శ్రుతాయురమ్బష్ఠపతిశ్చ రాజా విన్దానువిన్దౌ చ సుదక్షిణశ్చ। ప్రాచ్యాశ్చ సౌవీరగణాశ్చ సర్వే వసాతయః క్షుద్రకమాలవాశ్చ
శ్రుతాయువు, అంబష్టుల అధిపతి, రాజు, వింద్యుడు, అనువిందుడు, సుదక్షిణుడు, అలాగే తూర్పు దేశాల వారు, సౌవీరులు, వసాతులు, క్షుద్రకులు, మాళవులు—ఇవన్నీ కూడి వచ్చారు.
కిరీటినం త్వరమాణాభిస్రు- ర్నిదేశగాః శాన్తనవస్య రాజ్ఞః। తం వాజిపాదాతరథౌఘజాలై- రనేకసాహస్రశతైర్దదర్శ
వారు అందరూ శాంతనువు కుమారుడు ఇచ్చిన ఆజ్ఞను పాటిస్తూ, కిరీటధారిని ఎదుర్కొనడానికి వేగంగా, ఉత్సాహంగా వచ్చారు. అప్పుడు అతడిని అనేక వేల గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులు, రథాలతో చుట్టుముట్టినట్టు చూశారు.
కిరీటినం సంపరివార్యమాణం శినేర్నప్తా వారణయూథపైశ్చ। తతస్తు దృష్ట్వార్జునవాసుదేవౌ పదాతినాగాశ్వరథైః సమన్తాత్
కిరీటధారిని, శినిపుత్రుడు మరియు ఏనుగు సేనాధిపతులు చుట్టుముట్టుతుండగా, అర్జునుడు, వాసుదేవుడు పాదాటులు, ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలతో四వైపులా ముట్టడించబడ్డారని చూశారు.
అభిద్రుతౌ శస్త్రభృతాం వరిష్ఠౌ శినిప్రవీరోఽభిససార తూర్ణమ్। స తాన్యనీకాని మహాధనుష్మాన్ శినిప్రవీరః సహసాఽభిపత్య
ఆయుధధారుల్లో శ్రేష్ఠుడు అయిన శినిపుత్రుడు, మహా ధనుర్ధారి, ఆ సేనల మీద అకస్మాత్తుగా దూకి, వేగంగా యుద్ధానికి పరిగెత్తాడు.
చకార సాహాయ్యమథార్జునస్య విష్ణుర్యథా వృత్రనిషూదనస్య। విశీర్ణనాగాశ్వరథధ్వజౌఘం భీష్మేణ విత్రాసితసర్వయోధమ్
అప్పుడు అతడు అర్జునునికి సహాయం చేశాడు, విష్ణువు వృత్రాసురుని సంహరించినట్టు. భీష్ముడు యుద్ధంలో భయపెట్టడంతో, ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలు, జెండాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి, యోధులందరూ భయంతో వణికిపోయారు.
యుధిష్ఠిరానీకమభిద్రవన్తం ప్రోవాచ సందృశ్య శినిప్రవీరః । క్వ క్షత్రియా యాస్యథ నైష ధర్మః సతాం పురస్తాత్కథితః పురాణైః
యుధిష్ఠిరుని సేన ముందుకు వస్తున్నదాన్ని చూసి, శినిపుత్రుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ క్షత్రియులారా, మీరు ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? ఇది పురాతన ధర్మం కాదని పెద్దలు చెప్పినట్టు కాదు."
మా స్వాం ప్రతిజ్ఞాం త్యజత ప్రవీరాః స్వం వీరధర్మం పరిపాలయధ్వమ్। తాన్వాసవానన్తరజో నిశామ్య నరేన్ద్రముఖ్యాన్ద్రవతః సమన్తాత్
"ఓ వీరులారా, మీ ప్రతిజ్ఞను వదలకండి! మీ వీరధర్మాన్ని కాపాడుకోండి!" అని శినిపుత్రుడు పలికిన మాటలు విని, అనంతుని కుమారుడు చుట్టూ ఉన్న రాజులు పారిపోతున్నారని చూశాడు.
పార్థస్య దృష్టవా మృదుయుద్ధాతాం చ భీష్మం చ సఙ్ఖ్యే సముదీర్యమాణమ్। అమృష్యమాణః స తతో మహాత్మా యశస్వినం సర్వదశార్హభర్తా
పార్థుడు మృదువుగా యుద్ధం చేయడాన్ని, భీష్ముడు యుద్ధంలో ప్రేరేపించబడుతున్నాడాన్ని చూసి, ఆ మహాత్ముడు, దశార్హుల ప్రభువు, తట్టుకోలేకపోయాడు.
ఉవాచ శైనేయమభిప్రశంసన్ దృష్ట్వా కురూనాపతతః సమగ్రాన్। యే యాన్తి తే యాన్తు శినిప్రవీర యేఽపి స్థితాః సాత్వత తేఽపి యాన్తు
కౌరవులు అంతా దూసుకొస్తున్నారని చూసి, శినిపుత్రుని ప్రశంసిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "వెళ్లేవారు వెళ్లిపోవచ్చు, ఓ శినిపుత్రుడా! నిలిచినవారు, ఓ సాత్వతా, వారూ వెళ్లిపోవచ్చు!"
భీష్మం రథాత్పశ్య నిపాత్యమానం ద్రోణం చ సఙ్ఖ్యే సగణం మయాఽద్య। న సారథేః సాత్వత కౌరవాణాం క్రుద్ధస్య ముచ్యేత రణేఽద్య కశ్చిత్
"ఈ రోజు భీష్ముడు రథం మీద నుంచి పడిపోతున్నాడాన్ని చూడు. ద్రోణుడు తన సేనతో సహా నా చేతిలో పడతాడు. ఈ రోజు యుద్ధంలో నేను కోపంతో ఉన్నపుడు, కౌరవుల రథసారధుల్లో ఎవ్వరూ ప్రాణాలతో బయటపడరు, ఓ సాత్వతా!"
తస్మాదహం గృహ్య రథాఙ్గముగ్రం ప్రాణం హరిష్యామి మహావ్రతస్య। నిహత్య భీష్మం సగణం తథాజౌ ద్రోణం చ శైనేయ రథప్రవీరౌ
"అందుకే నేను భయంకరమైన చక్రాన్ని పట్టుకుని, ఆ మహావ్రతుడి ప్రాణాన్ని తీయబోతున్నాను. భీష్ముడిని అతని సేనతో సహా, అలాగే యుద్ధంలో ద్రోణుడిని కూడా, ఓ శినిపుత్రుడా, వీరు రథయోధులలో శ్రేష్ఠులు అయినా, నేనే సంహరిస్తాను."
సంపాదయిష్యామ్యహమద్య హృష్టః
"ఈ రోజు నేను ఆనందంతో ఇదంతా సాధించిపెడతాను!"
ఇతీదముక్త్వా స మహానుభావః సస్మార చక్రం నిశితం పురాణమ్। సుదర్శనం చిన్తితమాత్రమేవ తస్యాగ్రహస్తం స్వయమారురోహ
ఇలా అన్న తరువాత, ఆ మహానుభావుడు పురాతనమైన, పదునైన సుదర్శన చక్రాన్ని మనసులో ఆలోచించగానే, అది తన చేతిలో ప్రత్యక్షమైంది.
తచ్చక్రపద్మం ప్రగృహీతమాజౌ రరాజ నారాయణబాహునాలమ్। యథాదిపద్మం తరుణార్కవర్ణం రరాజ నారాయణనాభిజాతమక్
ఆ చక్రం, నారాయణుని బలమైన భుజంలో, తేజోమయమైన పద్మంలా మెరిసింది. అది నారాయణుని నాభి నుండి పుట్టిన పద్మంలా, ఉదయించే సూర్యుని వర్ణంతో ప్రకాశించింది.
తత్కృష్ణకోపోదయసూర్యబుద్ధం క్షురాన్తతీక్ష్ణాగ్రసుజాతపత్రమ్। తేస్యైవ దేహోరుసరఃప్రరూఢం రరాజ నారాయణబాహునాలమ్
కృష్ణుని కోపంతో మండుతున్న ఆ చక్రం, పదునైన అంచుతో, అందమైన రేకులతో, అతని స్వయంస్వరూపం నుండి పుట్టినదిగా, నారాయణుని బలమైన భుజంలో ప్రకాశించింది.
వేగేన కృష్మః ప్రససార భీష్మమ్
ఆ తర్వాత కృష్ణుడు వేగంగా భీష్ముడి వైపు పరిగెత్తాడు.
ఘనో యథా ఖే తడితావనద్ధః
ఆయన మెరుపులతో కూడిన మేఘంలా ఆకాశంలో దూసుకెళ్లాడు.
తమాత్తచక్రం ప్రణదన్తముచ్చైః క్రుద్ధం మహేన్ద్రావరజం సమీక్ష్య । సర్వాణి భూతాని భృశం వినేదుః క్షయం కురూణామివ చిన్తయిత్వా
చక్రాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, గట్టిగా అరుస్తూ, కోపంతో ఉన్న మహేంద్రుని తమ్ముడిని చూసి, సమస్త భూతాలు కౌరవుల వినాశనం ఊహించి భయంతో విలపించాయి.
స వాసుదేవః ప్రగృహీతచక్రః సంవర్తయిష్యన్నివ సర్వలోకమ్। అభ్యుత్పతఁల్లోకగురుర్బభాసే భూతాని ధక్ష్యన్నివ ధూమకేతుః
వాసుదేవుడు చక్రాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని, అన్ని లోకాలను నాశనం చేయబోతున్నట్టు ప్రకాశించాడు. లోకగురువు ఆకాశంలో ఎగిరిపోతూ, అన్ని భూతాలను కాల్చివేయబోయే ధూమకేతువులా కనిపించాడు.
గోవిన్దమాజావవిమూఢచేతాః
యుద్ధంలో, మూర్ఖతతో ఉన్న వారు గోవిందుడి మీద దూకారు.
ఏహ్యేహి దేవేశ జగన్నివాస నమోస్తు తే మాధవ చక్రపాణే। ప్రసహ్య మాం పాతయ లోకనాథ రథోత్తమాత్సర్వశరణ్య సఙ్ఖ్యే
రా రా దేవేశా, జగత్తుకు ఆధారమైనవాడా! నీకు నమస్కారం మాధవా, చక్రపాణీ! లోకనాథా, యుద్ధంలో నన్ను బలవంతంగా రథం మీద నుంచి పడవేయి, అందరికీ ఆశ్రయమైనవాడా!
త్వయా హతస్యాపి మమాఽద్య కృష్ణ శ్రేయః పరిస్మిన్నిహ చైవ లోకే। సంభావితోఽస్మ్యన్ధకవృష్ణినాథ లోకైస్త్రిభిర్వీర తవాభియానాత్
కృష్ణా! నీవు నన్ను ఈ రోజు చంపినా, ఈ లోకంలోను పరలోకంలోను నాకు మేలు జరుగుతుంది. అందక వృష్ణుల అధిపతివైన నీవు నన్ను గౌరవించావు, నీ దాడివల్ల మూడు లోకాల్లోనూ నాకు గౌరవం లభించింది.
రథాదవప్లుత్య తతస్త్వరావాన్ పార్థోఽప్యనుద్రుత్య యదుప్రవీరమ్। జగ్రాహ పీనోత్తమలమ్బబాహుం బాహ్వోర్హరిం వ్యాయతపీనబాహుః
ఆ సమయంలో, పార్థుడు వేగంగా రథం నుంచి దూకి, యాదవులలో శ్రేష్ఠుడైన హరిని వెంబడించి, తన బలమైన, పొడవైన చేతులతో పీడించి పట్టుకున్నాడు.
నిగృహ్యమణాశ్చ తదాఽఽదిదేవో భృశ సరోషః కిల నామ యోగీ । ఆదాయ వేగేన జగామ విష్ణు- ర్జిష్ణుం మహావాత ఇవైకవృక్షమ్
ఆ సమయంలో, అర్జునుడు పట్టుకున్నందుకు కోపంతో ఉన్న ఆ మహాదేవుడు, యోగశక్తితో వేగంగా జిష్ణువైపు వాయువులా దూసుకెళ్లాడు.
పార్థస్తు విష్టభ్య బలేన పాదౌ భీష్మాన్తికం తూర్ణమభిద్రవన్తమ్। బలాన్నిజగ్రాహ హరిం కిరీటీ పదేఽథ రాజన్దశమే కథంచిత్
పార్థుడు తన పాదాలను బలంగా నేలపై మోపి, వేగంగా భీష్ముని వైపు పరుగెత్తుతున్న కిరీటధారి హరిని బలవంతంగా పది అడుగుల దగ్గర పట్టుకున్నాడు, రాజా!
అవస్థితం చ ప్రణిపత్య కృష్ణం ప్రీతోఽర్జునః కాఞ్చనచిత్రమాలీ। ఉవాచ కోపే ప్రతిసంహరేతి గతిర్భవాన్కేశవ పాణ్డవానామ్
అర్జునుడు బంగారు అలంకారములతో అలంకరించబడి, స్థిరంగా నిలబడి ఉన్న కృష్ణుని పాదాలకు వందనం చేసి, సంతోషంతో కూడిన కోపంతో, 'కేశవా, పాండవులకు నీవే ఆశ్రయం, వెనక్కి తగ్గు' అని అన్నాడు.
న హాస్యతే కర్మ యథాప్రతిజ్ఞం పుత్రైః శపే కేశవ సోదరైశ్చ । అన్తం కరిష్యామి యథా కురూణాం త్వయాఽహమిన్ద్రానుజసంప్రయుక్తః
కేశవా! నేను నా కుమారులు, సోదరుల మీద ప్రమాణం చేస్తూ చెబుతున్నాను — నేను చెప్పినట్టు పని తప్పకుండా జరుగుతుంది. నీ సహాయంతో, ఇంద్రుని తమ్ముడా, నేను కురువంశానికి అంతం తెస్తాను.
తతః ప్రతిజ్ఞాం సమయం చ తస్య జనార్దనః ప్రీతమనా నిశమ్య। స్థితః ప్రియే కౌరవసత్తమస్య రథం సచక్రః పునరారురోహ
తర్వాత జనార్దనుడు, అతని ప్రతిజ్ఞను, మాటను వినిపించి హర్షంతో, ప్రియమైన కౌరవశ్రేష్ఠుని పక్కన నిలబడి, చక్రాన్ని తీసుకుని మళ్లీ రథంపై ఎక్కాడు.
తతః ప్రతిజ్ఞాం సమవాప్య భీష్మః కృతాఞ్చలిః స్తుత్యమథాకరోద్వై । త్రైవిక్రమే యస్య వపుర్బభాసే తథైవ దృష్ట్వా తు సముఞ్జ్వలన్తమ్
తర్వాత భీష్ముడు తన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చిన తరువాత, చేతులు జోడించి, అతడిని స్తుతించసాగాడు. మూడు అడుగులతో ప్రకాశించిన రూపాన్ని చూసినట్టు, అతడిని అద్భుతంగా వెలిగిపోతూ చూశాడు.
ప్రగృహ్య శఙ్ఖం ద్విషతాకం నిహన్తా స తానభూషూన్పునరాదదానః । భీష్మం శరైః సంపరివార్య సఙ్ఖ్యే చిచ్ఛేద భూరిశ్రవసశ్చ చాపమ్
శత్రువులను సంహరించే వాడు తన శంఖాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని, ఆయుధాలను మళ్లీ తీసుకున్నాడు. యుద్ధంలో భీష్ముని బాణాలతో చుట్టుముట్టి, భూరిశ్రవసు ధనుస్సును కోసేశాడు.