీమసేనమ్
శస్త్రధారులలో అగ్రగణ్యుడైన భీమసేనుడు చుట్టూ భయంకరంగా, క్రమంగా ఏర్పాటైన సైన్యంతో ముట్టడించబడి ఉన్నాడని, పరాక్రమశాలి పార్థసరథి అతన్ని చూశాడు.
అథోపగచ్ఛచ్ఛరవిక్షతాఙ్గం పదాతినం క్రోధవిషం వమన్తమ్। ఆశ్వాసయన్పార్షతో భీమసేనం గదాహస్తం కాలమివాన్తకాలే
ఆ సమయంలో, బాణాలతో గాయపడి, కాళ్లమీద నిలబడి, కోపంతో ఉప్పొంగుతున్న భీమసేనుని దగ్గరకు పార్థసరథి వెళ్లి, అతన్ని ధైర్యపరిచాడు. భీముడు తన గదను పట్టుకుని, అంత్యకాలంలో యమధర్మరాజు లాగా కనిపిస్తూ ఉన్నాడు.
విశల్యమేనం చ చకార తూర్ణ- మారోపయచ్చాత్మరథే మహాత్మా। భృశం పరిష్వజ్య చ భీమసేన- మాశ్వాసయామాస స శత్రుమధ్యే
పార్థసరథి వెంటనే భీముని బాణాలను తీసివేసి, తన రథంపై కూర్చోబెట్టాడు. శత్రువుల మధ్యలో భీమసేనుని గట్టిగా ఆలింగనం చేసి, అతన్ని ఓదార్చాడు.
తథా తస్మిన్వర్తమానేఽతివేగం భ్రాతౄనథోపేత్య తవాపి పుత్రః । తస్మిన్విమర్దే తవ సంప్రవృత్తే దృష్ట్వా రణే వాక్యమిదం బభాషే
అలా అక్కడ వేగంగా జరుగుతున్న సమయంలో, నీ కుమారుడు తన అన్నదమ్ములను చేరి, ఆ ఘోరమైన యుద్ధాన్ని చూసి ఇలా అన్నాడు.
అయం దురాత్మా ద్రుపదస్య పుత్రః సమాగతో భీమసేనేన సార్ధమ్
ఇదిగో, దుర్మార్గుడైన ద్రుపదుని కుమారుడు భీమసేనునితో కలిసి వచ్చాడు.
తం యామ సర్వే మహతా బలేన మా వో రిపుః ప్రార్థయతామనీకమ్। శ్రుత్వా తు వాక్యం తమమృష్యమాణా జ్యేష్ఠజ్ఞయా నోదితా ధార్తరాష్ట్రాః
మనమంతా పెద్ద బలంతో అతనిపై దాడి చేద్దాం. లేకపోతే శత్రువు మన సైన్యాన్ని ఆకాంక్షించవచ్చు. ఈ మాటలు విని, పెద్ద అన్న సూచనతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు సహించలేక ముందుకు వచ్చారు.
వధాయ నిష్పేతురుదాయుధాస్తే యుగక్షయే కేతవో యద్వదుగ్రాః। ప్రగృహ్య చాస్త్రాణి ధనూంషి వీరా జ్యాం నేమిఘోషైః ప్రవికమ్పయన్తః
వారు హత్య కోసం ఆయుధాలతో సిద్ధమై, యుగాంతంలో ఉగ్రధ్వజాల్లా బయటకు దూసుకొచ్చారు. వీరులు ఆయుధాలు, విల్లు పట్టుకుని, విల్లుల తంతులను గర్జనతో కంపింపజేశారు.
శరైరవర్షన్ద్రుపదస్య పుత్రం యథామ్బుదా భూధరం వారిజాలైః । నిహత్య తాంశ్చాపి శరైః సుతీక్ష్ణై- ర్న వివ్యథే సమరే చిత్రయోధీ
వారు ద్రుపదుని కుమారునిపై బాణవర్షం కురిపించారు, మేఘాలు పర్వతంపై వర్షం కురిపించినట్లు. కానీ, అతను పదునైన బాణాలతో వారిని ఎదుర్కొని, యుద్ధంలో ఏమాత్రం కంగారు పడలేదు.
న్దైత్యేషు యద్వత్సమరే మహేన్ద్రః
అది మహేంద్రుడు దైత్యులతో యుద్ధంలో చేసినట్లే జరిగింది.
స వై తతోఽస్త్రం సుమహాప్రభావం' ప్రమోహనం ద్రోణదత్తం మహాత్మా। ప్రయోజయామాస ఉదారకర్మా తస్మిన్రణే తవ సైన్యస్య రాజన్
అప్పుడు మహాత్ముడైన పార్థసరథి, ద్రోణుడు ఇచ్చిన గొప్ప ప్రభావశాలి మోహనాస్త్రాన్ని నీ సైన్యంపై ప్రయోగించాడు, ఓ రాజా.