యుయుత్సవస్తే విక్రాన్తా విజయాయ మహాబలాఃక । అన్యోన్యమభిగర్జన్తో గోష్ఠిష్వివ మహర్షభాః
విజయాన్ని కోరుకుంటూ, మహా బలవంతులు అయిన యోధులు ఒకరిని ఒకరు గర్జిస్తూ, పందిరిలో ఉన్న ఎద్దుల్లా పోరాడారు.
శిరాసం పాత్యమానానాం సమరే నిశితైః శరైః। అశ్యవృష్టిరివాకాశే బభూవ భరతర్షభ
భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, యుద్ధంలో పదునైన బాణాలతో తలలు పడిపోతూ, ఆకాశంలో రాళ్ల వర్షంలా కనిపించాయి.
కుణ్డలోష్ణీషధారీణి జాతరూపోజ్జ్వలాని చ। పతితాని స్మ దృశ్యన్తే శిరాంసి భరతర్షభ
భరత వంశశిఖామణీ, బంగారు కుండలాలు, తలపాగాలు మెరిసిపోతూ నేలపై పడిపోయిన తలలు అక్కడ కనిపించాయి.
విశిఖోన్మథితైర్గాత్రైర్బాహుభిశ్చ సకార్ముకైః । సహస్తాభరణైశ్చాన్యైరభవచ్ఛాదితా మహీ
బాణాలతో చీలిన శరీరాలతో, విల్లు పట్టుకున్న చేతులతో, చేతుల్లో అలంకారాలు ధరించినవారి శరీరాలతో భూమి అంతా కప్పబడిపోయింది.
కవచోపహితైర్గాత్రైర్హస్తైశ్చ సమలఙ్కృతైః । ముఖైశ్చ చన్ద్రసంకాశై రక్తాన్తనయనైః శుభైః
కవచాలు ధరించిన శరీరాలు, అలంకరించిన చేతులు, చంద్రుడిలా ప్రకాశించే ముఖాలు, ఎర్రటి కన్నెదుటితో అందమైన ముఖాలు అక్కడ కనిపించాయి.
గజవాజిమనుష్యాణాం సర్వగాత్రైశ్చ భూపతే । ఆసీత్సర్వా సమాస్తీర్ణా ముహూర్తేన వసుంధరాః
ఓ రాజా, ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషుల అవయవాలతో భూమి క్షణంలోనే అంతటా పరచబడిపోయింది.
రజోమేఘైశ్చ తుములైః శస్త్రవిద్యుత్ప్రకాశిభిః । ఆయుధానాం చ నిర్ఘోషః స్తనయిత్నుసమోఽభవత్
పొడుగుపోయిన ధూళి మేఘాలతో, ఆయుధాల మెరుపులతో, ఆయుధాల గర్జన మేఘగర్జనలా వినిపించింది.
స సంప్రహారస్తుములఃక కటుకః శోణితోదకః। ప్రావర్తత కురూణాం చ పాణ్డవానాం చ భారత
భయంకరమైన, రక్తంతో తడిసిన ఘోరమైన యుద్ధం కౌరవులు, పాండవుల మధ్య ప్రారంభమైంది, ఓ భరత.
తస్మిన్మహాభయే ఘోరే తుములే రోమహర్షణే। వవృషుః శరవర్షాణి క్షత్రియా యుద్ధదుర్మదాః
ఆ మహా భయంకరమైన, హృదయాన్ని వణికించే యుద్ధంలో, యుద్ధ మత్తులో ఉన్న క్షత్రియులు బాణాల వాన కురిపించారు.
ఆక్రోశన్కుఞ్జరాస్తత్ర శరవర్షప్రతాపితాః । తావకానాం పరేషాం చ సంయుగే భరతర్షభ
అక్కడ, నీవారు, శత్రువులవారు రెండువైపుల ఏనుగులు బాణవర్షానికి తాళలేక అరుస్తూ యుద్ధంలో పరుగెత్తాయి, భరత వంశశిరోమణీ.
సంరబ్ధానాం చ వీరాణాం ధీరాణామమితౌజసామ్ । ధనుర్జ్యాతలశబ్దేన న ప్రాజ్ఞాయత కించన
అక్కడ కోపంతో ఉప్పొంగిన, ధైర్యవంతులైన, అపారశక్తి కలిగిన వీరుల మధ్య, విల్లుల తంతుల శబ్దంతో ఏమీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు.
ఉత్థితేషు కబన్ధేషు సర్వతః శోమితోదకే। సమరే పర్యధావన్త నృపా రిపువధోద్యతాః
చుట్టూ రక్తంతో తడిసిన తలలేని శరీరాలు లేచినప్పుడు, రాజులు శత్రువులను చంపాలని యుద్ధరంగంలో పరుగెత్తారు.
శరశక్తిగదాభిస్తే ఖఙ్గైశ్చామితతేజసః । నిజఘ్నుః సమరేఽన్యోన్యం శూరాః పరిఘబాహవః
బాణాలు, శక్తులు, గదలు, ఖడ్గాలతో అపారబలశాలి వీరులు యుద్ధంలో ఒకరిని ఒకరు గాయపరిచారు.
బభ్రముః కుఞ్జరాశ్చాత్ర శరైర్విద్ధా నిరఙ్కుశాః । అశ్వాశ్చ పర్యధావన్త హతారోహా దిశో దశ
అక్కడ బాణాలతో గాయపడి, అంకుశాలు పోయిన ఏనుగులు తిరుగుతూ, యోధులు చనిపోయిన గుర్రాలు అన్ని దిశలా పరుగెత్తాయి.
ఉత్పత్య నిపతన్త్యన్యే శరఘాతప్రపీడితాః। తావకానాం పరేషాం చ యోధా భరతసత్తమ
నీవారు, శత్రువులవారు ఇద్దరి యోధులు బాణవర్షానికి బాధపడి కొందరు పైకి ఎగిరి, మళ్లీ కింద పడిపోయారు, ఓ భరత శ్రేష్ఠ.
వాహానాముత్తమాఙ్గానాం కార్ముకాణాం చ భారత। గదానాం పరిఘాణాం చ హస్తానాం చోరుభిః సహ
ఓ భరత, గుర్రాల తలలు, విల్లు, గదలు, ముఠాలు, చేతులు, భుజాలు కలిపి అక్కడ కనిపించాయి.
పాదానాం భూషణానాం చ కేయూరాణాం చ సఙ్ఘశః। రాశయస్తత్ర దృశ్యన్తే భీష్మభీమసమాగమే
భీష్ముడు, భీముడు ఎదురెదురుగా ఉన్న చోట, పాదాలు, అలంకారాలు, కేయూరాలు గుట్టలుగా కనిపించాయి.
అశ్వానాం కుఞ్జరాణాం చ రథానాం చానివర్తినామ్ । సఙ్ఘాతాః స్మ ప్రదృశ్యన్తే తత్రతత్ర విశాంపతే
ఓ జనపతీ, వెనక్కి తిరగని గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాల గుట్టలు అక్కడక్కడా కనిపించాయి.
గదాభిరసిభిః ప్రాసైర్బాణైశ్చ నతపర్వభిః । జఘ్నుః పరస్పర తత్ర క్షత్రియాః కాల ఆగతే
గదలు, ఖడ్గాలు, శూలాలు, వంకర తలలు ఉన్న బాణాలతో, క్షత్రియులు పరస్పరం మృత్యువుకు సమీపంలో ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.
అపరే బాహుభిర్వీరా నియుద్ధకుశలా యుధి। బహుధా సమసఞ్జన్త ఆయసైః పరిఘైరివ
ఇంకొంత మంది వీరులు, చేతితో పోరాటంలో నైపుణ్యం కలవారు, యుద్ధంలో ఇనుప ముఠాలతో పోట్లాడినట్లు అనేక విధాలుగా పరస్పరం పట్టుకున్నారు.
ముష్టిభిర్జానుభిశ్చైవ తలైశ్చైవ విశాంపతే । అన్యోన్యం జఘ్రిరే వీరాస్తావకాః పాణ్డవైః సహ
ఓ రాజా, మీ యోధులు మరియు పాండవులు ఒకరినొకరు ముష్టులతో, మోకాళ్లతో, చేతిపాదాలతో బలంగా కొట్టుకున్నారు.
పతితైః పాత్యమానైశ్చ విచేష్టద్భిశ్చ భూతలే। ఘోరమాయోధనం జజ్ఞే తత్రతత్ర జనేశ్వర
పడి పోయినవారు, పడిపోతున్నవారు, నేలపై తిప్పుకుంటున్నవారు అక్కడక్కడా కనిపించగా, భయంకరమైన యుద్ధం అక్కడ ఉద్భవించింది, ఓ జనాధిపతి.
విరథా రథినశ్చాత్ర నిస్త్రింశవరధారిణఃక । అన్యోన్యమభిధావన్తః పరస్పరవధైషిణః
రథాలు కోల్పోయిన యోధులు, ఖడ్గాలు మరియు కవచాలు ధరించినవారు పరస్పరం ఎదురెదురుగా పరిగెత్తి, ఒకరినొకరు సంహరించేందుకు ఉత్సాహంగా యుద్ధం చేశారు.
తతో దుర్యోధనో రాజా కలిఙ్గైర్బహుభిర్వృతః। పురస్కృత్య రణే భీష్మం పాణ్డవానభ్యవర్తత
ఆ తర్వాత దుర్యోధనుడు అనేక కలింగ యోధులతో చుట్టుముట్టబడి, భీష్ముడిని ముందుంచి, యుద్ధంలో పాండవుల మీదకు ముందుకు వచ్చాడు.
తథైవ పాణ్డవాః సర్వే పరివార్య వృకోదరమ్। భీష్మమభ్యద్రవన్క్రుద్ధాస్తతో యుద్ధమవర్తత
అలాగే, పాండవులందరూ భీముడిని చుట్టుముట్టి, కోపంతో భీష్ముని మీద దాడి చేశారు. అప్పుడు యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
దృష్ట్వా భీష్మేణ సంసక్తాన్భ్రాతౄనన్యాంశ్చ పార్థివాన్ । సమభ్యధావద్గాంఙ్గేయముద్యతాస్త్రో ధనఞ్జయః
తన సోదరులు, ఇతర రాజులు భీష్మునితో యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉన్నారని చూసి, ధనంజయుడు ఆయుధాలు ఎత్తుకొని గంగా కుమారుడి మీద పరిగెత్తాడు.
పాఞ్చజన్యస్య నిర్ఘోషం ధనుషో గాణ్డివస్య చ। ధ్వజం చ దృష్ట్వా పార్థస్య సర్వాన్నో భయమావిశత్
పాంచజన్య శంఖం గర్జన, గాండీవ ధనుస్సు మ్రోగుడు, అర్జునుడి పతాకాన్ని చూసి, మనందరిలో భయం కలిగింది.
సింహలాఙ్గూలమాకాశే జ్వలన్తమివ పర్వతమ్। అసఞ్జమానం వృక్షేషు ధూమకేతుమివోత్థితమ్
ఆ పతాకం సింహపు తోకతో, ఆకాశంలో మెరిసిపోతూ, కొండలా ప్రకాశిస్తూ, చెట్ల మధ్య ఊగిపోతూ, పొగతో కూడిన ధూమకేతువులా పైకి ఎగసింది.
బహువర్ణం విచిత్రం చ దివ్యం వానరలక్షణమ్ । అపశ్యామ మహారాజ ధ్వజం గాణ్డీవధన్వనః
ఓ మహారాజా, గాండీవాన్ని ధరించినవాడి పతాకం అనేక రంగులతో, అద్భుతంగా, దివ్యంగా, వానర చిహ్నంతో అలంకరించబడి ఉందని చూశాము.
సువర్ణపృష్ఠం గాణ్డీవం రణే ద్రక్ష్యామి భారత। విద్యుతం మేఘమధ్యస్థాం భ్రాజమానామివామ్బరే । దదృశుర్గాణ్డివం యోధా రుక్మపృష్ఠం మహామృధే
యోధులు గాండీవాన్ని బంగారు వెనుక భాగంతో, మేఘాల మధ్య మెరుపులా యుద్ధంలో ప్రకాశిస్తూ, ఆకాశంలో మెరిసిపోతూ చూశారు.