ఆశుశ్రుమ భృశం చాస్య శక్రస్యేవాభిగర్జతః। సుఘోరం తలయోః శబ్దం నిఘ్నతస్తవ వాహినీమ్
ఆయన చేతుల గర్జన, ఇంద్రుడు గర్జించినట్టు భయంకరంగా వినిపించింది. ఆయన మీ సైన్యాన్ని కొట్టినప్పుడు ఆ శబ్దం మిక్కిలి భయానకంగా ఉండింది.
చణ్డవాతో యథా మేఘః సవిద్యుత్స్తనయిత్నుమాన్ । దిశః సంప్లావయన్సర్వాః శరవర్షైః సమన్తతః
ఒక బలమైన గాలి మేఘాన్ని మెరుపులతో, మిడిపాటి మోగులతో నడిపినట్టు, ఆయన బాణవర్షాలతో అన్ని దిశల్నీ ముంచెత్తాడు.
సమభ్యధావద్గాఙ్గేయం భైరవాస్త్రో ధనఞ్జయః । దిశం ప్రాచీం ప్రతీచీం చ న జానీమోఽస్త్రమోహితాః
ధనంజయుడు భయంకరమైన ఆయుధాలతో భీష్ముని మీద పరిగెత్తాడు. ఆయన ఆయుధాల మాయలో మేము తూర్పు, పడమర ఏదో కూడా గుర్తించలేకపోయాము.
కాన్దిగ్భూతా శ్రాన్తపత్రా హతాశ్వా హతచేతసః। అన్యోన్యమభిసంశ్లిష్య యోధాస్తే భరతర్షభ
బాణాలు విరిగిపోయి, గుర్రాలు చనిపోయి, మనసు నిస్సత్తువై, అలసిపోయిన యోధులు, ఓ భారతవంశ శ్రేష్ఠా, ఒకరినొకరు ఆలింగనం చేసుకున్నారు.
భీష్మమేవాభ్యలీయన్త సహ సర్వైస్తవాత్మజైః । తేషామార్తాయనమభూద్భీష్మః శాన్తనవో రణే
మీ కుమారులతో కలిసి అందరూ భీష్ముని వద్ద ఆశ్రయం పొందారు. వారికందరికీ యుద్ధంలో శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు రక్షకుడయ్యాడు.
సముత్పతన్తి విత్రస్తా రథేభ్యో రథినస్తథా । సాదినశ్చాశ్వపృష్ఠేభ్యో భూమౌ చాపి పదాతయః
భయంతో రథస్వారులు తమ రథాల నుంచి, గుర్రపు పైకారులు గుర్రాలపై నుంచి, కాలపు సైనికులు నేలపైకి దూకారు.
శ్రుత్వా గాణ్డీవనిర్ఘోషం విస్ఫూర్జితమివాశనేః । సర్వసైన్యాని భీతాని వ్యవాలీయన్త భారత
గాండీవ ధనుస్సు మ్రోగుడు, మిడిపాటి మోగులా వినిపించగా, భయంతో అన్ని సైన్యాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి, ఓ భారత.
అథ కామ్భోజైజరశ్వైర్మహద్భిః శీఘ్రగామిభిః । గోపానాం బహుసాహస్త్రైర్బాలైర్గాపాయనైర్వృతః
అప్పుడతడు అనేక వేల మంది యువ గోప బాలులతో, వేగంగా పరుగెత్తే గొప్ప కాంభోజ గుర్రాలపై చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
మద్రసౌవీరగాన్ధారైస్త్రైగర్తైశ్చ విశాంపతే । సర్వకాలిఙ్గముఖ్యైశ్చ కలిఙ్గాధిపతిర్వృతః
కలింగాధిపతి, మద్ర, సౌవీర, గాంధార, త్రైగర్త దేశాల యోధులతో పాటు, అన్ని కలింగ దేశములలోని అగ్రగణ్యులైన యోధులతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు, ఓ రాజా.
నానానరగణౌఘైశ్చ దుఃశాసనపురఃసరః । జయద్రథశ్చ నృపతిః సహితః సర్వరాజభిః
వివిధ రకాల సేనలతో, దుఃశాసనుడు ముందుండగా, జయద్రథుడు ఇతర రాజులతో కలిసి యుద్ధానికి చేరాడు.
హయారోహవరాశ్చైవ తవ పుత్రేణ చోదితాః । చతుర్దశసహస్రాణి సౌబలం పర్యవారయన్
నీ కుమారుడు ప్రేరేపించగా, పద్నాలుగు వేల మంది ఉత్తమ అశ్వారోహకులు శకునిని చుట్టుముట్టారు, ఓ రాజా.
తతస్తే సహితాః సర్వే విభక్తరథవాహనాః । అర్జునం సమరే జఘ్నుస్తావకా భరతర్షభ
అంతటా వేర్వేరు రథాలు, వాహనాలతో కూడిన నీ సేనలు కలసి, ఓ భరతవంశశిరోమణీ, సమరంలో అర్జునుని మీద దాడిచేశాయి.
చేదికాశిపదాతైశ్చ రథైః పాఞ్చాలసృఞ్జయైః । పాణ్డవాః సహితాః సర్వే ధృష్టద్యుమ్నపురోగమాః। తావకాన్సమరే జఘ్నుర్ధర్మపుత్రేణ చోదితాః
చేడి, కాశి, పాంచాల, సృంజయ యోధులు, పాదాటులు, రథాలతో కూడిన పాండవులు, ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండగా, ధర్మపుత్రుడు ప్రేరేపించగా, నీ సేనలపై యుద్ధానికి దూసుకొచ్చారు.
రథిభిర్వారణైరశ్వైః పాదాతైశ్చ సమీరితమ్ । ఘోరమాయోధనం చక్రే మహాభ్రసదృశం రజః
రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, పాదాటులతో కూడిన ఘోరమైన యుద్ధం ఆరంభమైంది. ఆ సమయంలో లేచిన ధూళి పెద్ద మేఘంలా కనిపించింది, ఓ రాజా.
తోమరప్రాసనారాచగజాశ్వరథయోధినామ్ । బలేన మహతా భీష్మః సమసఞ్జత్కిరీటినా
తొమర, ప్రాస, నారాచాలు ధరించిన యోధులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలపై యుద్ధం చేస్తూ, భీష్ముడు గొప్ప సేనతో కిరీటధారిని ఎదుర్కొన్నాడు.
ఆవన్త్యః కాశిరాజేన భీమసేనేన సైన్ధవః । అజాతశత్రుర్మద్రాణామృషభేణ యశశ్వినా
అవంతి రాజు కాశిరాజుని ఎదుర్కొన్నాడు. భీమసేను సింధు రాజుతో యుద్ధించాడు. శత్రువులేని పాండు కుమారుడు, ఖ్యాతిగాంచిన మద్ర రాజుని ఎదుర్కొన్నాడు.
సహపుత్రః సహామాత్యః శల్యేన సమసఞ్జత। వికర్ణః సహదేవేన చిత్రసేనః శిఖణ్డినా
తన కుమారునితో, అమాత్యులతో కలిసి శల్యుడు సహదేవుడు, వికర్ణుని ఎదుర్కొన్నాడు. చిత్రసేనుడు శిఖండిని ఎదుర్కొన్నాడు.
మత్స్యా దుర్యోధనం జగ్ముః శంకునిం న విశాంపతే। ద్రుపదశ్చేకితానశ్చ సాత్యకిశ్చక మహారథః
మత్స్యులు దుర్యోధనుని, శకునిని ఎదుర్కొన్నారు, ఓ రాజా. ద్రుపదుడు, చెకితానుడు, గొప్ప రథస్వారుడు సాత్యకియు యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు.
ద్రోణేన సమసఞ్జన్త సపుత్రేణ మహాత్మనా । కృపశ్చ కృతవర్మా చ ధృష్టద్యుమ్నమభిద్రుతౌ
ద్రోణుడు తన పరాక్రమశాలి కుమారునితో కలిసి, కృపుడు, కృతవర్ముడు కూడా ధృష్టద్యుమ్నుని మీద దాడిచేశారు.
ఏవం ప్రవ్రజితాశ్వాని భ్రాన్తనాగరథాని చ। సైన్యాని సమసఞ్జన్త ప్రయుద్ధాని సమన్తతః
అశ్వాలు ఉల్లాసంగా పరిగెత్తుతూ, రథాలు చెలరేగిపోతూ, అన్ని వైపులా సైన్యాలు పరస్పరం యుద్ధానికి దిగాయి.
నిరభ్రే విద్యుతస్తీవ్రా దిశశ్చ రజసా వృతాః । ప్రాదురాసన్మహోత్కాశ్చ సనిర్ఘాతా విశాంపతే
ఆకాశంలో మేఘాలు లేకపోయినా ఉగ్రమైన మెరుపులు మెరిపించాయి. దిక్కులు ధూళితో కమ్ముకున్నాయి. భయంకరమైన శకునాలు, ఉరుములతో కలసి ప్రత్యక్షమయ్యాయి, ఓ రాజా.
ప్రాదుర్భూతో మహావాతః పాంసువర్షం పపాత చ । నభస్యన్తర్దధే సూర్యః సైన్యేన సజసా వృతః
బలమైన గాలి వీచింది. ధూళి వాన కురిసింది. ఆకాశంలో సూర్యుడు, సైన్యం, ధూళి వల్ల కనబడకుండా పోయాడు.
ప్రమోహః సర్వసత్వానామతీవ సమపద్యత। రజసా చాభిభూతానామస్త్రజాలైశ్చ తుద్యతామ్
అన్ని ప్రాణులూ గాఢమైన మబ్బులో మునిగిపోయినట్లయ్యారు. ధూళితో కమ్ముకొని, ఆయుధాల వర్షంతో తాకబడుతూ, వారు మోహమైపోయారు.
వీరబాహువిసృష్టానాం సర్వావరణభేదినామ్ । సంఘాతః శరజాలానాం తుములః సమపద్యత
వీరుల చేతుల నుంచి విడుదలైన, అన్ని రక్షణలను ఛేదించగల శరజాలాలు ఘోరమైన శబ్దంతో కూడి సముదాయంగా వచ్చాయి.
ప్రకాశం చక్రురాకాశముద్యతాని భుజోత్తమైః । నక్షత్రవిమలాభాని శస్త్రాణి భరతర్షభ
శక్తివంతమైన భుజాలతో పైకి ఎత్తిన ఆయుధాలు, నిర్మలమైన నక్షత్రాల్లా ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశాన్ని వెలిగించాయి, ఓ భరతవంశశిరోమణీ.
ఆర్షభాణి విచిత్రాణి రుక్మజాలావృతాని చ । సంపేతుర్దిక్షు సర్వాసు చర్మాణి భరతర్షభ
బల్లులు, వింత అలంకరణలతో, బంగారు జాలాలతో అలంకరించబడి, వృషభ చిహ్నంతో కూడినవి, అన్ని దిక్కులలో ఎగిరిపోతున్నాయి, ఓ భరతవంశశిరోమణీ.
సూర్యవర్ణైశ్చ నిస్త్రింశైః పాత్యమానాని సర్వశః । దిక్షు సర్వాస్వదృశ్యన్త శరీరాణి శిరాంసి చ
సూర్యుడి వంటి కాంతి కలిగిన ఖడ్గాలతో అన్ని దిశల్లో శరీరాలు, తలలు నేలకూలిపోయినవి కనిపించాయి.
భగ్నచక్రాక్షనీడాశ్చ నిపాతితమహాధ్వజాః । హతాశ్వాః పృథివీం జగ్ముస్తత్రతత్ర మహారథాః
చక్రాలు, అక్షాలు విరిగిపోయిన రథాలు, పడిపోయిన గొప్ప జెండాలు, చనిపోయిన గుర్రాలు—ఈ విధంగా మహారథులు అక్కడక్కడా భూమిపై పడి ఉన్నారు.
పరిపేతుర్హయాశ్చాత్ర కేచిచ్ఛస్త్రకృతవ్రణాః । రథాన్విపరికర్షన్తో హతేషు రథయోధిషు
కొన్ని గుర్రాలు ఆయుధాల గాయాలతో అక్కడక్కడా తిరుగుతూ, యుద్ధంలో చనిపోయిన రథయోధులను లాగుతూ రథాలను వెంట తీసుకెళ్లాయి.
శరాహతా భిన్నదేహా బద్ధయోక్రా హయోత్తమాః । యుగాని పర్యకర్షన్త తత్రతత్ర స్మ భారత
బాణాలతో గాయపడి, శరీరాలు విరిగిపోయిన, యోగాలు ఇంకా కట్టబడి ఉన్న ఉత్తమ గుర్రాలు అక్కడక్కడా ఆ యోగాలను లాగుతూ తిరిగాయి, ఓ భారత.