భీష్మం చ శరవర్షాణి సృజన్తమనిశం యుధి । ప్రతపన్తమివాదిత్యం మధ్యమాసాద్య సేనయోః
భీష్ముడు యుద్ధంలో ఎడతెరిపిలేకుండా బాణవర్షాలు వదులుతూ, రెండు సేనల మధ్యకు వచ్చి సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు.
వారన్వరాన్వినిఘ్నన్తం పాణ్డుపుత్రస్య సైనికాన్। యుగాన్తమివ కుర్వాణం భీష్మం యౌధిష్ఠిరే బలే
పాండవుని సైన్యంలో అగ్రగాములైన యోధులను చంపుతూ, భీష్ముడు యుదిష్ఠిరుని బలగంలో యుగాంతాన్ని తేవడంలా కనిపించాడు.
అమృష్యమాణో భగవాన్కేశవః పరవీరహా। అచిన్తయదమేయాత్మా నాస్తి యౌధిష్ఠిరం బలమ్
ఇది తట్టుకోలేక పరాక్రమశాలి, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన కేశవుడు, 'యుదిష్ఠిరుని సైన్యంలో బలం లేదు' అని ఆలోచించాడు.
ఏకాహ్నా హి రణే భీష్మో నాశయేద్దేవదానవాన్। కిం ను పాణ్డుసుతాన్యుద్ధే సబలాన్సపదానుగాన్
ఒకే రోజు యుద్ధంలో భీష్ముడు దేవతల్ని, దానవులను కూడా నాశనం చేయగలడు. మరి పాండవులు, వారి సైనికులు, అనుచరులు ఏమవుతారు?
ద్రవతే చ మహాసైన్యం పాణ్డవస్య మహాత్మనః । ఏతే చ కౌరవాస్తూర్ణం ప్రభగ్నాన్వీక్ష్య సోమకాన్
పాండవుని గొప్ప సైన్యం చెదరిపోతోంది. సోమకులు పరాజయమైపోతున్నారని చూసి, కౌరవులు వేగంగా వారిని వెంబడిస్తున్నారు.
ప్రాద్రవన్తి రణే దృష్ట్వా హర్షయన్తః పితామహమ్ । సోహం భీష్మం నిహన్మ్యద్య పాణ్డవార్థాయ దంశితః
పితామహుడిని చూసి యుద్ధంలో వారు పారిపోతూ ఆనందిస్తున్నారు. అందుకే పాండవుల కోసమే నేను నేడు భీష్ముడిని సంహరించడానికి సంకల్పించాను.
భారమేతం వినేష్యామి పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్ । అర్జునో హి శరైస్తీక్ష్ణైర్వధ్యమానోఽపి సంయుగే
ఈ భారాన్ని మహాత్ములైన పాండవుల కోసం తొలగిస్తాను. ఎందుకంటే యుద్ధంలో పదునైన బాణాలతో గాయపడినా అర్జునుడు ఏం చేయాలో గుర్తించడంలేదు.
కర్తవ్యం నాభిజానాతి రణే భీష్మస్య గౌరవాత్। తథా చిన్తయతస్తస్య భూయ ఏవ పితామహః । ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధః శరాన్పార్థరథం ప్రతి
యుద్ధంలో భీష్ముని పట్ల గౌరవం వల్ల అతను తన కర్తవ్యాన్ని గుర్తించడంలేదు. అలా కృష్ణుడు ఆలోచిస్తున్నప్పుడు, కోపంతో పితామహుడు మళ్లీ పార్థుని రథం మీద బాణాలు వదిలాడు.
తేషాం బహుత్వాసు భృసం శరాణాం దిశశ్చ సర్వాః పిహితా బభూవుః । న చాన్తరిక్షం న దిశో న భూమి- ర్న భాస్కరోఽదృశ్యత రశ్మిమాలీక
అన్ని దిశలు బాణాలతో పూర్తిగా కప్పబడ్డాయి. ఆకాశం, దిక్కులు, భూమి, కాంతులతో కూడిన సూర్యుడూ కనబడలేదు.
వవుశ్చ వాతాస్తుములాః సధూమా దిశశ్చ సర్వాః క్షుభితా బభూవుః। ద్రోణో వికర్ణోఽథ జయద్రథశ్చ భూరిశ్రవాః కృతవర్మా కృపశ్చ
పొగతో కలిసిన భయంకరమైన గాలులు వీచాయి. అన్ని దిశలు కలకలమయ్యాయి. ద్రోణుడు, వికర్ణుడు, జయద్రథుడు, భూరిశ్రవుడు, కృతవర్మ, కృప కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
శ్రుతాయురమ్బష్ఠపతిశ్చ రాజా విన్దానువిన్దౌ చ సుదక్షిణశ్చ। ప్రాచ్యాశ్చ సౌవీరగణాశ్చ సర్వే వసాతయః క్షుద్రకమాలవాశ్చ
శ్రుతాయువు, అంబష్టుల అధిపతి, రాజు, వింద్యుడు, అనువిందుడు, సుదక్షిణుడు, అలాగే తూర్పు దేశాల వారు, సౌవీరులు, వసాతులు, క్షుద్రకులు, మాళవులు—ఇవన్నీ కూడి వచ్చారు.
కిరీటినం త్వరమాణాభిస్రు- ర్నిదేశగాః శాన్తనవస్య రాజ్ఞః। తం వాజిపాదాతరథౌఘజాలై- రనేకసాహస్రశతైర్దదర్శ
వారు అందరూ శాంతనువు కుమారుడు ఇచ్చిన ఆజ్ఞను పాటిస్తూ, కిరీటధారిని ఎదుర్కొనడానికి వేగంగా, ఉత్సాహంగా వచ్చారు. అప్పుడు అతడిని అనేక వేల గుఱ్ఱాలు, ఏనుగులు, రథాలతో చుట్టుముట్టినట్టు చూశారు.
కిరీటినం సంపరివార్యమాణం శినేర్నప్తా వారణయూథపైశ్చ। తతస్తు దృష్ట్వార్జునవాసుదేవౌ పదాతినాగాశ్వరథైః సమన్తాత్
కిరీటధారిని, శినిపుత్రుడు మరియు ఏనుగు సేనాధిపతులు చుట్టుముట్టుతుండగా, అర్జునుడు, వాసుదేవుడు పాదాటులు, ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలతో四వైపులా ముట్టడించబడ్డారని చూశారు.
అభిద్రుతౌ శస్త్రభృతాం వరిష్ఠౌ శినిప్రవీరోఽభిససార తూర్ణమ్। స తాన్యనీకాని మహాధనుష్మాన్ శినిప్రవీరః సహసాఽభిపత్య
ఆయుధధారుల్లో శ్రేష్ఠుడు అయిన శినిపుత్రుడు, మహా ధనుర్ధారి, ఆ సేనల మీద అకస్మాత్తుగా దూకి, వేగంగా యుద్ధానికి పరిగెత్తాడు.
చకార సాహాయ్యమథార్జునస్య విష్ణుర్యథా వృత్రనిషూదనస్య। విశీర్ణనాగాశ్వరథధ్వజౌఘం భీష్మేణ విత్రాసితసర్వయోధమ్
అప్పుడు అతడు అర్జునునికి సహాయం చేశాడు, విష్ణువు వృత్రాసురుని సంహరించినట్టు. భీష్ముడు యుద్ధంలో భయపెట్టడంతో, ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు, రథాలు, జెండాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి, యోధులందరూ భయంతో వణికిపోయారు.
యుధిష్ఠిరానీకమభిద్రవన్తం ప్రోవాచ సందృశ్య శినిప్రవీరః । క్వ క్షత్రియా యాస్యథ నైష ధర్మః సతాం పురస్తాత్కథితః పురాణైః
యుధిష్ఠిరుని సేన ముందుకు వస్తున్నదాన్ని చూసి, శినిపుత్రుడు ఇలా అన్నాడు: "ఓ క్షత్రియులారా, మీరు ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? ఇది పురాతన ధర్మం కాదని పెద్దలు చెప్పినట్టు కాదు."
మా స్వాం ప్రతిజ్ఞాం త్యజత ప్రవీరాః స్వం వీరధర్మం పరిపాలయధ్వమ్। తాన్వాసవానన్తరజో నిశామ్య నరేన్ద్రముఖ్యాన్ద్రవతః సమన్తాత్
"ఓ వీరులారా, మీ ప్రతిజ్ఞను వదలకండి! మీ వీరధర్మాన్ని కాపాడుకోండి!" అని శినిపుత్రుడు పలికిన మాటలు విని, అనంతుని కుమారుడు చుట్టూ ఉన్న రాజులు పారిపోతున్నారని చూశాడు.
పార్థస్య దృష్టవా మృదుయుద్ధాతాం చ భీష్మం చ సఙ్ఖ్యే సముదీర్యమాణమ్। అమృష్యమాణః స తతో మహాత్మా యశస్వినం సర్వదశార్హభర్తా
పార్థుడు మృదువుగా యుద్ధం చేయడాన్ని, భీష్ముడు యుద్ధంలో ప్రేరేపించబడుతున్నాడాన్ని చూసి, ఆ మహాత్ముడు, దశార్హుల ప్రభువు, తట్టుకోలేకపోయాడు.
ఉవాచ శైనేయమభిప్రశంసన్ దృష్ట్వా కురూనాపతతః సమగ్రాన్। యే యాన్తి తే యాన్తు శినిప్రవీర యేఽపి స్థితాః సాత్వత తేఽపి యాన్తు
కౌరవులు అంతా దూసుకొస్తున్నారని చూసి, శినిపుత్రుని ప్రశంసిస్తూ ఇలా అన్నాడు: "వెళ్లేవారు వెళ్లిపోవచ్చు, ఓ శినిపుత్రుడా! నిలిచినవారు, ఓ సాత్వతా, వారూ వెళ్లిపోవచ్చు!"
భీష్మం రథాత్పశ్య నిపాత్యమానం ద్రోణం చ సఙ్ఖ్యే సగణం మయాఽద్య। న సారథేః సాత్వత కౌరవాణాం క్రుద్ధస్య ముచ్యేత రణేఽద్య కశ్చిత్
"ఈ రోజు భీష్ముడు రథం మీద నుంచి పడిపోతున్నాడాన్ని చూడు. ద్రోణుడు తన సేనతో సహా నా చేతిలో పడతాడు. ఈ రోజు యుద్ధంలో నేను కోపంతో ఉన్నపుడు, కౌరవుల రథసారధుల్లో ఎవ్వరూ ప్రాణాలతో బయటపడరు, ఓ సాత్వతా!"
తస్మాదహం గృహ్య రథాఙ్గముగ్రం ప్రాణం హరిష్యామి మహావ్రతస్య। నిహత్య భీష్మం సగణం తథాజౌ ద్రోణం చ శైనేయ రథప్రవీరౌ
"అందుకే నేను భయంకరమైన చక్రాన్ని పట్టుకుని, ఆ మహావ్రతుడి ప్రాణాన్ని తీయబోతున్నాను. భీష్ముడిని అతని సేనతో సహా, అలాగే యుద్ధంలో ద్రోణుడిని కూడా, ఓ శినిపుత్రుడా, వీరు రథయోధులలో శ్రేష్ఠులు అయినా, నేనే సంహరిస్తాను."
సంపాదయిష్యామ్యహమద్య హృష్టః
"ఈ రోజు నేను ఆనందంతో ఇదంతా సాధించిపెడతాను!"
ఇతీదముక్త్వా స మహానుభావః సస్మార చక్రం నిశితం పురాణమ్। సుదర్శనం చిన్తితమాత్రమేవ తస్యాగ్రహస్తం స్వయమారురోహ
ఇలా అన్న తరువాత, ఆ మహానుభావుడు పురాతనమైన, పదునైన సుదర్శన చక్రాన్ని మనసులో ఆలోచించగానే, అది తన చేతిలో ప్రత్యక్షమైంది.
తచ్చక్రపద్మం ప్రగృహీతమాజౌ రరాజ నారాయణబాహునాలమ్। యథాదిపద్మం తరుణార్కవర్ణం రరాజ నారాయణనాభిజాతమక్
ఆ చక్రం, నారాయణుని బలమైన భుజంలో, తేజోమయమైన పద్మంలా మెరిసింది. అది నారాయణుని నాభి నుండి పుట్టిన పద్మంలా, ఉదయించే సూర్యుని వర్ణంతో ప్రకాశించింది.
తత్కృష్ణకోపోదయసూర్యబుద్ధం క్షురాన్తతీక్ష్ణాగ్రసుజాతపత్రమ్। తేస్యైవ దేహోరుసరఃప్రరూఢం రరాజ నారాయణబాహునాలమ్
కృష్ణుని కోపంతో మండుతున్న ఆ చక్రం, పదునైన అంచుతో, అందమైన రేకులతో, అతని స్వయంస్వరూపం నుండి పుట్టినదిగా, నారాయణుని బలమైన భుజంలో ప్రకాశించింది.
వేగేన కృష్మః ప్రససార భీష్మమ్
ఆ తర్వాత కృష్ణుడు వేగంగా భీష్ముడి వైపు పరిగెత్తాడు.
ఘనో యథా ఖే తడితావనద్ధః
ఆయన మెరుపులతో కూడిన మేఘంలా ఆకాశంలో దూసుకెళ్లాడు.
తమాత్తచక్రం ప్రణదన్తముచ్చైః క్రుద్ధం మహేన్ద్రావరజం సమీక్ష్య । సర్వాణి భూతాని భృశం వినేదుః క్షయం కురూణామివ చిన్తయిత్వా
చక్రాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, గట్టిగా అరుస్తూ, కోపంతో ఉన్న మహేంద్రుని తమ్ముడిని చూసి, సమస్త భూతాలు కౌరవుల వినాశనం ఊహించి భయంతో విలపించాయి.
స వాసుదేవః ప్రగృహీతచక్రః సంవర్తయిష్యన్నివ సర్వలోకమ్। అభ్యుత్పతఁల్లోకగురుర్బభాసే భూతాని ధక్ష్యన్నివ ధూమకేతుః
వాసుదేవుడు చక్రాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని, అన్ని లోకాలను నాశనం చేయబోతున్నట్టు ప్రకాశించాడు. లోకగురువు ఆకాశంలో ఎగిరిపోతూ, అన్ని భూతాలను కాల్చివేయబోయే ధూమకేతువులా కనిపించాడు.
గోవిన్దమాజావవిమూఢచేతాః
యుద్ధంలో, మూర్ఖతతో ఉన్న వారు గోవిందుడి మీద దూకారు.