నాన్తరం దృశ్యతే తత్ర తయోశ్చ రథినోస్తదా। ముహూర్తమివ తద్యుద్ధం తయోః సమమివాభవత్
ఆ సమయంలో ఆ ఇద్దరు రథయోధుల మధ్య ఎలాంటి ఖాళీ కనిపించలేదు. వారి యుద్ధం కొంతసేపు సమానంగా సాగింది.
తతః శల్యో మహారాజ ధృష్టద్యుమ్నస్య సంయుగే। ధనుశ్చిచ్ఛేద భల్లేన పీతేన నిశితేన చ
అప్పుడు రాజా, యుద్ధంలో శల్యుడు, ధృష్టద్యుమ్నుని విల్లు, పసిడి రెక్కలతో ఉన్న పదునైన బాణంతో కోసేశాడు.
అథైనం శరవర్షేణ చ్ఛాదయామాస సంయుగే। గిరిం జలాగమే యద్వఞ్జలదా జలవృష్టిభిః
తర్వాత, యుద్ధంలో శల్యుడు, వర్షాకాలంలో మేఘాలు కొండను ముంచినట్లు, బాణాల వర్షంతో అతడిని కప్పేశాడు.
అభిమన్యుస్తతః క్రుద్ధో ధృష్టద్యుమ్నే చ పీడితే । అభిదుద్రావ వేగేన మద్రరాజరథం ప్రతి
ఆ సమయంలో ధృష్టద్యుమ్నుడు బాధపడుతున్నాడని చూసి, అభిమన్యుడు కోపంతో మద్రరాజుని రథాన్ని వేగంగా దాడి చేశాడు.
తతో మద్రాధిపస్థం కార్ష్ణిః ప్రాప్యాతికోపనః । ఆర్తాయనిమమేయాత్మా వివ్యాధ నిశితైః శరైః
ఆ సమయంలో కృష్ణుని కుమారుడు పరమ కోపంతో మద్రదేశాధిపతిని చేరి, ధైర్యంగా నిలిచిన ఆర్తాయనిని పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తతస్తు తావకా రాజన్పరీప్సన్తోఽర్జునం రణే। మద్రరాజరథం తూర్ణం పరివార్యావతస్థిరే
అప్పుడే రాజా, నీ పక్షానున్న యోధులు అర్జునుడిని యుద్ధంలో చుట్టుముట్టాలని ఆశించి, మద్రరాజు రథాన్ని వేగంగా చుట్టి నిలిచారు.
దుర్యోధనో వికర్ణశ్చ దుఃశాసనవివింశతీ। దుర్మర్షణో దుఃసహశ్చ చిత్రసేనోఽథ దుర్ముఖః
దుర్యోధనుడు, వికర్ణుడు, దుఃశాసనుడు, వివింశతి, దుర్మర్షణుడు, దుఃసహుడు, చిత్రసేనుడు, దుర్ముఖుడు,
సత్యవ్రతశ్చ భద్రం తే పురుమిత్రశ్చ భారత। ఏతే మద్రాధిపరథం పాలయన్తః స్థితా రణే
సత్యవ్రతుడు, పురుమిత్రుడు కూడా, భరత వంశజా, వీరందరూ మద్రరాజు రథాన్ని కాపాడుతూ యుద్ధంలో నిలిచారు.
తాన్భీమసేనః సంక్రుద్ధో ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః । ద్రౌపదేయాభిమన్యుశ్చ మాద్రీపుత్రౌ చ పాణ్డవౌ
వారిని ఎదుర్కొనటానికి భీమసేనుడు కోపంతో, పృశతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, ద్రౌపదీ కుమారులు, అభిమన్యుడు, మాద్రీ కుమారులు ఇద్దరూ ముందుకు వచ్చారు.
ధార్తరాష్ట్రాన్దశ రథాన్దశైవ ప్రత్యవారయన్ । నానారూపాణి శస్త్రాణి విసృజన్తో విశాంపతే
ధృతరాష్ట్రుని పక్షానున్న పది రథయోధులను, పది మంది పాండవ పక్ష యోధులు వివిధ ఆయుధాలతో ఎదుర్కొన్నారు.
అభ్యవర్తన్తం సంహృష్టాః పరస్పరవధైషిణః। తే వై సమేయుః సంగ్రామే రాజన్దుర్మన్త్రితే తవ
వీరందరూ పరస్పరం నాశనం చేయాలని ఉత్సాహంతో ఆనందంగా ముందుకు వచ్చి, రాజా, నీ తప్పుడు సలహా వల్ల యుద్ధంలో ఒకరినొకరు ఎదుర్కొన్నారు.
తస్మిన్దశరథే క్రుద్ధే వర్తమానే మహాభయే। తావకానాం పరేషాం వా ప్రేక్షకా రథినోఽభవన్
ఆ పది రథాల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు, నీ పక్షానివారు, శత్రు పక్షానివారు అందరూ కేవలం వీక్షకులుగా మారిపోయారు.
శస్త్రాణ్యనేకరూపాణి విసృజన్తో మహారథాః। అన్యోన్యమభినర్దన్తః సంప్రహారం ప్రచక్రిరే
మహారథులు అనేక విధాల ఆయుధాలు వదులుతూ, ఒకరిపై ఒకరు గర్జిస్తూ, ఘోరమైన పోరాటంలో పాల్గొన్నారు.
తే తదా జాతసంరమ్భాః సర్వేఽన్యోన్యం జిఘాంసవః । అన్యోన్యమభిమర్దన్తః స్పర్ధమానాః పరస్పరమ్
అప్పుడు వారందరూ కోపంతో పరస్పరం హతమార్చాలని తపిస్తూ, ఒకరినొకరు ఎదుర్కొని పోటీగా యుద్ధం చేశారు.
అన్యోన్యస్పర్ధయా రాజఞ్జ్ఞాతయః సంగతా మిథః । మహాస్రాణి విముఞ్చన్తః సమాపేతురమర్షిణః
రాజా, బంధువులు పరస్పర పోటీతో కూడి, మహా ఆయుధాలు వదులుతూ, కోపంతో ఒకరినొకరు ఢీకొన్నారు.
దుర్యోధనస్తు సంక్రుద్ధో ధృష్టద్యుమ్నం మహారణే । వివ్యాధ నిశితైర్బాణైశ్చతుర్భిః సమరే ద్రుతమ్
దుర్యోధనుడు కోపంతో మహాయుద్ధంలో ధృష్టద్యుమ్నుడిని నాలుగు పదునైన బాణాలతో వేగంగా గాయపరిచాడు.
దుర్మర్షణశ్చ వింశత్యా చిత్రసేనశ్చ ప?ఞ్చభిః । దుర్ముఖో నవభిర్బాణైర్దుఃసహశ్చాపి సప్తభిః
దుర్మర్షణుడు ఇరవై బాణాలతో, చిత్రసేనుడు ఐదు బాణాలతో, దుర్ముఖుడు తొమ్మిది బాణాలతో, దుఃసహుడు ఏడుసార్లు బాణాలతో గాయపరిచారు.
వివింశతిః పఞ్చభిశ్చ త్రిభిర్దుఃశాసనస్తథా। తాన్ప్రత్యవిధ్యద్రాజేన్ద్ర పార్షతః శత్రుతాపనః
వివింశతి ఐదు బాణాలతో, దుఃశాసనుడు మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు. కానీ పృశతుని కుమారుడు శత్రువులకు భయంకరుడై వారందరినీ తిరిగి బాణాలతో గాయపరిచాడు, ఓ రాజా.
ఏకైకం పఞ్చవింశత్యా దర్శయన్పాణిలాఘవమ్ । సత్యవ్రతం చ సమరే పురుమిత్రం చ భారత
తన చేతి నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తూ, వారందరినీ ఇరవై ఐదు బాణాలతో, అలాగే సమరంలో సత్యవ్రతుడు, పురుమిత్రుడిని కూడా గాయపరిచాడు, ఓ భరత వంశజా.
అభిమన్యురవిధ్యత్తు దశభిర్దశభిః శరైః। మాద్రీపుత్రౌ తు సమరే మాతులం మాతృనన్దనౌ
అభిమన్యుడు వారందరినీ పది పది బాణాలతో గాయపరిచాడు. మాద్రీ కుమారులు యుద్ధంలో తమ మామను బాణాలతో గాయపరిచారు.
అవిధ్యేతాం శరైస్తీక్ష్ణైస్తదద్భుతమివాభవత్। తతః శల్యో మహారాజ స్వస్త్రీయౌ రథినాం వరౌ
వారు అతడిని పదునైన బాణాలతో గాయపరిచారు. అది ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది. ఆ తరువాత మహారాజా, రథయోధులలో శ్రేష్ఠుడైన శల్యుడు,
శరైర్బహుభిరానర్చ్ఛత్కృతప్రతికృతైషిణౌ । ఛాద్యమానౌ తతస్తౌ కతు మాద్రీపుత్రౌ న చేలతుః
అనేక బాణాలతో వారిని గౌరవించాడు, వారి దెబ్బలకు ప్రతిదెబ్బ ఇవ్వాలని యత్నించాడు. అయినా బాణాలతో కప్పబడుతున్నా, మాద్రీ కుమారులు ఇద్దరూ వెనక్కి తగ్గలేదు.
అథ దుర్యోధనం దృష్ట్వా భీమసేనో మహాబలః । విధిత్సుః కలహస్యాన్తం గదాం జగ్రాహ పాణ్డవః
అప్పుడు భీమసేనుడు, దుర్యోధనుడిని చూసి, యుద్ధానికి ముగింపు తీసుకురావాలని సంకల్పించి, తన గొప్ప బలంతో గదను చేత పట్టుకున్నాడు.
తముద్యతగదం దృష్ట్వా కైలాసమివ శ్రృఙ్గిణమ్। భీమసేనం మహాబాహుం పుత్రాస్తే ప్రాద్రవన్భయాత్
భీమసేనుడు గదను పైకి ఎత్తి, కైలాస శిఖరంలా భయంకరంగా కనిపించగా, నీ కుమారులు ఆ దీర్ఘబాహువు వీరుడి భయంతో పారిపోయారు.
దుర్యోధనస్తు సంక్రుద్ధో మాగధం సమచోదయత్। అనీకం దశసాహస్రం కుఞ్జరాణాం తరస్వినామ్
దుర్యోధనుడు కోపంతో, మాగధ రాజును పిలిచి, పది వేల వేగవంతమైన ఏనుగుల దళాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
గజానీకేన సహితస్తేన రాజా సుయోధనాః । మాగధం పురతః కృత్వా భీమసేనం సమభ్యయాత్
ఆ ఏనుగుల దళంతో కలిసి, సుయోధనుడు మాగధ రాజును ముందుంచుకొని, భీమసేనుని వైపు ముందుకు వెళ్లాడు.
ఆపతన్తం చ తం దృష్ట్వా గజానీకం వృకోదరః । గదాపాణిరవారోహద్రథాంత్సింహ ఇవోన్నదన్
ఆ ఏనుగుల దళం దూసుకొస్తున్నదాన్ని చూసి, వృకోదరుడు గదను చేత పట్టుకొని, సింహంలా గర్జిస్తూ తన రథం నుండి దూకాడు.
అద్రిసారమయీం గుర్వీం ప్రగృహ్య మహతీం గదామ్। అభ్యధావద్గజానీకం వ్యాదితాస్య ఇవాన్తకః
పర్వతాల వలె బలమైన, బరువైన గొప్ప గదను గట్టిగా పట్టుకొని, భీముడు యమధర్మరాజు నోట విప్పినట్టు ఆ ఏనుగుల దళం మీద దూకాడు.
స గజాన్గదయా నిఘ్నన్వ్యచరత్సమరే బలీ। భీమసేనో మహాబాహుః సవజ్ర ఇవ వాసవః
భీమసేనుడు, గొప్ప బాహువులతో, యుద్ధంలో గదతో ఏనుగులను కొడుతూ, వజ్రాయుధాన్ని పట్టుకున్న ఇంద్రుడిలా సంచరించాడు.
తస్య నాదేన మహతా మనోహృదయకమ్పినా । వ్యత్యచేష్టన్త సంహత్య గజా భిమస్య గర్జతః
భీముడు గర్జించిన ఆ మహా శబ్దంతో, హృదయాలను కంపింపజేసేలా, సమూహంగా ఉన్న ఏనుగులు కలవరపడ్డాయి.