తామాపతన్తీం సహసా ఘోరరూపాం దురాసదామ్। అభిమన్యుః శరైస్తీక్ష్ణైశ్చిచ్ఛేద భుజగోపమామ్
ఆ భయంకరమైన, పాము లాంటి శక్తి వేగంగా వచ్చేటప్పుడు, అభిమన్యుడు పదునైన బాణాలతో దానిని ముక్కలు చేశాడు.
తతః స్వరథమారోప్య లక్ష్మణం గౌతమస్తదా। అపోవాహ రథేనాజౌ సర్వసైన్యస్య పశ్యతః
అప్పుడే గౌతముడు తన రథంలో లక్ష్మణుని ఎక్కించుకుని, యుద్ధరంగం నుంచి అతన్ని తీసుకెళ్లాడు. ఆ దృశ్యాన్ని అందరు యోధులు చూశారు.
తతః సమాకులే తస్మిన్వర్తమానే మహాభయే । అభ్యద్రవఞ్జిఘాంసన్తః పరస్పరవధైషిణః
అప్పుడు అక్కడ కలకలం, మహాభయం నెలకొన్నప్పుడు, ఒకరినొకరు సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో యోధులు పరస్పరం ఎదురెదురు దూసుకొచ్చారు.
తావకాశ్చ మహేష్వాసాః పాణ్డవాశ్చ మహారథాః । జుహ్వన్తః సమరే ప్రాణాన్నిజఘ్నురితరేతరమ్
నీ మహాయోధులు, పాండవుల మహారథులు, యుద్ధంలో ప్రాణాలను త్యాగం చేస్తూ, పరస్పరం బలంగా పోరాడారు.
ముక్తకేశా వికవచా విరథాశ్ఛిన్నకార్ముకాః । బాహుభఇః సమయుధ్యన్త సృఞ్జయాః కురుభిః సహ
జుట్టు విరబోసి, కవచాలు విరిగిపోయి, రథాలు పోయి, ధనుస్సులు తెగిపోయిన సృంజయులు, కురువులతో చేతితోనే పోరాడారు.
తతో భీష్మో మహాబాహుః పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్ । సేనాం జఘాన సంక్రుద్ధో దివ్యైరస్త్రైర్మహాబలః
అప్పుడు మహాబాహువు అయిన భీష్ముడు, కోపంతో, పరమశక్తివంతుడు, పాండవుల మహాత్ముల సైన్యాన్ని దివ్యాస్త్రాలతో సంహరించాడు.
హతేశ్వరైర్గజైస్తత్ర నరైరశ్వైశ్చ పాతితైః । రథిభిః సాదిభిశ్చైవ సమాస్తీర్యత మేదినీ
అక్కడ యుద్ధంలో పడిపోయిన ఏనుగుల యజమానులు, మనుషులు, గుర్రాలు, రథసారథులు, వీరి సహాయకులతో నేల అంతా కప్పబడిపోయింది.
అథ రాజన్మహాబాహుః సాత్యకిర్యుద్ధదుర్మదః। వికృష్య చాపం సమరే భారసాహమనుత్తమమ్
అప్పుడు, ఓ రాజా, మహాబలుడు, యుద్ధంలో ఉగ్రుడు అయిన సాత్యకి, తన గొప్ప విల్లు బలంగా లాగి యుద్ధంలో సిద్ధంగా నిలిచాడు.
యత్తత్సఖ్యుస్తు పూర్వేణ అర్జునాదుపశిక్షితమ్ । ప్రగాఢం లఘు చిత్రం చ దర్శయన్హస్తలాఘవమ్। ప్రాముఞ్చత్పుఙ్ఖసంయుక్తాఞ్శరానాశీవిషోపమాన్
అర్జునుడి దగ్గర ముందు నేర్చుకున్న లోతైన, వేగమైన, విచిత్రమైన విలువిద్యను చూపిస్తూ, చేతిలో నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తూ, విషసర్పాలవలె పదునైన బాణాలను వదిలాడు.
తస్య విక్షిపతస్ఛాపం శరానన్యాంశ్చ ముఞ్చతః। ఆదదానస్య భూయశ్చ సందధానస్య చాపరాన్
అతడు విల్లు ఎడతెరిపిలేకుండా లాగుతూ, బాణాలను వదులుతూ, మరిన్ని బాణాలు తీసుకుంటూ, వాటిని అమర్చుతూ నిరంతరం కదిలాడు.
క్షిపతశ్చ పరాంస్తస్య రణే శత్రూన్వినిఘ్నతః। దదృశే రూపమత్యర్థం మేఘస్యేవ ప్రవర్షతః
అతడు యుద్ధంలో శత్రువులను బాణాలతో కొట్టి పడేస్తూ, ఆ బాణాలను వదులుతుండగా, అతని రూపం గాఢంగా వర్షించే మేఘంలా కనిపించింది.
తముదీర్యన్తమాలోక్య రాజా దుర్యోధస్తతః । రథానామయుతం తస్య ప్రేషయామాస భారత
అలా సాత్యకిని చూచి, రాజు దుర్యోధనుడు అతని మీద పది వేల రథాల దళాన్ని పంపించాడు, ఓ భారతా!
తాంస్తు సర్వాన్మహేష్వాసాన్సాత్యకిః సత్యవిక్రమః । జఘాన పరమేష్వాసో దివ్యేనాస్త్రేణ వీర్యవాన్
అప్పుడు పరాక్రమశాలి, గొప్ప విలువిద్యావంతుడు అయిన సాత్యకి, ఆ మహాశక్తివంతులైన విలువాళ్లను దివ్యాస్త్రంతో సంహరించాడు.
స కృత్కవా దారుణం కర్మ ప్రగృహీతశరాసనః। ఆససాద తతో వీరో భూరిశ్రవసమాహవే
కవచధారి, భయంకరమైన విల్లు పట్టుకున్న ఆ వీరుడు, తర్వాత యుద్ధరంగంలో భూరిశ్రవసుని ఎదుర్కొనడానికి వెళ్లాడు.
స హి సందృశ్య సేనాం తే యుయుధానేన పాతితామ్ । అభ్యధావత సంక్రుద్ధః కురూణాం కీర్తివర్ధనః
యుయుధానుడు తన సేనను నాశనం చేసినదాన్ని చూసి, కురువంశానికి కీర్తినిచ్చే భూరిశ్రవసుడు కోపంతో ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
ఇన్ద్రాయుధసవర్ణం తు విస్ఫార్య సుమహద్ధనుః । సృష్టవాన్వజ్రసంకాశాఞ్శరానాశీవిషోపమాన్
ఇంద్రాయుధానికి సమానంగా మెరుస్తున్న గొప్ప విల్లు లాగి, వజ్రంలా ప్రకాశించే, విషసర్పాలవలె భయంకరమైన బాణాలను వదిలాడు.
సహస్రశో మాహారాజ దర్శయన్పాణిలాఘవమ్ । శరాంస్తాన్మృత్యుసంస్పర్శాన్సాత్యకేశ్చ పదానుగాః
ఓ మహారాజా, వేలాది బాణాలను చేతిలో నైపుణ్యంతో వదిలి, మరణాన్ని తాకినట్లుగా ఉన్న ఆ బాణాలతో సాత్యకికి తోడుగా ఉన్నవారిని కూడా కొట్టాడు.
న విషేహుస్తదా రాజన్దుద్రువుస్తే సమన్తతః । విహాయ సాత్యకిం రాజన్సమరే యుద్ధదుర్మదమ్
అప్పుడు, రాజా, అతడిని తట్టుకోలేక, యుద్ధంలో ఉగ్రుడు అయిన సాత్యకిని వదిలేసి, వారు చుట్టూ చుట్టూ పారిపోయారు.
తం దృష్ట్వా యుయుధానస్య సుతా దశ మహాబలాః । మహారథాఃక సమాఖ్యాతాశ్చిత్రవర్మాయుధధ్వజాః
అది చూసి, యుయుధానుని పది మంది మహాబలశాలి కుమారులు, మహారథులుగా పేరుగాంచిన వారు, అందంగా కవచాలు ధరించి ముందుకు వచ్చారు.
సమాసాద్య మహేష్వాసం భూరిశ్రవసమాహవే। ఊచుః సర్వే సుసంరబ్ధా యూపకేతుం మహారణే
వారు యుద్ధరంగంలో గొప్ప విలువాడు అయిన భూరిశ్రవసుని ఎదుర్కొని, అందరూ కోపంతో, యుద్ధంలో జెండా పట్టిన వాడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నారు.
భోభో కౌరవాదాయాద సహాస్మాభిర్మహాబల । ఏహి యుధ్యస్వ సంగ్రామే సమస్తైః పృథగేవ వా
ఓ కౌరవ వంశజా, మహాబలుడా, మేము అందరం కలసి లేదా ఒక్కొక్కరుగా నీవు మా తో యుద్ధం చేయు.
అస్మాన్వా త్వం పరాజిత్య యశః ప్రాప్నుహి సంయుగే। వయం వా త్వాం పరాజిత్య ప్రీతిం ధాస్యామహే పితుః
ఈ యుద్ధంలో నీవు మమ్మల్ని జయిస్తే నీకు కీర్తి లభిస్తుంది; లేకపోతే మేము నిన్ను జయించి మా తండ్రికి ఆనందాన్ని ఇస్తాము.
ఏవముక్తస్తదా శూరైస్తానువాచ మహాబలః । వీర్యశ్లాఘీ నరశ్రేష్ఠస్తాన్దృష్ట్వా సమవస్థితాన్
వీరులు ఇలా చెప్పగా, మహాబలుడు, తన పరాక్రమాన్ని గర్వంగా భావిస్తూ, వారిని ఎదురుగా నిలబడి చూసి ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు.
సాధ్విదం కథ్యతే వీరా యంద్యేవం మతిరద్య వః। యుధ్యధ్వం సహితా యత్తా నిహనిష్యామి వో రణే
బాగుంది, వీరులారా! మీకు ఈ రోజు ఇదే సంకల్పమైతే, అందరూ కలసి సిద్ధంగా యుద్ధం చేయండి. నేను మిమ్మల్ని యుద్ధంలో సంహరిస్తాను.
ఏవముక్తా మహేష్వాసాస్తే వీరాః క్షిప్రకారిణః । మహతా శరవర్షేణ అభ్యధావన్నరిన్దమమ్
అలా చెప్పగానే, ఆ మహాశక్తిమంతులైన విలువీరులు, తక్షణమే బాణాల వర్షంతో మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని ఎగబడి దాడి చేశారు.
సోఽపరాహ్ణే మహారాజ సంగ్రామస్తుములోఽభవత్। ఏకస్య చ బహూనాం చ సమేతానాం రణాజిరే
అప్పుడే, రాజా! మధ్యాహ్నం సమయంలో, యుద్ధరంగంలో ఒక్కరితో అనేక మంది కలసి ఘోరమైన యుద్ధం జరిగింది.
తమేకం రథినాం శ్రేష్ఠం శరైస్తే సమవాకిరన్ । ప్రావృషీవ యథా మేరుం సిషిచుర్జలదా నృప
వారు రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ ఒక్కరిని బాణాలతో పూర్తిగా కప్పేశారు. వర్షకాలంలో మేఘాలు మెరుపర్వతాన్ని ముంచినట్లు, రాజా!
తైస్తు ముక్తాఞ్శరాన్ఘోరాన్యమదణ్డాశనిప్రభాన్ । అసంప్రాప్తానసంభ్రాకన్తిశ్చిచ్ఛేదాశు మహారథః
కానీ ఆ మహారథుడు, మరణదండం లాంటి భయంకరమైన బాణాలను, అవి చేరకముందే, వేగంగా కోసిపారేశాడు.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ సౌమదత్తేః పరాక్రమమ్ । యదేకో బహుబిర్యుద్ధే సమసఞ్జదభీతవత్
అక్కడ మేము సౌమదత్తి యొక్క అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని చూశాము. అనేక మందితో యుద్ధం చేస్తూ ఒక్కడే భయపడకుండా నిలిచాడు.
విసృజ్య శరవృష్టిం తాం దశ రాజన్మహారథాః । పరివార్య మహాబాహుం నిహన్తుముపచక్రముః
అప్పుడు, రాజా! పదిమంది మహారథులు బాణవర్షాన్ని వదిలి, ఆ బలవంతుడిని చుట్టుముట్టి, అతన్ని చంపేందుకు ప్రయత్నించారు.