సంగ్రామే నిహతా యే తే దైత్యదానవరాక్షసాః । త ఇమే నృషు సంభూతా ఘోరరూపా మహాబలాః
పోరులో సంహరించబడిన దైత్యులు, దానవులు, రాక్షసులు ఇప్పుడు భూమిపై భయంకరమైన రూపంతో, గొప్ప బలంతో మానవులుగా పుట్టారు.
తేషాం వధార్థం భగవాన్నరేణ సహితో వశీ । మానుషీం యోనిమాస్థాయ చరిష్యతి మహీతలే
వారిని సంహరించేందుకు భగవంతుడు నరుడితో కలిసి మానవ జన్మను స్వీకరించి భూమిపై సంచరిస్తాడు.
నరనారాయణౌ యౌ తౌ పురాణావృషిసత్తమౌ । సహితో మానుషే లోకే సంభూతావమితద్యుతీ
నరుడు, నారాయణుడు అనే పురాతన ఋషులిద్దరూ మానవ లోకంలో కలసి, అద్భుతమైన కాంతితో జన్మించారు.
అజేయౌ సమరే యత్తౌ సహితైరమరైరపి । మూఢాస్త్వేతౌ న జానన్తి నరనారాయణావృషీ
సమస్త దేవతలు కూడినప్పటికీ యుద్ధంలో వీరిద్దరిని ఎవరూ జయించలేరు. కానీ మూర్ఖులు మాత్రం నర-నారాయణ ఋషులను గుర్తించరు.
తస్యాహమగ్రజః పుత్రః సర్వస్య జగతః ప్రభుః । వాసుదేవోఽర్చనీయో వః సర్వలోకమహేశ్వరః
ఆయనకు నేను అన్నయ్యను, కుమారుడిని, జగత్తుకూ ప్రభువును. వాసుదేవుడు మీ అందరికి పూజ్యుడు, సమస్త లోకాల మహేశ్వరుడు.
తథా మనుష్యోఽయమితి కదాచిత్సురసత్తమాః । నావజ్ఞేయో మహావీర్యః శఙ్ఖచక్రగదాధరః
కాబట్టి, ఓ ఉత్తమ దేవతలారా! ఈ మహావీరుడు శంఖం, చక్రం, గదను ధరించినవాడు మానవుడిగా కనిపించినా ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడకూడదు.
ఏతత్పరమకం గుహ్యమేతత్పరమకం పదమ్ । ఏతత్పరమకం బ్రహ్మ ఏతత్పరమకం యశః
ఇది పరమమైన రహస్యము, ఇది పరమమైన లక్ష్యం, ఇది పరమ బ్రహ్మం, ఇది అత్యున్నతమైన మహిమ.
ఏతదక్షరమవ్యక్తమేతద్వై శాశ్వతం మహః । యత్తత్పురుషసంజ్ఞం వై గీయతే జ్ఞాయతే న చ
ఇది నశించని, అవ్యక్తమైనది, శాశ్వతమైన మహిమ. పురుషుని అని పాడబడే ఇది పూర్తిగా ఎవరూ తెలుసుకోలేరు.
ఏతత్పరమకం తేజ ఏతత్పరమకం సుఖమ్। ఏతత్పరమకం సత్యం కీర్తితం విశ్వకర్మణా
ఇది పరమ తేజస్సు, ఇది పరమ ఆనందం, ఇది పరమ సత్యం — విశ్వకర్ముడు ఇదే అని ప్రకటించాడు.
తస్మాత్సేన్ద్రైః సురైః సర్వైర్లోకైశ్చామితవిక్రమఃక । నావజ్ఞేయో వాసుదేవో మానుషోఽయమితి ప్రభుః
కాబట్టి, ఇంద్రుడు, సమస్త దేవతలు, లోకాలు కూడా ఈ వాసుదేవుడిని మానవుడిగా భావించి తక్కువగా చూడకూడదు. ఆయన అపారమైన శక్తి కలిగిన ప్రభువు.
యశ్చ మానుషమాత్రోఽయమితి బ్రూయాత్స మన్దధీః । హృషీకేశమవజ్ఞానాత్తమాహుః పురుషాధమమ్
ఎవరైనా బుద్ధిహీనుడు ఆయన కేవలం మానవుడే అని అనుకుంటే, హృషీకేశుడిని అవమానించినవాడిగా, అతన్ని పురుషులలో అత్యంత నీచుడిగా అంటారు.
యోగినం తం మహాత్మానం ప్రవిష్టం మానుషీం తనుమ్ । అవమన్యేద్వాసుదేవం తమాహుస్తమసం జనాః
మహాత్ముడైన యోగిని, మానవ రూపంలో ప్రవేశించిన వాసుదేవుడిని ఎవరు అవమానిస్తారో, వారిని అంధకారంలో ఉన్నవారిగా అంటారు.
దేవం చరాచరాత్మానం శ్రీవత్సాఙ్కం సువర్చసమ్। పద్మనాభం న జానాతి తమాహుస్తామసం బుధాః
చరాచరాత్ముడైన దేవుడిని, శ్రీవత్సం ఉన్నవాడిని, ప్రకాశవంతుడిని, పద్మనాభుడిని ఎవరూ తెలుసుకోకపోతే, వారిని జ్ఞానులు అజ్ఞానులుగా అంటారు.
కిరీటకౌస్తుభధరం మిత్రాణామభయంకరమ్। అవజానన్మహాత్మానం ఘోరే తమసి మఞ్జతి
కిరీటము, కౌస్తుభ రత్నాన్ని ధరించినవాడిని, మిత్రులకు అభయాన్ని ఇచ్చేవాడిని, మహాత్ముడిని ఎవరు తక్కువగా చూస్తారో, వారు ఘోరమైన అంధకారంలో పడిపోతారు.
ఏవం విదిత్వా తత్త్వార్థం లోకానామీశ్వరేశ్వరః । వాసుదేవో నమస్కార్యః సర్వలోకైః సురోత్తమాః । తస్యామహాత్మాజో బ్రహ్మా సర్వస్య జగతః పతిః
ఇలా సత్యాన్ని తెలుసుకొని, అన్ని లోకాలకూ అధిపతులైన వాసుదేవుడు అందరి ద్వారా, దేవతలలో శ్రేష్ఠులైనవారితో సహా, నమస్కారానికి పాత్రుడు. ఆయన మహాత్ముడైన కుమారుడు బ్రహ్మ, ఈ జగత్తుకి యజమాని.
ఏవముక్త్వా స భగవాన్దేవాన్సర్షిగకణాన్పురా। విసృజ్య సర్వభూతాని జగామ భవనం స్వకమ్
ఇలా చెప్పిన తరువాత, ఆ భగవంతుడు పూర్వకాలంలో దేవతలు, ఋషుల సమూహాన్ని విడిచిపెట్టి, అన్ని ప్రాణులను విముక్తి చేసి తన స్వగృహానికి వెళ్ళిపోయాడు.
తతో దేవాః సగన్ధర్వా మునయోఽప్సరసోఽపి చ। కథాం తాం బ్రహ్మణా గీతాం శ్రుత్వా ప్రీతా దివం యయుః
తర్వాత దేవతలు, గంధర్వులు, మునులు, అప్సరసులు కూడ, బ్రహ్మ చెప్పిన ఆ ఉపదేశాన్ని వినిపించి ఆనందంతో స్వర్గానికి తిరిగి వెళ్ళారు.
ఏతచ్ఛ్రుతం మయా తాత ఋషీణాం భావితాత్మనామ్। వాసుదేవం కథయతాం సమవాయే పురాతనమ్
ఈ విషయాన్ని నేను, ప్రాచీనకాలంలో పవిత్రమనస్సుతో వాసుదేవుని గురించి చెప్పిన ఋషుల సమూహం నుండి విన్నాను, ప్రియమైనవాడా.
రామస్య జామదగ్న్యస్య మార్కణ్డేయస్య ధీమతః । వ్యాసనారదయోశ్చాపి సకాశాద్భరతర్షభ
ఈ విషయాన్ని రాముడు (జమదగ్ని కుమారుడు), మర్కండేయుడు, వ్యాసుడు, నారదుడు వంటి మహర్షుల నుండి కూడా విన్నాను, భరతశ్రేష్ఠా.
ఏతమర్థం చ విజ్ఞాయ శ్రుత్వా చ ప్రభుమవ్యయమ్ । వాసుదేవం మహాత్మానం లోకానామీశ్వరేశ్వరమ్
ఈ విషయాన్ని తెలుసుకొని, వాసుదేవుడు అనే నిత్యమైన ప్రభువును, లోకాలకూ అధిపతులైన మహాత్ముడిని విన్నపుడు—
యస్య చైవాత్మజో బ్రహ్మా సర్వస్య జగతః పితా । కథం న వాసుదేవోఽయమర్చ్యశ్చేజ్యశ్చ మానవైః
ఆయన కుమారుడే బ్రహ్మ, జగత్తుకి తండ్రి. అలాంటి వాసుదేవుడు మనుషులందరి పూజకు, గౌరవానికి అర్హుడు కాదా?
వారితోఽసి మయా తాత మునిర్భిర్వేదపారగైః । మా గచ్ఛ సంయుగం తేన వాసుదేవేన ధన్వినా
ప్రియమైనవాడా, నేను, వేదజ్ఞులైన మునులతో కలిసి, నిన్ను అడ్డుకున్నాను. ఆ ధనుర్ధారి వాసుదేవునితో యుద్ధానికి వెళ్ళవద్దు.
మా పాణ్డవైః సార్ధమితి తత్త్వం మోహాన్న బుధ్యసే। మన్యే త్వాం రాక్షసం క్రూరం తథా చాసి తమోవృతః
పాండవులతో కలసి ఉండకూడదని నిజాన్ని నీవు మాయవశంగా గ్రహించలేకపోతున్నావు. నీవు క్రూరమైన రాక్షసుడివని నేను అనుకుంటున్నాను; నిజంగా నీవు అంధకారంలో మునిగిపోయావు.
యస్మాద్ద్విషసి గోవిన్దం పాణ్డవం తం ధనఞ్జయమ్ । నరనారాయణౌ దేవీ కోఽన్యో ద్విష్యాద్ధి మానవః
నీవు గోవిందుడిని, ఆ పాండవుడైన ధనంజయుని ద్వేషిస్తున్నావు—వారు నరనారాయణులుగా అవతరించారు. మరెవ్వరు వారిని ద్వేషించగలరు?
తస్మాద్బ్రవీమి తే రాజన్నేష వై శాశ్వతోఽవ్యయః । సర్కవలోకమయో నిత్యః శాస్తా ధాతా ధరో ధ్రువః
అందుకే, రాజా, నేను నీకు చెబుతున్నాను—ఆయన శాశ్వతుడు, అవినాశి, అన్ని లోకాలలో వ్యాపించి ఉన్నవాడు, నిత్యమైన పాలకుడు, సృష్టికర్త, పోషకుడు, మారని వాడు.
యో ధారయతి లోకాంస్త్రీంశ్చరాచరగురుః ప్రభుః । యోద్ధా జయశ్చ జేతా చ సర్వప్రకృతిరీశ్వరః
మూడు లోకాలను పోషించేవాడు, చరాచరాలకు గురువు, ప్రభువు, యోధుడు, విజేత, జయశాలి, అన్ని ప్రకృతులకు అధిపతి.
రాజన్సర్వమయో హ్యేష తమోరాగవివర్జితః । యతః కృష్ణస్తతో ధర్మో యతో ధర్మస్తతో జయః
రాజా, ఆయన సర్వవ్యాపకుడు, అంధకారం, రాగం లేని వాడు. కృష్ణుడు ఉన్నచోట ధర్మం ఉంటుంది; ధర్మం ఉన్నచోట విజయముంటుంది.
తస్య మాహాత్మ్యయోగేన యోగేనాత్మమయేన చ । ధృతాః పాణ్డుసుతా రాజఞ్జయశ్చైషాం భవిష్యతి
ఆయన మహిమతో, ఆత్మతో ఏకమై ఉండటం వల్ల పాండు కుమారులు నిలబడుతున్నారు, రాజా. వారికి విజయముంటుంది.
శ్రేయోయుక్తాం సదా బుద్ధిం పాణ్డవానాం దధాతి యః। బలం చైవ రణే నిత్యం భయేభ్యశ్చైవ రక్షతి
ఆయనే పాండవులకు ఎప్పుడూ మంచి బుద్ధిని ఇస్తాడు, యుద్ధంలో శక్తిని ప్రసాదిస్తాడు, అన్ని భయాల నుండి రక్షిస్తాడు.
స ఏష శాశ్వతో దేవాః సర్వగుహ్యమయః శివః । వాసుదేవ ఇతి జ్ఞేయో యన్మాం పృచ్ఛసి భారత
ఆయనే శాశ్వతుడు, అన్ని రహస్యాలకు మూలమైన శివుడు, వాసుదేవుడు అని తెలుసుకోవాలి. నీవు నన్ను అడిగింది ఆయన గురించే, భరత.