శిఖణ్డినం సమాసాద్య భరతానాం పితామహః । అవర్జయత సంగ్రామం స్త్రీత్వం తస్యానుసంస్మరన్
శిఖండిని ఎదుర్కొన్నప్పుడు, భారత వంశ పితామహుడు భీష్ముడు అతని స్త్రీత్వాన్ని గుర్తు చేసుకుని యుద్ధం నుండి వెనక్కు తగ్గాడు.
తతో ద్రోణో మహారాజ అభ్యద్రవత తం రణే। రక్షమాణస్తదా భీష్మం తవ పుత్రేణ చోదితః
ఆ తర్వాత రాజా, నీ కుమారుడి ప్రేరణతో భీష్ముని కాపాడుతూ ద్రోణుడు యుద్ధంలో అతనిపై దాడి చేశాడు.
శిఖణ్డీ తు సమాసాద్య ద్రోణం శస్త్రభృతాం వరమ్। అవర్జయత సంత్రస్తో యుగాన్తాగ్నిమివోల్బణమ్
శిఖండీ ద్రోణుని, ఆయుధాలలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని ఎదుర్కొని, భయంతో యుగాంతంలో వచ్చే అగ్నిని చూసినట్టు వెనక్కు తగ్గాడు.
తతో బలేన మహతా పుత్రస్తవ విశాంపతే । జుగోప భీష్మమాసాద్య ప్రార్థయానో మహద్యశః
అప్పుడు నీ కుమారుడు గొప్ప బలంతో భీష్ముని కాపాడుతూ, గొప్ప పేరు కోసం యుద్ధంలో ముందుకు వచ్చాడు.
తథైవ పాణ్డవా రాజన్పురుస్కృత్య ధనఞ్జయమ్। భీష్మమేవాభ్యవర్తన్త జయే కృత్వా దృఢాం మతిమ్
అలాగే రాజా, పాండవులు ధనంజయుడిని ముందుంచుకుని, విజయంపై దృఢంగా నిశ్చయంతో భీష్మునిపై దాడికి వెళ్లారు.
తద్యుద్ధమభవద్ధోరం దేవానాం దానవైరివ। జయమాకాఙ్క్షతాం సఙ్క్ష్యే యశశ్చ సుమహాద్భుతమ్
ఆ యుద్ధం దేవతలు, దానవులు పోరాడినట్టు భయంకరంగా మారింది. అందరూ విజయాన్ని, గొప్ప పేరును కోరుకుంటూ పోరాడారు.
అకరోత్తుములం యుద్ధం భీష్మః శాన్తనవస్తదా। భీమసేనభయాదిచ్ఛన్పుత్రాంస్తారయితుం తవ
ఆ సమయంలో శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు, భీమసేనుడి భయంతో నీ కుమారులను రక్షించాలనే తపనతో ఘోరమైన యుద్ధాన్ని చేశాడు.
పూర్వాహ్ణే తన్మహారౌద్రం రాజ్ఞాం యుద్ధమవర్తత । కురూణాం పాణ్డవానాం చ ముఖ్యశూరవినాశనమ్
పూర్వాహ్నంలో రాజుల మధ్య జరిగిన ఆ మహా ఉగ్రమైన యుద్ధంలో కురువులు, పాండవుల ప్రధాన వీరులు నశించిపోయారు.
తస్మిన్నాకులసంగ్రామే వర్తమానే మహాభయే । అభవత్తుములః శబ్దః సంస్పృశన్గగనం మహత్
ఆ కలవరమైన, భయంకరమైన యుద్ధంలో ఆకాశాన్ని తాకేలా ఘోరమైన శబ్దం మోగింది.
నదద్భిశ్చ మహానాగైర్హేషమాణైశ్చ వాజిభిః । భేరీశఙ్ఖనినాదైశ్చ తుములం సమపద్యత
పెద్ద ఏనుగులు అరుస్తూ, కాళ్లు గజగజలాడిస్తూ, గుర్రాలు హీనహీనలాడుతూ, బేరీలు, శంఖాలు మోగుతూ, ఆ శబ్దం భయంకరంగా మారింది.
యుయుత్సవస్తే విక్రాన్తా విజయాయ మహాబలాఃక । అన్యోన్యమభిగర్జన్తో గోష్ఠిష్వివ మహర్షభాః
విజయాన్ని కోరుకుంటూ, మహా బలవంతులు అయిన యోధులు ఒకరిని ఒకరు గర్జిస్తూ, పందిరిలో ఉన్న ఎద్దుల్లా పోరాడారు.
శిరాసం పాత్యమానానాం సమరే నిశితైః శరైః। అశ్యవృష్టిరివాకాశే బభూవ భరతర్షభ
భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, యుద్ధంలో పదునైన బాణాలతో తలలు పడిపోతూ, ఆకాశంలో రాళ్ల వర్షంలా కనిపించాయి.
కుణ్డలోష్ణీషధారీణి జాతరూపోజ్జ్వలాని చ। పతితాని స్మ దృశ్యన్తే శిరాంసి భరతర్షభ
భరత వంశశిఖామణీ, బంగారు కుండలాలు, తలపాగాలు మెరిసిపోతూ నేలపై పడిపోయిన తలలు అక్కడ కనిపించాయి.
విశిఖోన్మథితైర్గాత్రైర్బాహుభిశ్చ సకార్ముకైః । సహస్తాభరణైశ్చాన్యైరభవచ్ఛాదితా మహీ
బాణాలతో చీలిన శరీరాలతో, విల్లు పట్టుకున్న చేతులతో, చేతుల్లో అలంకారాలు ధరించినవారి శరీరాలతో భూమి అంతా కప్పబడిపోయింది.
కవచోపహితైర్గాత్రైర్హస్తైశ్చ సమలఙ్కృతైః । ముఖైశ్చ చన్ద్రసంకాశై రక్తాన్తనయనైః శుభైః
కవచాలు ధరించిన శరీరాలు, అలంకరించిన చేతులు, చంద్రుడిలా ప్రకాశించే ముఖాలు, ఎర్రటి కన్నెదుటితో అందమైన ముఖాలు అక్కడ కనిపించాయి.
గజవాజిమనుష్యాణాం సర్వగాత్రైశ్చ భూపతే । ఆసీత్సర్వా సమాస్తీర్ణా ముహూర్తేన వసుంధరాః
ఓ రాజా, ఏనుగులు, గుర్రాలు, మనుషుల అవయవాలతో భూమి క్షణంలోనే అంతటా పరచబడిపోయింది.
రజోమేఘైశ్చ తుములైః శస్త్రవిద్యుత్ప్రకాశిభిః । ఆయుధానాం చ నిర్ఘోషః స్తనయిత్నుసమోఽభవత్
పొడుగుపోయిన ధూళి మేఘాలతో, ఆయుధాల మెరుపులతో, ఆయుధాల గర్జన మేఘగర్జనలా వినిపించింది.
స సంప్రహారస్తుములఃక కటుకః శోణితోదకః। ప్రావర్తత కురూణాం చ పాణ్డవానాం చ భారత
భయంకరమైన, రక్తంతో తడిసిన ఘోరమైన యుద్ధం కౌరవులు, పాండవుల మధ్య ప్రారంభమైంది, ఓ భరత.
తస్మిన్మహాభయే ఘోరే తుములే రోమహర్షణే। వవృషుః శరవర్షాణి క్షత్రియా యుద్ధదుర్మదాః
ఆ మహా భయంకరమైన, హృదయాన్ని వణికించే యుద్ధంలో, యుద్ధ మత్తులో ఉన్న క్షత్రియులు బాణాల వాన కురిపించారు.
ఆక్రోశన్కుఞ్జరాస్తత్ర శరవర్షప్రతాపితాః । తావకానాం పరేషాం చ సంయుగే భరతర్షభ
అక్కడ, నీవారు, శత్రువులవారు రెండువైపుల ఏనుగులు బాణవర్షానికి తాళలేక అరుస్తూ యుద్ధంలో పరుగెత్తాయి, భరత వంశశిరోమణీ.
సంరబ్ధానాం చ వీరాణాం ధీరాణామమితౌజసామ్ । ధనుర్జ్యాతలశబ్దేన న ప్రాజ్ఞాయత కించన
అక్కడ కోపంతో ఉప్పొంగిన, ధైర్యవంతులైన, అపారశక్తి కలిగిన వీరుల మధ్య, విల్లుల తంతుల శబ్దంతో ఏమీ స్పష్టంగా కనిపించలేదు.
ఉత్థితేషు కబన్ధేషు సర్వతః శోమితోదకే। సమరే పర్యధావన్త నృపా రిపువధోద్యతాః
చుట్టూ రక్తంతో తడిసిన తలలేని శరీరాలు లేచినప్పుడు, రాజులు శత్రువులను చంపాలని యుద్ధరంగంలో పరుగెత్తారు.
శరశక్తిగదాభిస్తే ఖఙ్గైశ్చామితతేజసః । నిజఘ్నుః సమరేఽన్యోన్యం శూరాః పరిఘబాహవః
బాణాలు, శక్తులు, గదలు, ఖడ్గాలతో అపారబలశాలి వీరులు యుద్ధంలో ఒకరిని ఒకరు గాయపరిచారు.
బభ్రముః కుఞ్జరాశ్చాత్ర శరైర్విద్ధా నిరఙ్కుశాః । అశ్వాశ్చ పర్యధావన్త హతారోహా దిశో దశ
అక్కడ బాణాలతో గాయపడి, అంకుశాలు పోయిన ఏనుగులు తిరుగుతూ, యోధులు చనిపోయిన గుర్రాలు అన్ని దిశలా పరుగెత్తాయి.
ఉత్పత్య నిపతన్త్యన్యే శరఘాతప్రపీడితాః। తావకానాం పరేషాం చ యోధా భరతసత్తమ
నీవారు, శత్రువులవారు ఇద్దరి యోధులు బాణవర్షానికి బాధపడి కొందరు పైకి ఎగిరి, మళ్లీ కింద పడిపోయారు, ఓ భరత శ్రేష్ఠ.
వాహానాముత్తమాఙ్గానాం కార్ముకాణాం చ భారత। గదానాం పరిఘాణాం చ హస్తానాం చోరుభిః సహ
ఓ భరత, గుర్రాల తలలు, విల్లు, గదలు, ముఠాలు, చేతులు, భుజాలు కలిపి అక్కడ కనిపించాయి.
పాదానాం భూషణానాం చ కేయూరాణాం చ సఙ్ఘశః। రాశయస్తత్ర దృశ్యన్తే భీష్మభీమసమాగమే
భీష్ముడు, భీముడు ఎదురెదురుగా ఉన్న చోట, పాదాలు, అలంకారాలు, కేయూరాలు గుట్టలుగా కనిపించాయి.
అశ్వానాం కుఞ్జరాణాం చ రథానాం చానివర్తినామ్ । సఙ్ఘాతాః స్మ ప్రదృశ్యన్తే తత్రతత్ర విశాంపతే
ఓ జనపతీ, వెనక్కి తిరగని గుర్రాలు, ఏనుగులు, రథాల గుట్టలు అక్కడక్కడా కనిపించాయి.
గదాభిరసిభిః ప్రాసైర్బాణైశ్చ నతపర్వభిః । జఘ్నుః పరస్పర తత్ర క్షత్రియాః కాల ఆగతే
గదలు, ఖడ్గాలు, శూలాలు, వంకర తలలు ఉన్న బాణాలతో, క్షత్రియులు పరస్పరం మృత్యువుకు సమీపంలో ఒకరినొకరు గాయపరిచారు.
అపరే బాహుభిర్వీరా నియుద్ధకుశలా యుధి। బహుధా సమసఞ్జన్త ఆయసైః పరిఘైరివ
ఇంకొంత మంది వీరులు, చేతితో పోరాటంలో నైపుణ్యం కలవారు, యుద్ధంలో ఇనుప ముఠాలతో పోట్లాడినట్లు అనేక విధాలుగా పరస్పరం పట్టుకున్నారు.