భోభో కౌరవాదాయాద సహాస్మాభిర్మహాబల । ఏహి యుధ్యస్వ సంగ్రామే సమస్తైః పృథగేవ వా
ఓ కౌరవ వంశజా, మహాబలుడా, మేము అందరం కలసి లేదా ఒక్కొక్కరుగా నీవు మా తో యుద్ధం చేయు.
అస్మాన్వా త్వం పరాజిత్య యశః ప్రాప్నుహి సంయుగే। వయం వా త్వాం పరాజిత్య ప్రీతిం ధాస్యామహే పితుః
ఈ యుద్ధంలో నీవు మమ్మల్ని జయిస్తే నీకు కీర్తి లభిస్తుంది; లేకపోతే మేము నిన్ను జయించి మా తండ్రికి ఆనందాన్ని ఇస్తాము.
ఏవముక్తస్తదా శూరైస్తానువాచ మహాబలః । వీర్యశ్లాఘీ నరశ్రేష్ఠస్తాన్దృష్ట్వా సమవస్థితాన్
వీరులు ఇలా చెప్పగా, మహాబలుడు, తన పరాక్రమాన్ని గర్వంగా భావిస్తూ, వారిని ఎదురుగా నిలబడి చూసి ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
సాధ్విదం కథ్యతే వీరా యంద్యేవం మతిరద్య వః। యుధ్యధ్వం సహితా యత్తా నిహనిష్యామి వో రణే
బాగుంది, వీరులారా! మీకు ఈ రోజు ఇదే సంకల్పమైతే, అందరూ కలసి సిద్ధంగా యుద్ధం చేయండి. నేను మిమ్మల్ని యుద్ధంలో సంహరిస్తాను.
ఏవముక్తా మహేష్వాసాస్తే వీరాః క్షిప్రకారిణః । మహతా శరవర్షేణ అభ్యధావన్నరిన్దమమ్
అలా చెప్పగానే, ఆ మహాశక్తిమంతులైన విలువీరులు, తక్షణమే బాణాల వర్షంతో మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని ఎగబడి దాడి చేశారు.
సోఽపరాహ్ణే మహారాజ సంగ్రామస్తుములోఽభవత్। ఏకస్య చ బహూనాం చ సమేతానాం రణాజిరే
అప్పుడే, రాజా! మధ్యాహ్నం సమయంలో, యుద్ధరంగంలో ఒక్కరితో అనేక మంది కలసి ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
తమేకం రథినాం శ్రేష్ఠం శరైస్తే సమవాకిరన్ । ప్రావృషీవ యథా మేరుం సిషిచుర్జలదా నృప
వారు రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ ఒక్కరిని బాణాలతో పూర్తిగా కప్పేశారు. వర్షకాలంలో మేఘాలు మెరుపర్వతాన్ని ముంచినట్లు, రాజా!
తైస్తు ముక్తాఞ్శరాన్ఘోరాన్యమదణ్డాశనిప్రభాన్ । అసంప్రాప్తానసంభ్రాకన్తిశ్చిచ్ఛేదాశు మహారథః
కానీ ఆ మహారథుడు, మరణదండం లాంటి భయంకరమైన బాణాలను, అవి చేరకముందే, వేగంగా కోసిపారేశాడు.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ సౌమదత్తేః పరాక్రమమ్ । యదేకో బహుబిర్యుద్ధే సమసఞ్జదభీతవత్
అక్కడ మేము సౌమదత్తి యొక్క అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని చూశాము. అనేక మందితో యుద్ధం చేస్తూ ఒక్కడే భయపడకుండా నిలిచాడు.
విసృజ్య శరవృష్టిం తాం దశ రాజన్మహారథాః । పరివార్య మహాబాహుం నిహన్తుముపచక్రముః
అప్పుడు, రాజా! పదిమంది మహారథులు బాణవర్షాన్ని వదిలి, ఆ బలవంతుడిని చుట్టుముట్టి, అతన్ని చంపేందుకు ప్రయత్నించారు.
సమదత్తిస్తతః క్రుద్ధస్తేషాం చాపాని భారత । చిచ్ఛేద సమరే రాజన్యుధ్యమానో మహారథైః
అయితే సౌమదత్తి కోపంతో, యుద్ధంలో ఆ మహారథులతో పోరాడుతూ, వారి విల్లు లను కోసిపారేశాడు, ఓ భారతా!
అథైషాం ఛిన్నధనుషాం శరైః సన్నతపర్వభిః । చిచ్ఛేద సమరే రాజఞ్శిరాంసి భరతర్షభ
తర్వాత, భారతులలో శ్రేష్ఠుడా! విల్లు విరిగిపోయిన వారిని, పదును గల బాణాలతో యుద్ధంలోనే తలలు కోసేశాడు.
తే హతా న్యపతన్రాజన్వజ్రభగ్నా ఇవ ద్రుమాః । తాన్దృష్ట్వా నిహతాన్వీరో రణే పుత్రాన్మహాబలాన్
వారు చనిపోయి, రాజా! వజ్రంతో విరిగిన చెట్లలా నేలపై పడిపోయారు. యుద్ధంలో తన బలవంతులైన కుమారులు పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూసి, ఆ వీరుడు—
వార్ష్ణేయో వినదరాజన్భూరిశ్రవసమభ్యయాత్। రథం రథేన సమరే పీడయిత్వా మహాబలౌ
వృష్ణివంశానికి చెందిన ఆ వీరుడు, గర్జిస్తూ, భూరిశ్రవసును ఎదుర్కొని, యుద్ధంలో తన రథాన్ని అతని రథానికి తాకిస్తూ ముందుకు వచ్చాడు. ఇద్దరూ గొప్ప బలవంతులు.
తావన్యోన్యం హి సమరే నిహత్య రథవాజినః । విరథావభివల్గన్తౌ సమేయాతాం మహారథౌ
ఆ ఇద్దరు మహారథులు, యుద్ధంలో ఒకరొకరి రథగుఱ్ఱాలను చంపి, ఇద్దరూ రథాల నుంచి దిగి, పోరాటానికి సిద్ధంగా ఎదురెదురుగా వచ్చారు.
ప్రగృహీతమహాఖఙ్గౌ తౌ చర్మవరధారిణౌ । శుశుభాతే నరవ్యాఘ్రౌ యుద్ధాయ సమవస్థితౌ
పెద్ద కత్తులు పట్టుకుని, కవచాలు ధరించి, ఆ నరసింహులు యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడి, అద్భుతంగా మెరిసిపోతున్నారు.
అసహ్యమసియుద్ధాయ భూరిశ్రవసమాహవే। మత్వా వృకోదరస్తూర్ణమభిప్లుత్య మహారథః
భూరిశ్రవసు భయంకరమైన కత్తి పోరులో ఉండడాన్ని చూసి, వృకోదరుడు, ఆ మహారథుడు, తట్టుకోలేక వెంటనే దూకాడు.
తతః సాత్యకిమభ్యేత్య నిస్త్రింశవరధారిణమ్ । భీమసేనస్త్వరన్రాజన్రథమారోపయత్తదా
తర్వాత భీమసేనుడు, రాజా! మంచి కత్తి పట్టుకున్న సాత్యకిని దగ్గరకు వచ్చి, అతన్ని తన రథంపైకి వేగంగా ఎక్కించాడు.
తవాపి తనయో రాజన్భూరిశ్రవసమాహవే। ఆరోపయద్రథం తూర్ణం పశ్యతాం సర్వధన్వినామ్
నీ కుమారుడు కూడా, రాజా! అందరు విలువీరులు చూస్తుండగా, ఆ ఘోరమైన యుద్ధంలో భూరిశ్రవసును తన రథంపైకి త్వరగా ఎక్కించాడు.
తస్మిస్తథా వర్తమానే రణే భీష్మం మహారథమ్। అయోధయన్త సంరబ్ధాః పాణ్డవా భరతర్షభ
అలా యుద్ధరంగంలో జరుగుతున్నప్పుడు, భారతులలో శ్రేష్ఠుడా! కోపంతో ఉన్న పాండవులు మహారథుడైన భీష్ముడితో యుద్ధం చేశారు.
లోహితాయతి చాదిత్యే త్వరమాణో ధనఞ్జయః । పఞ్చవింశతిసాహస్రాన్నిజఘాన మహారథాన్
ఆ సమయంలో, సూర్యుడు ఎర్రగా మెరుస్తుండగా, ధనంజయుడు యుద్ధానికి ఉత్సాహంతో, ఇరవై ఐదు వేల మంది మహారథులను సంహరించాడు.
తే హి దుర్యోధనాదిష్టాస్తదా పార్థనిబర్హణే । సంప్రాప్యైవ గతా నాశం శలభా ఇవ పావకమ్
వారు దుర్యోధనుడు ఆజ్ఞతో పార్థుడిని అడ్డుకోవడానికి వచ్చారు. కానీ, అగ్నిలో పతంగాలు ఎలా కాలిపోతాయో, వారు దగ్గరికి రాగానే నశించిపోయారు.
తతో మత్స్యాః కేకయాశ్చ ధనుర్వేదవిశారదాః । పరివవ్రుస్తదా పార్థం సహపుత్రం మహారథమ్
ఆ సమయంలో మత్స్యులు, కేకయులు, విలుదానం లో నిపుణులు, మహారథుడైన అర్జునుడు మరియు అతని కుమారుడిని చుట్టుముట్టారు.
ఏవస్మిన్నేవ కాలే తు సూర్యేఽస్తముపగచ్ఛతి। సర్వేషాం చైవ సైన్యానాం ప్రమోహః సమజాయత
అదే సమయంలో సూర్యుడు అస్తమించేటప్పుడు, రెండు పక్షాల సైన్యాల్లో గందరగోళం ఏర్పడింది.
అవహారం తతశ్చక్రే పితా దేవవ్రతస్తవ । సంధ్యాకాలే మహారాజ సైన్యానాం శ్రాన్తవాహనః
అప్పుడే నీ తండ్రి దేవవ్రతుడు, రాజా, సాయంత్రం సమయమై సైన్యాల రథాలు అలసిపోయినప్పుడు, ఉపసంహరణం చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు.
పాణ్డవానాం కురూణాం చ పరస్పరసమాగమే। తే సేనే భృశసంవిగ్నే యయతుః స్వం నివేశనమ్
పాండవులు, కౌరవులు పరస్పరం ఎదురయ్యాక, ఆ రెండు సైన్యాలు భయంతో తాము తాము తమ శిబిరాలకు తిరిగి వెళ్లాయి.
తతః స్వశిబిరం గత్వా న్యవిశంస్తత్ర భారత। పాణ్డవాః సృఞ్జయైః సార్ధం కురవశ్చ యథావిధిః
తరువాత పాండవులు శ్రీంజయులతో కలిసి, కౌరవులు కూడా తాము తాము తమ తమ శిబిరాలలోకి వెళ్లి, విధిగా అక్కడ నివసించారు, ఓ భారతా.
విహృత్య తు తతో రాజన్సహితాః కురుపాణ్డవాః । వ్యతీతాయాం తు శర్వర్యాం పునర్యుద్ధాయ నిర్యయుః
రాజా, అప్పుడు కురు, పాండవులు విశ్రాంతి తీసుకుని, రాత్రి గడిచిన తరువాత మళ్లీ యుద్ధానికి బయలుదేరారు.
తతః శబ్దో మహానాసీత్తవ తేషాం చ భారత । యుజ్యతాం రథముఖ్యానాం కల్ప్యతాం చైవ దన్తినామ్
అప్పుడు నీవైపు, వారివైపు కూడా గొప్ప శబ్దం వినిపించింది, ఎందుకంటే రథాలు జోడించబడి, ఏనుగులు సిద్ధం చేయబడ్డాయి.
సంనహ్యతాం పదాతీనాం హయానాం చైవ భారత। శఙ్ఖదున్దుభినాదశ్చ తుములః సర్వతోఽభవత్
పాదాట సైనికులు, గుర్రాలు కూడా సిద్ధంగా నిలబడ్డారు, ఓ భారతా. అంతటా శంఖాలు, డుండుభి మేళాలు గట్టిగా మోగాయి.