తం మహౌఘమివాయాన్తం స్వాత్పతన్తమివోరగమ్ । భ్రాన్తావరణనిస్త్రింశం కాలోత్సృష్టమివాన్తకమ్
అతడు మహా ప్రవాహంలా ముందుకు వచ్చి, పడి పడే పాములా, మెరిసే కత్తిని ఊపుతూ, కాలదేవుడు పంపిన యముడిలా కనిపించాడు.
దీప్యమానమివాదిత్యం మత్తవారణవిక్రమమ్ । అపశ్యన్పాణ్డవాస్తత్ర ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః
అతడు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, మత్తులో ఉన్న ఏనుగు బలంతో ముందుకు వస్తున్నప్పుడు, పాండవులు, ప్రిషతుని కుమారుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు అక్కడ అతన్ని చూశారు.
తస్య పాఞ్చాలదాయాదః ప్రతీపమభిధావతః। శితనిస్త్రింశహస్తస్య శరావరణధారిణః
ఆ సమయంలో, పాంచాల వారసుడు, చేతిలో పదునైన కత్తి, బాణాల కవచంతో ఎదురుగా పరుగెత్తాడు.
బాణవేగమతీతస్య తథాభ్యాశముపేయుషః । త్వరన్సేనాపతిః క్రుద్ధో బిభేద గదయా శిరః
అతడు బాణాల వేగాన్ని మించిపోయి దగ్గరికి వచ్చేటప్పుడు, కోపంతో ఉన్న సేనాధిపతి వెంటనే గదతో అతని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
తస్య రాజన్సనిస్త్రింశం సుప్రభం చ శరావరమ్ । హతస్య పతతో హస్తాద్వేగేన న్యపతద్భువి
ఓ రాజా, అతడు పడిపోతూ ఉండగా, అతని మెరిసే కత్తి, అద్భుతమైన కవచం వేగంగా చేతిలో నుంచి నేలపై పడిపోయాయి.
తం నిహత్య గదాగ్రేణ స లేభే పరమాం ముదమ్। పుత్రః పాఞ్చాలరాజస్య మహాత్మా భీమవిక్రమః
గదతో శత్రువును సంహరించిన తరువాత, భీముడి బలాన్ని కలిగిన పాంచాల రాజు కుమారుడు పరమానందాన్ని పొందాడు.
తస్మిన్హతే మహేష్వాసే శల్యపుత్రే మహారథే । హాహాకారో మహానాసీత్తవ సైన్యస్య మారిష
అప్పుడు మహా ధనుర్ధారి, శల్యుని కుమారుడు, గొప్ప యోధుడు అక్కడ పడిపోవడంతో, నీ సైన్యంలో పెద్ద అరుపులు, విలాపాలు మారు, వినిపించాయి.
తతః సాంయమనిః క్రుద్ధో దృష్ట్వా నిహతామాత్మజమ్ । అభిదుద్రావ వేగేన పాఞ్చాల్యం యుద్ధదుర్మదమ్
తన కుమారుడు చనిపోయిన దృశ్యం చూసి, సాయమని కోపంతో ఉప్పొంగి, పాంచాల యోధుడిని వేగంగా ఎదుర్కొనడానికి పరుగెత్తాడు.
తౌ తత్ర సమరే శూరౌ సమేతౌ యుద్ధదుర్మదౌ । దదృశుః సర్వరాజానః కురవః పాణ్డవాస్తథా
ఆ యుద్ధరంగంలో ఆ ఇద్దరు ధైర్యవంతులు, యుద్ధంలో మునిగిపోయి, ఒకరినొకరు ఎదుర్కొన్నారు. కౌరవులు, పాండవులు సహా అందరూ ఆ దృశ్యాన్ని చూశారు.
తతః సాంయమనిః క్రుద్ధః పార్షతం పరవీరహా। ఆజఘాన త్రిభిర్బాణైస్తోత్రైరివ మహాద్విపమ్
తర్వాత సాయమని కోపంతో, శత్రు వీరులను సంహరించే పర్షతుడిని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు. అది ఏనుగును అంకుశాలతో గాయపరిచినట్లు ఉండింది.
తథైవ పార్షతం శూరం శల్యః సమితిశోభనః। ఆజఘానోరసి క్రుద్ధస్తతో యుద్ధమవర్తత
అలాగే, యుద్ధరంగానికి శోభను తెచ్చిన శల్యుడు కూడా కోపంతో, ధైర్యవంతుడైన పర్షతుని ఛాతీపై బలంగా బాణంతో గాయపరిచాడు. ఆ యుద్ధం అలా కొనసాగింది.
దైవమేవ పరం మన్యే పౌరుషాదపి సఞ్జయ। యత్సైన్యం మమ పుత్రస్య పాణ్డుపుత్రేణ వధ్యతే
సంజయా, మనుషుల శ్రమకన్నా దైవమే గొప్పదని నేను అనుకుంటున్నాను. ఎందుకంటే నా కుమారుని సైన్యాన్ని పాండు కుమారుడు సంహరిస్తున్నాడు.
నిత్యం హి మామకాంస్తాత హతానేవ హి శంససి। అవ్యగ్రాంశ్చ ప్రహృష్టాంశ్చ నిత్యం శంశసి పాణ్డవాన్
నీవు ఎప్పుడూ నా యోధులు చనిపోయారని చెబుతావు, పాండవులు మాత్రం ఎప్పుడూ ఆనందంగా, నిర్బంధంగా ఉన్నారని చెబుతావు.
విభగ్నాంశ్చ ప్రనష్టాంశ్చ నిత్యం శంససి మామకాన్।' హీనాన్పురుషకారేణ మామకానద్య సఞ్జయ । పాతితాన్పాత్యమానాంశ్చ హతానేవ చ శంససి
నీవు ఎప్పుడూ నా యోధులు విచ్ఛిన్నమయ్యారని, పోయారని, ధైర్యం లేకుండా పడిపోతున్నారని, లేదా పడిపోతున్న వారిలా చనిపోయారని చెబుతావు సంజయా.
యుధ్యమానాన్యథాశక్తి ఘటమానాఞ్జయం ప్రతి। పాణ్డవా హి జయన్త్యేవ జీయన్తే చైవ మామకాః
వారు ఎంత శక్తివంచన లేకుండా యుద్ధం చేసినా, విజయం కోసం ప్రయత్నించినా, పాండవులు ఎప్పుడూ గెలుస్తారు, నా వారు మాత్రం ఎప్పుడూ ఓడిపోతారు.
సోఽహం తీవ్రాణి దుఃస్వాని దుర్యోధనకృతాని చ। శ్రోష్యామి సతతం తాత దుఃసహాని బహూని చ
అందువల్ల, తాతా, దుర్యోధనుడు చేసిన తీవ్రమైన, భరించలేని విలాపాలను నేను ఎప్పుడూ వినాల్సి వస్తుంది.
తముపాయం న పశ్యామి జీయేరన్యేన పాణ్డవాన్ । మామకా విజయం యుద్ధే ప్రాప్నుయుర్యేన సఞ్జయ
సంజయా, పాండవులను ఓడించి, యుద్ధంలో నా వారు విజయాన్ని సాధించే మార్గం నాకు కనబడటం లేదు.
క్షయం మనుష్యదేహానాం గజవాజిరథక్షయమ్। శ్రృణు రాజన్స్థిరో భూత్వా తవైవాపనయో మహాన్
రాజా, నీవు స్థిరంగా ఉండి విను. నీ పక్షాన మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు ఎంతగా నాశనం అయ్యాయో నేను చెబుతాను.
ధృష్టద్యుమ్నస్తు శల్యేన పీడితో నవభిః శరైః। పీడయామాస సంక్రుద్ధో మద్రాధిపతిమాయసైఃక
తర్వాత, ధృష్టద్యుమ్నుడు శల్యుడు వేసిన తొమ్మిది బాణాలతో బాధపడగా, కోపంతో మద్రదేశాధిపతిని తన మాయలు ఉపయోగించి బాధించాడు.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ పార్షస్య పరాక్రమమ్ । న్యవారయత యస్తూర్ణం శల్యం సమితిశోభనమ్
అక్కడ పర్షతుని పరాక్రమంలో ఒక అద్భుతమైన కార్యాన్ని చూశాము. అతడు యుద్ధరంగానికి శోభను తెచ్చిన శల్యుని వేగంగా అడ్డుకున్నాడు.
నాన్తరం దృశ్యతే తత్ర తయోశ్చ రథినోస్తదా। ముహూర్తమివ తద్యుద్ధం తయోః సమమివాభవత్
ఆ సమయంలో ఆ ఇద్దరు రథయోధుల మధ్య ఎలాంటి ఖాళీ కనిపించలేదు. వారి యుద్ధం కొంతసేపు సమానంగా సాగింది.
తతః శల్యో మహారాజ ధృష్టద్యుమ్నస్య సంయుగే। ధనుశ్చిచ్ఛేద భల్లేన పీతేన నిశితేన చ
అప్పుడు రాజా, యుద్ధంలో శల్యుడు, ధృష్టద్యుమ్నుని విల్లు, పసిడి రెక్కలతో ఉన్న పదునైన బాణంతో కోసేశాడు.
అథైనం శరవర్షేణ చ్ఛాదయామాస సంయుగే। గిరిం జలాగమే యద్వఞ్జలదా జలవృష్టిభిః
తర్వాత, యుద్ధంలో శల్యుడు, వర్షాకాలంలో మేఘాలు కొండను ముంచినట్లు, బాణాల వర్షంతో అతడిని కప్పేశాడు.
అభిమన్యుస్తతః క్రుద్ధో ధృష్టద్యుమ్నే చ పీడితే । అభిదుద్రావ వేగేన మద్రరాజరథం ప్రతి
ఆ సమయంలో ధృష్టద్యుమ్నుడు బాధపడుతున్నాడని చూసి, అభిమన్యుడు కోపంతో మద్రరాజుని రథాన్ని వేగంగా దాడి చేశాడు.
తతో మద్రాధిపస్థం కార్ష్ణిః ప్రాప్యాతికోపనః । ఆర్తాయనిమమేయాత్మా వివ్యాధ నిశితైః శరైః
ఆ సమయంలో కృష్ణుని కుమారుడు పరమ కోపంతో మద్రదేశాధిపతిని చేరి, ధైర్యంగా నిలిచిన ఆర్తాయనిని పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తతస్తు తావకా రాజన్పరీప్సన్తోఽర్జునం రణే। మద్రరాజరథం తూర్ణం పరివార్యావతస్థిరే
అప్పుడే రాజా, నీ పక్షానున్న యోధులు అర్జునుడిని యుద్ధంలో చుట్టుముట్టాలని ఆశించి, మద్రరాజు రథాన్ని వేగంగా చుట్టి నిలిచారు.
దుర్యోధనో వికర్ణశ్చ దుఃశాసనవివింశతీ। దుర్మర్షణో దుఃసహశ్చ చిత్రసేనోఽథ దుర్ముఖః
దుర్యోధనుడు, వికర్ణుడు, దుఃశాసనుడు, వివింశతి, దుర్మర్షణుడు, దుఃసహుడు, చిత్రసేనుడు, దుర్ముఖుడు,
సత్యవ్రతశ్చ భద్రం తే పురుమిత్రశ్చ భారత। ఏతే మద్రాధిపరథం పాలయన్తః స్థితా రణే
సత్యవ్రతుడు, పురుమిత్రుడు కూడా, భరత వంశజా, వీరందరూ మద్రరాజు రథాన్ని కాపాడుతూ యుద్ధంలో నిలిచారు.
తాన్భీమసేనః సంక్రుద్ధో ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః । ద్రౌపదేయాభిమన్యుశ్చ మాద్రీపుత్రౌ చ పాణ్డవౌ
వారిని ఎదుర్కొనటానికి భీమసేనుడు కోపంతో, పృశతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, ద్రౌపదీ కుమారులు, అభిమన్యుడు, మాద్రీ కుమారులు ఇద్దరూ ముందుకు వచ్చారు.
ధార్తరాష్ట్రాన్దశ రథాన్దశైవ ప్రత్యవారయన్ । నానారూపాణి శస్త్రాణి విసృజన్తో విశాంపతే
ధృతరాష్ట్రుని పక్షానున్న పది రథయోధులను, పది మంది పాండవ పక్ష యోధులు వివిధ ఆయుధాలతో ఎదుర్కొన్నారు.