ఇత్యాసీత్తుములః శబ్దో యుయుధానరథం ప్రతి । ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు భీష్మః శాన్తనవస్తదా
ఇలా యుయుధానుని రథం వైపు గొప్ప కలకలం మోగింది. అదే సమయంలో శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు—
న్యహనత్పాణ్డవీం సేనామాసురీమివ వృత్రాహా । తే వధ్యమానా భీష్మేణ పాఞ్చాలాః సోమకైః సహ । స్థిరాం యుద్ధే మతిం కృత్వా భీష్మమేవాభిదుద్రువుః
ఇంద్రుడు అసురులను ఎలా కొట్టాడో అలా భీష్ముడు పాండవుల సైన్యాన్ని నాశనం చేశాడు. భీష్ముని చేతిలో పాంచాళులు, సోమకులు పడిపోతున్నా, యుద్ధంలో ధైర్యంగా నిలబడి, భీష్ముని మీదే దాడికి పడ్డారు.
ధృష్టద్యుమ్నముఖాశ్చాపి పార్థాః శాన్తనవం రణే। అభ్యధావఞ్జిగీషన్తస్తవ పుత్రస్య వాహినీమ్
ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండగా, పార్థులు యుద్ధంలో శాంతనువు కుమారుడిని జయించాలనే ఉద్దేశంతో నీ కుమారుని సేనపై దాడికి పడ్డారు.
తథైవ కౌరవా రాజన్భీష్మద్రోణపురోగమాః। అభ్యధావన్త వేగేన తతో యుద్ధమవర్తత
అదే విధంగా, రాజా, భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండగా కౌరవులు కూడా వేగంగా ఎదురుదాడికి వచ్చారు. అప్పుడు యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
విరాటోఽయ త్రిభిర్బాణైర్భీష్మమార్చ్ఛన్మహారథమ్ । వివ్యాధ తురమాంత్రాస్య త్రిభిర్బాణైర్మహారథః
విరాటుడు ఆ మహారథి భీష్మునికి మూడు బాణాలతో గౌరవం చూపించాడు. అలాగే అతని వేగవంతమైన సారథిని కూడా మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తం ప్రత్యవిధ్యద్దశభిర్భీష్మః శాన్తనవః శరైః। రుక్మపుఙ్ఖైర్మహేష్వాసః కృతహస్తో మహాబలః
శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు, మహాబలుడు, ఆయుధ నిపుణుడు, బంగారు రెక్కలతో కూడిన పదిహేను బాణాలతో విరాటుని ఎదురుదాడి చేశాడు.
ద్రౌణిర్గాణ్డీవధన్వానం భీమధన్వా మహారథః । అవిధ్యదిషుభిః షఙ్భిర్దృఢహస్తః స్తనాన్తరే
ద్రోణుని కుమారుడు, మహారథి, గాఢమైన బలమున్నవాడు, గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుడిని ఆరు బాణాలతో ఛాతీపై గాయపరిచాడు.
కార్ముకం తస్య చిచ్ఛేద ఫల్గునః పరవీరహా । అవిధ్యచ్చ భృశం తీక్ష్ణైః పత్రిభిః శత్రుకర్శనః
పరశత్రువులను సంహరించే అర్జునుడు, అతని విల్లును కోసి, పదునైన రెక్కలతో కూడిన బాణాలతో అతనిని బలంగా గాయపరిచాడు.
సోఽన్యత్కార్ముకమాదాయ వేగవాన్క్రోధమూర్చ్ఛితః। అమృష్యమాణః పార్థేన కార్ముకచ్ఛేదమాహవే
అతడు కోపంతో ఉప్పొంగి, యుద్ధంలో అర్జునుడు తన విల్లు కోసిన దాన్ని తట్టుకోలేక, మరో విల్లు తీసుకున్నాడు.
అవిధ్యత్ఫల్గునం రాజన్నవత్యా నిశితైః శరైః । వాసుదేవం చ సప్తత్యా వివ్యాధ పరమేషుభిః
రాజా! అతడు అర్జునుడిని తొంభై పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. వాసుదేవుని మీద డబ్బై ఉత్తమ బాణాలతో దాడి చేశాడు.
తతః క్రోధాభితామ్రాక్షః కృష్ణేన సహ ఫల్గునః । దీర్ఘముష్ణం చ నిఃశ్వస్య చిన్తయిత్వా పునఃపునః
అప్పుడు అర్జునుడు, కోపంతో కళ్లూ ఎర్రగా, కృష్ణుడితో కలిసి లోతుగా, వేడిగా ఊపిరి పీల్చి, మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించాడు.
ధనుః ప్రపీడ్య వామేన కరేణామిత్రకర్శనః । గాణ్డీవధన్వా సంక్రుద్ధః శితాన్సన్నతపర్వణః
శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన అర్జునుడు, గాండీవం ఎడమచేతితో బలంగా లాగి, కోపంతో పదునైన, బాగా తయారైన బాణాలను సిద్ధం చేశాడు.
జీవితాన్తకరాన్ఘోరాన్సమాదత్త శిలీముఖాన్। తైస్తూర్ణం సమరేఽవిధ్యద్రౌణిం బలవతాం వరః
అతడు భయంకరమైన, ప్రాణహానికరమైన ఇనుప తుంగులతో కూడిన బాణాలను తీసుకుని, పరాక్రమంలో అగ్రగణ్యుడిగా, ఆ బాణాలతో ద్రోణుని కుమారుడిని యుద్ధంలో వేగంగా గాయపరిచాడు.
తస్య తే కవచం భిత్త్వా పపుః శోణితమాహవే। న వివ్యథే చ నిర్భిన్నో ద్రౌణిర్గాణ్డీవధన్వనా
ఆ బాణాలు అతని కవచాన్ని ఛేదించి, యుద్ధంలో రక్తాన్ని పీల్చాయి. అయినా అర్జునుడు గాయపరిచినా, ద్రోణుని కుమారుడు వెనకడుగు వేయలేదు.
తథైవ చ శరాన్ద్రౌణిః ప్రవిముఞ్చన్నవిహ్వలః । తస్థౌ చ సమరే రాజంస్త్రాతుమిచ్ఛన్మహావ్రతమ్
అదే విధంగా, ద్రోణుని కుమారుడు కూడా భయపడకుండా బాణాలను వదులుతూ, యుద్ధంలో నిలబడిపోయి, రాజును రక్షించాలనే సంకల్పంతో ఉన్నాడు.
తస్య తత్సుమహత్కర్మ శశంసుః కురుసత్తమాః । యత్కృష్ణాభ్యాం సమేతాభ్యామభ్యాపతత సంయుగే
అప్పుడు కౌరవులలో ఉత్తములు, కృష్ణుడు మరియు అర్జునుడు కలసి యుద్ధంలో ఎదురెళ్లిన ఆ గొప్ప కార్యాన్ని ప్రశంసించారు.
స హి నిత్యమనీకేషు యుధ్యతేఽభయమాస్తితః। అస్త్రగ్రామం ససంహారం ద్రోణాత్ప్రాప్య సుదుర్లభమ్
అతడు ఎప్పుడూ సైన్యంలో భయమేమీ లేకుండా యుద్ధం చేసేవాడు. దుర్లభమైన ఆయుధాల సమాహారాన్ని, వాటి ఉపసంహారాన్ని ద్రోణుని నుండి పొందాడు.
మమైష ఆచార్యసుతో ద్రోణస్యాపి ప్రియః సుతః । బ్రాహ్మణశ్చ విశేషేణ మాననీయో మమేతి చ
ఈయన నా గురువు కుమారుడు, ద్రోణునికీ ఎంతో ప్రియమైనవాడు. బ్రాహ్మణుడు కావడంతో నాకు ప్రత్యేక గౌరవానికి పాత్రుడు.
సమాస్థఆయ మతిం వీరో బీభత్సుః సత్రుతాపనః । కృపాం చక్రే రథశ్రేష్ఠో భారద్వాజసుతం ప్రతి
అలా నిర్ణయించుకుని, శత్రువులను బాధించే వీరుడు అయిన అర్జునుడు, రథాలలో అగ్రగణ్యుడిగా, భారద్వాజుని కుమారుడిపై కరుణ చూపాడు.
ద్రౌణిం త్యక్త్వా తతో యుద్ధే కౌన్తేయః శ్వేతవాహనః। యుయుధే తావకాన్నిఘ్నంస్త్వరమాణః పరాక్రమీ
అప్పుడతడు ద్రోణుని కుమారుడిని వదిలేసి, కుంతీ కుమారుడు, తెల్లగుర్రాలపై యుద్ధరంగంలో పరిగెత్తుతూ, నీ సైనికులను వేగంగా, ధైర్యంగా చంపుతూ ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
దుర్యోధనస్తు దశభిర్గార్ధ్రపత్రైః శిలాశితైః । భీమసేనం మహేష్వాసం రుక్మపుఙ్ఖైః సమార్పయత్
అయితే దుర్యోధనుడు, పది గద్దపక్షి రెక్కలతో, రాయితో పదునైన, బంగారు తుంగులతో కూడిన బాణాలతో, మహాశక్తిశాలి అయిన భీమసేనుడిని గాయపరిచాడు.
భీమసేనః సుసంక్రుద్ధః పరాసుకరణం దృఢమ్ । చిత్రం కార్ముకమాదత్త శరాంశ్చ నిశితాన్దశ
భీమసేనుడు తీవ్రమైన కోపంతో, శత్రువును ఓడించాలనే సంకల్పంతో, బలమైన, అందమైన విల్లు పట్టుకుని, పదునైన పది బాణాలు తీసుకున్నాడు.
ఆకర్ణప్రహితైస్తీక్ష్ణైర్వేగవద్భిరజిహ్మగైః। అవిధ్యత్తూర్ణమవ్యగ్రః కురురాజం మహోరసి
కివ్వలి వరకు లాగిన, పదునైన, వేగంగా నేరుగా వెళ్లే ఆ బాణాలతో, భీమసేనుడు కురురాజును అతని విస్తృతమైన ఛాతీపై త్వరగా, స్థిరంగా గాయపరిచాడు.
తస్య కాఞ్చనసూత్రస్థః శరైః సంఛాదితో మణిః। రరాజోరసి ఖే సూర్యో గ్రహైరివ సమావృతః
బాణాలతో కప్పబడిన అతని బంగారు దారాలతో కూడిన కవచంపై ఉన్న మణి, ఆకాశంలో గ్రహాలతో చుట్టబడిన సూర్యుడు లాగా అతని ఛాతీపైన ప్రకాశించింది.
పుత్రస్తు తవ తేజస్వీ భీమసేనేన తాడిత। నామృష్యత యథా నాగస్తలశబ్దం మదోత్కటః
నీ వీరపుత్రుడు, భీమసేనుడు గాయపరిచినా, మదంతో ఉన్న ఏనుగు మెరుపు శబ్దాన్ని పట్టించుకోనట్టు, ఏమాత్రం వెనకడుగు వేయలేదు.
తతః శరైర్మహారాజ రుక్మపుఙ్ఖైః శిలాశితైః । భీమం వివ్యాధ సంక్రుద్ధస్త్రాసయానో వరూథినీమ్
అప్పుడు రాజా, కోపంతో, సైన్యాన్ని భయపెట్టాలనే ఉద్దేశంతో, బంగారు తుంగులతో, రాయితో పదునైన బాణాలతో భీముడిని గాయపరిచాడు.
తౌ యుధ్యమానౌ సమరే భృశమన్యోన్యవిక్షతౌ । పుత్రౌ తే దేవసంకాశౌ వ్యరోచేతాం మహాబలౌ
నీ ఇద్దరు కుమారులు, దేవతలకు సమానమైన మహాబలులు, యుద్ధంలో ఒకరినొకరు గమనిస్తూ, తీవ్రంగా పోరాడుతూ, అద్భుతంగా ప్రకాశించారు.
చిత్రసేనం నరవ్యాఘ్రం సౌభద్రః పరవీరహా। అవిధ్యద్దశభిర్బాణైః పురుమిత్రం చ సప్తభిః
పురోహితులను సంహరించేవాడు అయిన సౌభద్రుడు, మనుషులలో సింహుడై, చిత్తశేణుడిని పది బాణాలతో, పురుమిత్రుడిని ఏడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
సత్యవ్రతం చ సప్తత్యా విద్ధ్వా శక్రసమో యుధి। నృత్యన్నివ రణే వీర ఆర్తిం నః సమజీజనత్
యుద్ధంలో ఇంద్రునికి సమానమైన సత్యవ్రతుడు, డబ్బయి బాణాలతో గాయపడి, యుద్ధరంగంలో నాట్యం చేసినట్టు కనిపించి, ఓ వీరుడా, మనందరికి బాధను కలిగించాడు.
తం ప్రత్యవిధ్యద్దశభిశ్చిత్రసేనః శిలీముఖైః । సత్యవ్రతశ్చ నవభిః పురుమిత్రశ్చ సప్తభిః
ఆయనను చిత్రసేనుడు పదిహేను పదునైన బాణాలతో, సత్యవ్రతుడు తొమ్మిది బాణాలతో, పురుమిత్రుడు ఏడు బాణాలతో గాయపరిచారు.