సంరబ్ధానాం చ వీరాణాం ధీరాణామమితౌజసామ్ । ధనుర్జ్యాతలశబ్దేన న ప్రాజ్ఞాయత కించన
అక్కడ కోపంతో ఉప్పొంగిన, ధైర్యవంతులైన, అపారశక్తి కలిగిన వీరుల మధ్య, విల్లుల తంతుల శబ్దంతో ఏమీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు.
ఉత్థితేషు కబన్ధేషు సర్వతః శోమితోదకే। సమరే పర్యధావన్త నృపా రిపువధోద్యతాః
చుట్టూ రక్తంతో తడిసిన తలలేని శరీరాలు లేచినప్పుడు, రాజులు శత్రువులను చంపాలని యుద్ధరంగంలో పరుగెత్తారు.
శరశక్తిగదాభిస్తే ఖఙ్గైశ్చామితతేజసః । నిజఘ్నుః సమరేఽన్యోన్యం శూరాః పరిఘబాహవః
బాణాలు, శక్తులు, గదలు, ఖడ్గాలతో అపారబలశాలి వీరులు యుద్ధంలో ఒకరిని ఒకరు గాయపరిచారు.
బభ్రముః కుఞ్జరాశ్చాత్ర శరైర్విద్ధా నిరఙ్కుశాః । అశ్వాశ్చ పర్యధావన్త హతారోహా దిశో దశ
అక్కడ బాణాలతో గాయపడి, అంకుశాలు పోయిన ఏనుగులు తిరుగుతూ, యోధులు చనిపోయిన గుర్రాలు అన్ని దిశలా పరుగెత్తాయి.
ఉత్పత్య నిపతన్త్యన్యే శరఘాతప్రపీడితాః। తావకానాం పరేషాం చ యోధా భరతసత్తమ
నీవారు, శత్రువులవారు ఇద్దరి యోధులు బాణవర్షానికి బాధపడి కొందరు పైకి ఎగిరి, మళ్లీ కింద పడిపోయారు, ఓ భరత శ్రేష్ఠ.
వాహానాముత్తమాఙ్గానాం కార్ముకాణాం చ భారత। గదానాం పరిఘాణాం చ హస్తానాం చోరుభిః సహ
ఓ భరత, గుర్రాల తలలు, విల్లు, గదలు, ముఠాలు, చేతులు, భుజాలు కలిపి అక్కడ కనిపించాయి.
పాదానాం భూషణానాం చ కేయూరాణాం చ సఙ్ఘశః। రాశయస్తత్ర దృశ్యన్తే భీష్మభీమసమాగమే
భీష్ముడు, భీముడు ఎదురెదురుగా ఉన్న చోట, పాదాలు, అలంకారాలు, కేయూరాలు గుట్టలుగా కనిపించాయి.
అశ్వానాం కుఞ్జరాణాం చ రథానాం చానివర్తినామ్ । సఙ్ఘాతాః స్మ ప్రదృశ్యన్తే తత్రతత్ర విశాంపతే
ఓ జనపతీ, వెనక్కి తిరగని గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాల గుట్టలు అక్కడక్కడా కనిపించాయి.
గదాభిరసిభిః ప్రాసైర్బాణైశ్చ నతపర్వభిః । జఘ్నుః పరస్పర తత్ర క్షత్రియాః కాల ఆగతే
గదలు, ఖడ్గాలు, శూలాలు, వంకర తలలు ఉన్న బాణాలతో, క్షత్రియులు పరస్పరం మృత్యువుకు సమీపంలో ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.
అపరే బాహుభిర్వీరా నియుద్ధకుశలా యుధి। బహుధా సమసఞ్జన్త ఆయసైః పరిఘైరివ
ఇంకొంత మంది వీరులు, చేతితో పోరాటంలో నైపుణ్యం కలవారు, యుద్ధంలో ఇనుప ముఠాలతో పోట్లాడినట్లు అనేక విధాలుగా పరస్పరం పట్టుకున్నారు.
ముష్టిభిర్జానుభిశ్చైవ తలైశ్చైవ విశాంపతే । అన్యోన్యం జఘ్రిరే వీరాస్తావకాః పాణ్డవైః సహ
ఓ రాజా, మీ యోధులు మరియు పాండవులు ఒకరినొకరు ముష్టులతో, మోకాళ్లతో, చేతిపాదాలతో బలంగా కొట్టుకున్నారు.
పతితైః పాత్యమానైశ్చ విచేష్టద్భిశ్చ భూతలే। ఘోరమాయోధనం జజ్ఞే తత్రతత్ర జనేశ్వర
పడి పోయినవారు, పడిపోతున్నవారు, నేలపై తిప్పుకుంటున్నవారు అక్కడక్కడా కనిపించగా, భయంకరమైన యుద్ధం అక్కడ ఉద్భవించింది, ఓ జనాధిపతి.
విరథా రథినశ్చాత్ర నిస్త్రింశవరధారిణఃక । అన్యోన్యమభిధావన్తః పరస్పరవధైషిణః
రథాలు కోల్పోయిన యోధులు, ఖడ్గాలు మరియు కవచాలు ధరించినవారు పరస్పరం ఎదురెదురుగా పరిగెత్తి, ఒకరినొకరు సంహరించేందుకు ఉత్సాహంగా యుద్ధం చేశారు.
తతో దుర్యోధనో రాజా కలిఙ్గైర్బహుభిర్వృతః। పురస్కృత్య రణే భీష్మం పాణ్డవానభ్యవర్తత
ఆ తర్వాత దుర్యోధనుడు అనేక కలింగ యోధులతో చుట్టుముట్టబడి, భీష్ముడిని ముందుంచి, యుద్ధంలో పాండవుల మీదకు ముందుకు వచ్చాడు.
తథైవ పాణ్డవాః సర్వే పరివార్య వృకోదరమ్। భీష్మమభ్యద్రవన్క్రుద్ధాస్తతో యుద్ధమవర్తత
అలాగే, పాండవులందరూ భీముడిని చుట్టుముట్టి, కోపంతో భీష్ముని మీద దాడి చేశారు. అప్పుడు యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
దృష్ట్వా భీష్మేణ సంసక్తాన్భ్రాతౄనన్యాంశ్చ పార్థివాన్ । సమభ్యధావద్గాంఙ్గేయముద్యతాస్త్రో ధనఞ్జయః
తన సోదరులు, ఇతర రాజులు భీష్మునితో యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉన్నారని చూసి, ధనంజయుడు ఆయుధాలు ఎత్తుకొని గంగా కుమారుడి మీద పరిగెత్తాడు.
పాఞ్చజన్యస్య నిర్ఘోషం ధనుషో గాణ్డివస్య చ। ధ్వజం చ దృష్ట్వా పార్థస్య సర్వాన్నో భయమావిశత్
పాంచజన్య శంఖం గర్జన, గాండీవ ధనుస్సు మ్రోగుడు, అర్జునుడి పతాకాన్ని చూసి, మనందరిలో భయం కలిగింది.
సింహలాఙ్గూలమాకాశే జ్వలన్తమివ పర్వతమ్। అసఞ్జమానం వృక్షేషు ధూమకేతుమివోత్థితమ్
ఆ పతాకం సింహపు తోకతో, ఆకాశంలో మెరిసిపోతూ, కొండలా ప్రకాశిస్తూ, చెట్ల మధ్య ఊగిపోతూ, పొగతో కూడిన ధూమకేతువులా పైకి ఎగసింది.
బహువర్ణం విచిత్రం చ దివ్యం వానరలక్షణమ్ । అపశ్యామ మహారాజ ధ్వజం గాణ్డీవధన్వనః
ఓ మహారాజా, గాండీవాన్ని ధరించినవాడి పతాకం అనేక రంగులతో, అద్భుతంగా, దివ్యంగా, వానర చిహ్నంతో అలంకరించబడి ఉందని చూశాము.
సువర్ణపృష్ఠం గాణ్డీవం రణే ద్రక్ష్యామి భారత। విద్యుతం మేఘమధ్యస్థాం భ్రాజమానామివామ్బరే । దదృశుర్గాణ్డివం యోధా రుక్మపృష్ఠం మహామృధే
యోధులు గాండీవాన్ని బంగారు వెనుక భాగంతో, మేఘాల మధ్య మెరుపులా యుద్ధంలో ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశంలో మెరిసిపోతూ చూశారు.
ఆశుశ్రుమ భృశం చాస్య శక్రస్యేవాభిగర్జతః। సుఘోరం తలయోః శబ్దం నిఘ్నతస్తవ వాహినీమ్
ఆయన చేతుల గర్జన, ఇంద్రుడు గర్జించినట్టు భయంకరంగా వినిపించింది. ఆయన మీ సైన్యాన్ని కొట్టినప్పుడు ఆ శబ్దం మిక్కిలి భయానకంగా ఉండింది.
చణ్డవాతో యథా మేఘః సవిద్యుత్స్తనయిత్నుమాన్ । దిశః సంప్లావయన్సర్వాః శరవర్షైః సమన్తతః
ఒక బలమైన గాలి మేఘాన్ని మెరుపులతో, మిడిపాటి మోగులతో నడిపినట్టు, ఆయన బాణవర్షాలతో అన్ని దిశల్నీ ముంచెత్తాడు.
సమభ్యధావద్గాఙ్గేయం భైరవాస్త్రో ధనఞ్జయః । దిశం ప్రాచీం ప్రతీచీం చ న జానీమోఽస్త్రమోహితాః
ధనంజయుడు భయంకరమైన ఆయుధాలతో భీష్ముని మీద పరిగెత్తాడు. ఆయన ఆయుధాల మాయలో మేము తూర్పు, పడమర ఏదో కూడా గుర్తించలేకపోయాము.
కాన్దిగ్భూతా శ్రాన్తపత్రా హతాశ్వా హతచేతసః। అన్యోన్యమభిసంశ్లిష్య యోధాస్తే భరతర్షభ
బాణాలు విరిగిపోయి, గుర్రాలు చనిపోయి, మనసు నిస్సత్తువై, అలసిపోయిన యోధులు, ఓ భారతవంశ శ్రేష్ఠా, ఒకరినొకరు ఆలింగనం చేసుకున్నారు.
భీష్మమేవాభ్యలీయన్త సహ సర్వైస్తవాత్మజైః । తేషామార్తాయనమభూద్భీష్మః శాన్తనవో రణే
మీ కుమారులతో కలిసి అందరూ భీష్ముని వద్ద ఆశ్రయం పొందారు. వారికందరికీ యుద్ధంలో శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు రక్షకుడయ్యాడు.
సముత్పతన్తి విత్రస్తా రథేభ్యో రథినస్తథా । సాదినశ్చాశ్వపృష్ఠేభ్యో భూమౌ చాపి పదాతయః
భయంతో రథస్వారులు తమ రథాల నుంచి, గుర్రపు పైకారులు గుర్రాలపై నుంచి, కాలపు సైనికులు నేలపైకి దూకారు.
శ్రుత్వా గాణ్డీవనిర్ఘోషం విస్ఫూర్జితమివాశనేః । సర్వసైన్యాని భీతాని వ్యవాలీయన్త భారత
గాండీవ ధనుస్సు మ్రోగుడు, మిడిపాటి మోగులా వినిపించగా, భయంతో అన్ని సైన్యాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి, ఓ భారత.
అథ కామ్భోజైజరశ్వైర్మహద్భిః శీఘ్రగామిభిః । గోపానాం బహుసాహస్త్రైర్బాలైర్గాపాయనైర్వృతః
అప్పుడతడు అనేక వేల మంది యువ గోప బాలులతో, వేగంగా పరుగెత్తే గొప్ప కాంభోజ గుర్రాలపై చుట్టుముట్టబడ్డాడు.
మద్రసౌవీరగాన్ధారైస్త్రైగర్తైశ్చ విశాంపతే । సర్వకాలిఙ్గముఖ్యైశ్చ కలిఙ్గాధిపతిర్వృతః
కలింగాధిపతి, మద్ర, సౌవీర, గాంధార, త్రైగర్త దేశాల యోధులతో పాటు, అన్ని కలింగ దేశములలోని అగ్రగణ్యులైన యోధులతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు, ఓ రాజా.
నానానరగణౌఘైశ్చ దుఃశాసనపురఃసరః । జయద్రథశ్చ నృపతిః సహితః సర్వరాజభిః
వివిధ రకాల సేనలతో, దుఃశాసనుడు ముందుండగా, జయద్రథుడు ఇతర రాజులతో కలిసి యుద్ధానికి చేరాడు.