మధ్యందినగతే సూర్యే నభస్యాకులతాం గతే । కురవః పాణ్డవేయాశ్చ నిజఘ్నురితరేతరమ్
మధ్యాహ్నం అయ్యాక, ఆకాశం కలవరంగా మారినప్పుడు, కౌరవులు, పాండవులు పరస్పరం ఉగ్రంగా కొట్టుకున్నారు.
ధ్వజినో హేమచిత్రాఙ్గా విచరన్తో రణాజిరే । సపతాకా రథా రేజుర్వైయాఘ్రపరివారణాః
బంగారు ధ్వజాలతో అలంకరించిన రథాలు, యుద్ధరంగంలో తిరుగుతూ, పులి జెండాల యోధులతో చుట్టుముట్టబడి ప్రకాశించాయి.
సమేతానాం చ సమరే జిగీషూణాం పరస్పరమ్ । బభూవ తుములః శబ్దః సింహానామివ నర్దతామ్
విజయం కోసం ఉత్సాహంగా యుద్ధానికి వచ్చిన వారు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొనగా, సింహాలు గర్జించినట్లు ఘోరమైన శబ్దం ఎగిసిపడింది.
తత్రాద్భుతమపశ్యాస సంప్రహారం సుదారుణమ్। యదకుర్వన్రణే శూరాః సృఞ్జయాః కురుభిః సహ
అక్కడ, రాజా! నేను ఒక అద్భుతమైన, భయంకరమైన యుద్ధాన్ని చూశాను. శ్రీంజయులు కౌరవులతో పోరాడారు.
నైవ ఖం న దిశో రాజన్న సూర్యం శత్రుతాపన। విదిశో వాపి పశ్యామః శరైర్ముక్తైః సమన్తతః
రాజా! నాలా, దిక్కులు, సూర్యుడు, మధ్యదిక్కులు — ఏదీ కనిపించలేదు. చుట్టూ విసిరిన బాణాలతో అన్నీ కమ్ముకున్నాయి.
శక్తీనాం విమలాగ్రాణాం తోమరాణాం తథాస్యతామ్ । నిస్త్రింశానాం చ పీతానాం నీలోత్పలనిభాః ప్రభాః
పొడవైన కత్తులు, నీలం కమలంలా మెరిసే కాంతితో, నిప్పులాంటి కాంతి ఉన్న జావళులు, కాంతివంతమైన శక్తులు యుద్ధరంగాన్ని ప్రకాశింపజేశాయి.
కవచానాం విచిత్రాణాం భూషణానాం ప్రభాస్తథా । ఖం దిశః ప్రదిశశ్చైవ భాసయామాసురోజసా
వివిధ రకాల కవచాలు, అలంకరణల కాంతి, ఆకాశాన్ని, దిక్కులను, మధ్యదిక్కులను వెలిగించాయి.
వపుర్భిశ్చ నరేన్ద్రాణాం చన్ద్రసూర్యసమప్రభైః । విరరాజ తదా రాజంస్తత్రతత్ర రణాఙ్గణమ్
చంద్రుడు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే రాజుల రూపాలతో యుద్ధరంగం ప్రతి చోట వెలుగుతో మెరిసింది, రాజా!
రథసఙ్ఘా నరవ్యాఘ్రాః సమాయాన్తశ్చ సంయుగే। విరేజుః సమరే రాజన్గ్రహా ఇవ నభస్తలే
రథసేనలతో వచ్చిన పులిలా ధైర్యశాలి యోధులు, యుద్ధంలో ఆకాశంలో తిరిగే గ్రహాల్లా మెరిశారు, రాజా!
భీష్మస్తు రథినాం శ్రేష్ఠో భీమసేనం మహాబలమ్ । అవారయత సంక్రుద్ధః సర్వసైన్యస్య పశ్యతః
అప్పుడు రథాలలో శ్రేష్ఠుడు అయిన భీష్ముడు, అందరి సైనికుల ముందు, కోపంతో భీమసేనుడిని అడ్డగించాడు.
తతో భీష్మవినిర్ముక్తా రుక్మపుఙ్ఖాః శిలాశితాః। అభ్యఙ్గన్తమరే భీమం తైలఘౌతాః సుతేజనాః
ఆ తర్వాత భీష్ముడు విడిచిన బంగారు రెక్కలతో, రాయి అంచులతో, నూనె పూసిన, బలమైన బాణాలు యుద్ధంలో భీముడిని దూసుకొచ్చాయి.
తస్య శక్తిం మహావేగం భీమసేనో మహాబలః । క్రుద్ధాశీవిషసంకాశం ప్రేషయామాస భారత
అప్పుడే భీమసేనుడు, మహా బలంతో, కోపంగా, పాములా ఉగ్రంగా ఉన్న శక్తిని భీష్ముని మీద విసిరాడు, ఓ భారత!
తామాపతన్తీం సహసా రుక్మదణ్డం దురాసదామ్। చిచ్ఛేద సమరే భీష్మః శరైః సన్నతపర్వభిః
ఆపదుతున్న ఆ బంగారు దండంతో కూడిన భయంకరమైన ఆయుధాన్ని, భీష్ముడు యుద్ధంలో తన వంకరపరువులతో కూడిన బాణాలతో వెంటనే చీల్చేశాడు.
తతోఽపరేణ భల్లేన పీతేన నిశితేన చ। కార్ముకం భీమసేనస్య ద్విధా చిచ్ఛేద భారత
ఆ తర్వాత, భరత వంశీయా, మరో పదునైన మెరుస్తున్న భల్లంతో భీష్ముడు భీమసేనుని విల్లు రెండుగా కోసేశాడు.
అపాస్య తు ధనుశ్ఛిన్నం భీమసేనో మహాబలః । శరైర్బహుభిరానర్చ్ఛద్భీష్మం శాన్తనవం యుధి
అప్పుడా మహాబలుడు భీమసేనుడు తన విరిగిన విల్లును పారేసి, యుద్ధంలో శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముని మీద అనేక బాణాలు వర్షించెను.
సాత్యకిస్తు తతస్తూర్ణం భీష్మమాసాద్య సంయుగే । ఆకర్ణప్రహితైస్త్రీక్ష్ణైర్నిశితైస్తిగ్మతేజనైః
తర్వాత సత్యకి, యుద్ధంలో వేగంగా భీష్ముని దగ్గరకు వెళ్లి, చెవి వరకు లాగిన పదునైన, ఘోరమైన బాణాలతో అతనిని గౌరవించాడు.
శరైర్బహుభిరానర్చ్ఛత్పితరం తే జనేశ్వర । తతః సంధాయ వై తీక్ష్ణం శరం పరమదారుణమ్
అతడు నీ తండ్రిని అనేక బాణాలతో గౌరవించాడు, ఓ జనాధిపతీ! ఆ తర్వాత అత్యంత పదునైన, భయంకరమైన బాణాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
వార్ష్ణేయస్య రథాద్భీష్మః పాతయామాస సారథిమ్। తస్యాశ్వాః ప్రద్రుతా రాజన్నిహతే రథసారథౌ
వృష్ణికులవారిలో ఒకరైన సత్యకికి చెందిన రథం మీద ఉన్న సారథిని భీష్ముడు పడగొట్టాడు. రాజా! ఆ సారథి చనిపోవడంతో, ఆ గుర్రాలు పరుగెత్తాయి.
తేన తేనైవ ధావన్తి మనోమారుతరంహసః। తతః సర్వస్య సైన్యస్య నిఃస్వనస్తుములోఽభవత్
ఆ గుర్రాలు మనస్సు, గాలి వేగంతో ఇక్కడ అక్కడ పరుగెత్తాయి. దాంతో మొత్తం సైన్యంలో గొప్ప శబ్దం మోగింది.
హాహాకారశ్చ సంజజ్ఞే పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్ । అభ్యద్రవత గృహ్ణీత హయాన్యచ్ఛత ధావత
పాండవ మహాత్ముల మధ్య 'అయ్యో! గుర్రాలను పట్టుకోండి! ఆపండి! పరుగెత్తే ముందు పట్టుకోండి!' అని ఆర్తనాదం వినిపించింది.
ఇత్యాసీత్తుములః శబ్దో యుయుధానరథం ప్రతి । ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు భీష్మః శాన్తనవస్తదా
ఇలా యుయుధానుని రథం వైపు గొప్ప కలకలం మోగింది. అదే సమయంలో శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు—
న్యహనత్పాణ్డవీం సేనామాసురీమివ వృత్రాహా । తే వధ్యమానా భీష్మేణ పాఞ్చాలాః సోమకైః సహ । స్థిరాం యుద్ధే మతిం కృత్వా భీష్మమేవాభిదుద్రువుః
ఇంద్రుడు అసురులను ఎలా కొట్టాడో అలా భీష్ముడు పాండవుల సైన్యాన్ని నాశనం చేశాడు. భీష్ముని చేతిలో పాంచాళులు, సోమకులు పడిపోతున్నా, యుద్ధంలో ధైర్యంగా నిలబడి, భీష్ముని మీదే దాడికి పడ్డారు.
ధృష్టద్యుమ్నముఖాశ్చాపి పార్థాః శాన్తనవం రణే। అభ్యధావఞ్జిగీషన్తస్తవ పుత్రస్య వాహినీమ్
ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండగా, పార్థులు యుద్ధంలో శాంతనువు కుమారుడిని జయించాలనే ఉద్దేశంతో నీ కుమారుని సేనపై దాడికి పడ్డారు.
తథైవ కౌరవా రాజన్భీష్మద్రోణపురోగమాః। అభ్యధావన్త వేగేన తతో యుద్ధమవర్తత
అదే విధంగా, రాజా, భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండగా కౌరవులు కూడా వేగంగా ఎదురుదాడికి వచ్చారు. అప్పుడు యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
విరాటోఽయ త్రిభిర్బాణైర్భీష్మమార్చ్ఛన్మహారథమ్ । వివ్యాధ తురమాంత్రాస్య త్రిభిర్బాణైర్మహారథః
విరాటుడు ఆ మహారథి భీష్మునికి మూడు బాణాలతో గౌరవం చూపించాడు. అలాగే అతని వేగవంతమైన సారథిని కూడా మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తం ప్రత్యవిధ్యద్దశభిర్భీష్మః శాన్తనవః శరైః। రుక్మపుఙ్ఖైర్మహేష్వాసః కృతహస్తో మహాబలః
శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు, మహాబలుడు, ఆయుధ నిపుణుడు, బంగారు రెక్కలతో కూడిన పదిహేను బాణాలతో విరాటుని ఎదురుదాడి చేశాడు.
ద్రౌణిర్గాణ్డీవధన్వానం భీమధన్వా మహారథః । అవిధ్యదిషుభిః షఙ్భిర్దృఢహస్తః స్తనాన్తరే
ద్రోణుని కుమారుడు, మహారథి, గాఢమైన బలమున్నవాడు, గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుడిని ఆరు బాణాలతో ఛాతీపై గాయపరిచాడు.
కార్ముకం తస్య చిచ్ఛేద ఫల్గునః పరవీరహా । అవిధ్యచ్చ భృశం తీక్ష్ణైః పత్రిభిః శత్రుకర్శనః
పరశత్రువులను సంహరించే అర్జునుడు, అతని విల్లును కోసి, పదునైన రెక్కలతో కూడిన బాణాలతో అతనిని బలంగా గాయపరిచాడు.
సోఽన్యత్కార్ముకమాదాయ వేగవాన్క్రోధమూర్చ్ఛితః। అమృష్యమాణః పార్థేన కార్ముకచ్ఛేదమాహవే
అతడు కోపంతో ఉప్పొంగి, యుద్ధంలో అర్జునుడు తన విల్లు కోసిన దాన్ని తట్టుకోలేక, మరో విల్లు తీసుకున్నాడు.
అవిధ్యత్ఫల్గునం రాజన్నవత్యా నిశితైః శరైః । వాసుదేవం చ సప్తత్యా వివ్యాధ పరమేషుభిః
రాజా! అతడు అర్జునుడిని తొంభై పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. వాసుదేవుని మీద డబ్బై ఉత్తమ బాణాలతో దాడి చేశాడు.