పారావతాశ్వః స రథమాస్థాయ పరవీరహా' ధనుర్విష్ఫార్య సంక్రుద్ధో నోదయిత్వా చ వాహినీమ్ । యయౌ తం మద్రకానీకం కేకయాంశ్చ పరంతప
పారావత వర్ణమైన గుర్రాలు కలిగిన తన రథంపై ఎక్కి, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన ధృష్టద్యుమ్నుడు, ధనుస్సును బలంగా ఎక్కించుకొని, కోపంతో తన సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపిస్తూ, మద్రదేశం, కేకయ దేశపు విభాగాలపై దాడికి వెళ్లాడు.
తేన కీర్తిమతా గుప్తమనీకం దృఢధన్వనా। సంరబ్ధరథనాగాశ్వం యోత్స్యమానమశోభత
ఆ ప్రసిద్ధి గల ధనుర్ధారి ధృష్టద్యుమ్నుడు, తన విభాగాన్ని కాపాడుతూ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు మధ్యలో ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
సోఽర్జునప్రముఖే యాన్తం పాఞ్చాలకులవర్ధనః । త్రిభిః శారద్వతం బాణైర్జత్రదేశే సమార్పయత్
అర్జునుని ముందు పాంచాల వంశాన్ని మహిమ పెంచిన ధృష్టద్యుమ్నుడు, శారద్వతుని కుమారుడిని మూడు బాణాలతో మెడ భాగంలో గాయపరిచాడు.
తతః స మద్రకాన్హత్వా దశైవ దశభిః శరైః । పృష్ఠరక్షం జఘానాశు భల్లేన కృతవర్మణః
తర్వాత, పది మద్రదేశ యోధులను పది బాణాలతో సంహరించి, కృతవర్మ సైన్యంలో వెనుక రక్షణలో ఉన్నవారిని పదునైన బాణంతో వేగంగా హతమార్చాడు.
దమనం చాపి దాయాదం పౌరవస్య మహాత్మనః । జఘాన విమలాగ్నేణ నారాచేన పరంతపః
అలాగే, మహాత్ముడైన పౌరవరాజు వారసుడైన దమనుడిని, మెరిసే అగ్నిలా ఉన్న ఇనుప బాణంతో సంహరించాడు.
తతః సాంయమనేః పుత్రః పాఞ్చాల్యం యుద్ధదుర్మదమ్ । అవిధ్యత్రింశతా బాణైర్దశభిశ్చాస్య సారథిమ్
తర్వాత, సంయమని కుమారుడు యుద్ధంలో కోపంతో, పాంచాల నాయకుడిని ముప్పై బాణాలతో, అతని సారథిని పది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
సోఽతివిద్ధో మహేష్వాసః సృక్కిణీ పరిసంలిహన్। భల్లేన భృశతీక్ష్ణేన నిచకర్తాస్య కార్ముకమ్
బలంగా గాయపడ్డా, ఆ మహా ధనుర్ధారి నోటికొనెలను తుడుచుకుంటూ, పదునైన భల్లంతో ప్రత్యర్థి ధనుస్సును తెగజేశాడు.
అథైనం పఞ్చవింశత్యా క్షిప్రమేవ సమార్పయత్ । అశ్వాంశ్చాస్యావధీద్రాజన్నుభౌ తౌ పార్ష్ణిసారథీ
తర్వాత వెంటనే, అతడిని ఇరవై ఐదు బాణాలతో గాయపరిచి, అతని గుర్రాలు, ఇద్దరు సారథులను కూడా హతమార్చాడు, ఓ రాజా.
స హతాశ్వే రతే తిష్ఠన్దదర్శ భరతర్షభ । పుత్రః సాంయమనేః పుత్రం పాఞ్చాల్యస్య మహాత్మనః
హతమైన గుర్రాలతో రథంపై నిలబడి ఉన్న సంయమని కుమారుడు, మహాత్ముడైన పాంచాల నాయకుని కుమారుణ్ణి చూశాడు, ఓ భరత వంశ శ్రేష్ఠా.
స ప్రగృహ్య మహాఘోరం నిస్త్రింశవరమాయసమ్ । పదాతిస్తూర్ణమానర్చ్ఛద్రథస్యం పురుషర్షభః
అతడు భయంకరమైన, మెరిసే ఇనుప కత్తిని పట్టుకొని, పాదసేనికుడిగా వేగంగా రథంపైకి ఎక్కాడు, ఆ పురుషశ్రేష్ఠుడు.
తం మహౌఘమివాయాన్తం స్వాత్పతన్తమివోరగమ్ । భ్రాన్తావరణనిస్త్రింశం కాలోత్సృష్టమివాన్తకమ్
అతడు మహా ప్రవాహంలా ముందుకు వచ్చి, పడి పడే పాములా, మెరిసే కత్తిని ఊపుతూ, కాలదేవుడు పంపిన యముడిలా కనిపించాడు.
దీప్యమానమివాదిత్యం మత్తవారణవిక్రమమ్ । అపశ్యన్పాణ్డవాస్తత్ర ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః
అతడు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, మత్తులో ఉన్న ఏనుగు బలంతో ముందుకు వస్తున్నప్పుడు, పాండవులు, ప్రిషతుని కుమారుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు అక్కడ అతన్ని చూశారు.
తస్య పాఞ్చాలదాయాదః ప్రతీపమభిధావతః। శితనిస్త్రింశహస్తస్య శరావరణధారిణః
ఆ సమయంలో, పాంచాల వారసుడు, చేతిలో పదునైన కత్తి, బాణాల కవచంతో ఎదురుగా పరుగెత్తాడు.
బాణవేగమతీతస్య తథాభ్యాశముపేయుషః । త్వరన్సేనాపతిః క్రుద్ధో బిభేద గదయా శిరః
అతడు బాణాల వేగాన్ని మించిపోయి దగ్గరికి వచ్చేటప్పుడు, కోపంతో ఉన్న సేనాధిపతి వెంటనే గదతో అతని తలపై బలంగా కొట్టాడు.
తస్య రాజన్సనిస్త్రింశం సుప్రభం చ శరావరమ్ । హతస్య పతతో హస్తాద్వేగేన న్యపతద్భువి
ఓ రాజా, అతడు పడిపోతూ ఉండగా, అతని మెరిసే కత్తి, అద్భుతమైన కవచం వేగంగా చేతిలో నుంచి నేలపై పడిపోయాయి.
తం నిహత్య గదాగ్రేణ స లేభే పరమాం ముదమ్। పుత్రః పాఞ్చాలరాజస్య మహాత్మా భీమవిక్రమః
గదతో శత్రువును సంహరించిన తరువాత, భీముడి బలాన్ని కలిగిన పాంచాల రాజు కుమారుడు పరమానందాన్ని పొందాడు.
తస్మిన్హతే మహేష్వాసే శల్యపుత్రే మహారథే । హాహాకారో మహానాసీత్తవ సైన్యస్య మారిష
అప్పుడు మహా ధనుర్ధారి, శల్యుని కుమారుడు, గొప్ప యోధుడు అక్కడ పడిపోవడంతో, నీ సైన్యంలో పెద్ద అరుపులు, విలాపాలు మారు, వినిపించాయి.
తతః సాంయమనిః క్రుద్ధో దృష్ట్వా నిహతామాత్మజమ్ । అభిదుద్రావ వేగేన పాఞ్చాల్యం యుద్ధదుర్మదమ్
తన కుమారుడు చనిపోయిన దృశ్యం చూసి, సాయమని కోపంతో ఉప్పొంగి, పాంచాల యోధుడిని వేగంగా ఎదుర్కొనడానికి పరుగెత్తాడు.
తౌ తత్ర సమరే శూరౌ సమేతౌ యుద్ధదుర్మదౌ । దదృశుః సర్వరాజానః కురవః పాణ్డవాస్తథా
ఆ యుద్ధరంగంలో ఆ ఇద్దరు ధైర్యవంతులు, యుద్ధంలో మునిగిపోయి, ఒకరినొకరు ఎదుర్కొన్నారు. కౌరవులు, పాండవులు సహా అందరూ ఆ దృశ్యాన్ని చూశారు.
తతః సాంయమనిః క్రుద్ధః పార్షతం పరవీరహా। ఆజఘాన త్రిభిర్బాణైస్తోత్రైరివ మహాద్విపమ్
తర్వాత సాయమని కోపంతో, శత్రు వీరులను సంహరించే పర్షతుడిని మూడు బాణాలతో గాయపరిచాడు. అది ఏనుగును అంకుశాలతో గాయపరిచినట్లు ఉండింది.
తథైవ పార్షతం శూరం శల్యః సమితిశోభనః। ఆజఘానోరసి క్రుద్ధస్తతో యుద్ధమవర్తత
అలాగే, యుద్ధరంగానికి శోభను తెచ్చిన శల్యుడు కూడా కోపంతో, ధైర్యవంతుడైన పర్షతుని ఛాతీపై బలంగా బాణంతో గాయపరిచాడు. ఆ యుద్ధం అలా కొనసాగింది.
దైవమేవ పరం మన్యే పౌరుషాదపి సఞ్జయ। యత్సైన్యం మమ పుత్రస్య పాణ్డుపుత్రేణ వధ్యతే
సంజయా, మనుషుల శ్రమకన్నా దైవమే గొప్పదని నేను అనుకుంటున్నాను. ఎందుకంటే నా కుమారుని సైన్యాన్ని పాండు కుమారుడు సంహరిస్తున్నాడు.
నిత్యం హి మామకాంస్తాత హతానేవ హి శంససి। అవ్యగ్రాంశ్చ ప్రహృష్టాంశ్చ నిత్యం శంశసి పాణ్డవాన్
నీవు ఎప్పుడూ నా యోధులు చనిపోయారని చెబుతావు, పాండవులు మాత్రం ఎప్పుడూ ఆనందంగా, నిర్బంధంగా ఉన్నారని చెబుతావు.
విభగ్నాంశ్చ ప్రనష్టాంశ్చ నిత్యం శంససి మామకాన్।' హీనాన్పురుషకారేణ మామకానద్య సఞ్జయ । పాతితాన్పాత్యమానాంశ్చ హతానేవ చ శంససి
నీవు ఎప్పుడూ నా యోధులు విచ్ఛిన్నమయ్యారని, పోయారని, ధైర్యం లేకుండా పడిపోతున్నారని, లేదా పడిపోతున్న వారిలా చనిపోయారని చెబుతావు సంజయా.
యుధ్యమానాన్యథాశక్తి ఘటమానాఞ్జయం ప్రతి। పాణ్డవా హి జయన్త్యేవ జీయన్తే చైవ మామకాః
వారు ఎంత శక్తివంచన లేకుండా యుద్ధం చేసినా, విజయం కోసం ప్రయత్నించినా, పాండవులు ఎప్పుడూ గెలుస్తారు, నా వారు మాత్రం ఎప్పుడూ ఓడిపోతారు.
సోఽహం తీవ్రాణి దుఃస్వాని దుర్యోధనకృతాని చ। శ్రోష్యామి సతతం తాత దుఃసహాని బహూని చ
అందువల్ల, తాతా, దుర్యోధనుడు చేసిన తీవ్రమైన, భరించలేని విలాపాలను నేను ఎప్పుడూ వినాల్సి వస్తుంది.
తముపాయం న పశ్యామి జీయేరన్యేన పాణ్డవాన్ । మామకా విజయం యుద్ధే ప్రాప్నుయుర్యేన సఞ్జయ
సంజయా, పాండవులను ఓడించి, యుద్ధంలో నా వారు విజయాన్ని సాధించే మార్గం నాకు కనబడటం లేదు.
క్షయం మనుష్యదేహానాం గజవాజిరథక్షయమ్। శ్రృణు రాజన్స్థిరో భూత్వా తవైవాపనయో మహాన్
రాజా, నీవు స్థిరంగా ఉండి విను. నీ పక్షాన మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు ఎంతగా నాశనం అయ్యాయో నేను చెబుతాను.
ధృష్టద్యుమ్నస్తు శల్యేన పీడితో నవభిః శరైః। పీడయామాస సంక్రుద్ధో మద్రాధిపతిమాయసైఃక
తర్వాత, ధృష్టద్యుమ్నుడు శల్యుడు వేసిన తొమ్మిది బాణాలతో బాధపడగా, కోపంతో మద్రదేశాధిపతిని తన మాయలు ఉపయోగించి బాధించాడు.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ పార్షస్య పరాక్రమమ్ । న్యవారయత యస్తూర్ణం శల్యం సమితిశోభనమ్
అక్కడ పర్షతుని పరాక్రమంలో ఒక అద్భుతమైన కార్యాన్ని చూశాము. అతడు యుద్ధరంగానికి శోభను తెచ్చిన శల్యుని వేగంగా అడ్డుకున్నాడు.