న చైవం పాణ్డవేయానాం కశ్చిచ్ఛక్నోతి వీక్షితుమ్ । విశిఖానేవ పశ్యన్తి భీష్మచాపచ్యుతాన్బహూన్
అయితే పాండవులలో ఎవ్వరూ కూడా అతన్ని నేరుగా చూడలేకపోయారు; వారు భీష్ముని విల్లుపై నుంచి వచ్చిన అనేక బాణాలనే మాత్రమే చూశారు.
కుర్వాణం సమరే కర్మ సూదయానం చ వాహినీమ్ । వ్యాక్రోశన్త రణే తత్ర నరా బహువిధా బహు
యుద్ధంలో భీష్ముడు సైన్యాన్ని నాశనం చేస్తూ, అద్భుత కార్యాలు చేస్తుండగా, అక్కడ అనేక మంది యోధులు భయంతో పెద్దగా అరవసాగారు.
అమానుషేణ రూపేణ చరన్తం పితరం తవ। శలభా ఇవ రాజానః పతన్తి విధిచోదితాః
నీ తండ్రి మానవులకు అందని రూపంలో సంచరించేవాడు; రాజులు విధి చేత ప్రేరితులై, పురుగుల్లా పడిపోతున్నారు.
భీష్మాగ్నిమభిసంక్రుద్ధం వినాశాయ సహస్రశః । న హి మోఘః శరః కశ్చిదాసీద్భీష్మస్య సంయుగే
అగ్ని లా మండుతున్న భీష్ముని ఎదుట వేలాది మంది నాశనం అయ్యారు; భీష్ముడు యుద్ధంలో వదిలిన ఒక్క బాణం కూడా వ్యర్థం కాలేదు.
నరనాగాశ్వకాయేషు బహుత్వాల్లఘుయోధినః । భినత్త్యేకేన బాణేన సుముఖేన పతత్రిణా
అక్కడ మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు ఎక్కువగా ఉండడంతో, తేలికపాటి యోధులు ఒక్క నులుపు తూటాతోనే గాయపడ్డారు.
గజం కంకటసన్నద్ధం వజ్రేణేవ శిలోచ్చయమ్ । ద్వౌ త్రీనపి గజారోహాన్పిణ్డితాన్వర్మితానపి
అతడు కవచంతో కట్టిన ఏనుగును, వజ్రంతో కొట్టిన కొండ శిఖరంలా చీల్చాడు; ఇద్దరు ముగ్గురు కవచధారులైన ఏనుగు సవారీలను కూడా ఒక్కసారిగా కొట్టాడు.
నారాచేన సుముక్తేన నిజఘాన పితా తవ। యో యో భీష్మం నరవ్యాఘ్రమభ్యేతి యుధి కశ్చన
నీ తండ్రి పదునైన బాణంతో, యుద్ధంలో భీష్ముని దగ్గరకు వచ్చిన ప్రతి యోధుడిని పడగొట్టాడు.
ముహూర్తదృష్టః స మయా పతితో భువి దృశ్యతే। ఏవం సా ధర్మరాజస్య వధ్యమానా మహాచమూః
నేను కొంతసేపు చూసిన యోధుడు, వెంటనే నేలపై పడిపోతున్నాడు; అలా ధర్మరాజు సైన్యం పెద్దగా నాశనం అవుతోంది.
భీష్మేణాతులవీర్యేణ వ్యశీర్యత సంహస్రధా। ప్రాకమ్పత మహాసేనా శరవర్షేణ తాపితా
అపార శక్తి గల భీష్ముని చేతిలో సైన్యం అన్ని వైపులా చెల్లాచెదురైంది; బాణాల వర్షం వల్ల మహాసైన్యం కంపించిపోయింది.
పశ్యతో వాసుదేవస్య పార్థస్యాథ శిఖణ్డినః। యతమానాఽపి తే వీరా ద్రవమాణాన్మహారథాన్
వాసుదేవుడు, అర్జునుడు, శిఖండిని చూస్తున్నా, ఎంత ప్రయత్నించినా, ఆ వీరులు పరుగు తీస్తున్న మహారథులను ఆపలేకపోయారు.
నాశక్నువన్వారయితుం భీష్మబాణప్రపీడితాన్। మహేన్ద్రసమవీర్యేణ వధ్యమానా మహాచమూః
భీష్ముని బాణాల బాధతో ఉన్న వారిని ఆపడం వీళ్ల వల్ల కాలేదు; ఇంద్రుని సమానమైన శక్తి గలవాడైన భీష్ముడు సైన్యాన్ని నాశనం చేశాడు.
అభజ్యత మహారాజ న చ ద్వౌ సహ ధావతః। ఆవిద్ధరనాగాశ్వం పతితధ్వజకూబరమ్
ఓ రాజా, సైన్యం చీలిపోయింది; ఇద్దరు కలిసి కూడా పారిపోలేకపోయారు; వారి రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు గాయపడి, ధ్వజాలు నేలపడ్డాయి.
అనీకం పాణ్డుపుత్రాణాం హాహాభూతమచేతనమ్। జఘానాత్ర పితా పుత్రం పుత్రశ్చ పితరం తథా
పాండవుల సైన్యం అయోమయంగా, హాహాకారాలతో, చిత్తశూన్యంగా మారింది; అక్కడ తండ్రి కుమారుడిని, కుమారుడు తండ్రిని చంపాడు.
ప్రియం సఖాయం చాక్రన్దే సఖా దైవబలాత్కృతః । విముచ్య కవచాన్యన్యే పాణ్డుపుత్రస్య సైనికాః
ప్రియమైన స్నేహితుడు, విధి చేత బలవంతంగా తన స్నేహితుడిని చంపాడు; మరికొందరు పాండవ సైనికులు తమ కవచాలను వదిలేశారు.
వినుక్తకేశా ధావన్తః ప్రత్యదృశ్యన్త భారత। తద్గోకులమివోద్ధాన్తముద్ధాన్తరథయూథపమ్
వారు తలలు విప్పుకొని పరుగెత్తుతూ కనిపించారు, ఓ భారతా! అది భయంతో చెల్లాచెదురైపోయిన గోకులంలా ఉండింది.
దదృశే పాణ్డుపుత్రస్య సైన్యమార్తస్వరం తదా। ప్రభజ్యమానం సైన్యం తు దృష్ట్వా యాదవనన్దనః
ఆ సమయంలో పాండుపుత్రుని సైన్యం బాధతో అరుస్తూ కనిపించింది. తన సైన్యం చెల్లాచెదురవుతున్నదాన్ని చూసి యాదవుని కుమారుడు—
ఉవాచ పార్థం బీభత్సుం నిగృహ్య రథముత్తమమ్। అసం స కాలః సంప్రాప్తః పార్థ పస్తేఽభికాఙ్క్షితః
అతడు అద్భుతమైన రథాన్ని ఆపి, బలవంతుడైన పార్థుడిని ఇలా అన్నాడు: 'పార్థా! నీవు ఎంతకాలంగా కోరుకున్న సమయం ఇప్పుడు వచ్చింది.'
ప్రహరస్వ నరవ్యాఘ్ర న చేన్మోహాద్విముహ్యసే। యత్త్వయా కథితం వీర పురా రాజ్ఞాం సమాగమే
'నీవు మోహంలో పడిపోలేకపోతే, ఓ మానవసింహా! యుద్ధంలో రాజుల సభలో నీవు చెప్పిన మాటను నెరవేర్చు.'
భీష్మద్రోణముఖాన్సర్వాన్ధార్తరాష్ట్రస్య సైనికాన్। సానుబన్ధాన్హనిష్యామి యే మాం యోత్స్యన్తి సంయుగే
'భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండి, ధృతరాష్ట్రుని సైన్యంలో ఉన్న అందరినీ, యుద్ధంలో నన్ను ఎదిరించేవారిని వారి అనుచరులతో సహా నేను సంహరిస్తాను.'
ఇతి తత్కురు కౌన్తేయ సత్యం వాక్యమరిన్దమ । బీభత్సో పశ్య సైన్యం స్వం భజ్యమానం తతస్తతః
'కౌంతేయా! శత్రువులను జయించేవాడా! ఆ మాటను నిజం చేయి. చూడు, బీభత్సుడా! నీ సైన్యం అన్ని వైపులా చీలిపోతున్నది.'
ద్రవతశ్చ మహీపాలాన్పశ్య యౌధిష్ఠిరే బలే। దృష్ట్వా హి భీష్మం సమరే వ్యాత్తాననమివాన్తకమ్
'యుధిష్ఠిరుని సైన్యాన్ని చూసి రాజులు పరుగెత్తిపోతున్నారు. ఎందుకంటే యుద్ధంలో భీష్ముని ముఖం మరణదేవుడిలా విప్పబడినదిగా చూసి వారు భయంతో పారిపోతున్నారు.'
భయార్తాః ప్రపలాయన్తే సింహాత్క్షుద్రమృగా ఇవ। ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ వాసుదేవం ధనంజయః
'భయంతో చిన్న జంతువులు సింహాన్ని చూసి పారిపోవడం లాగా వారు పరుగెత్తిపోతున్నారు.' ఇలా వాసుదేవుని మాటలకు ధనంజయుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు:
నోదయాశ్వాన్యతో భీష్మో విగాహే తద్వలార్ణవమ్ । పాతయిష్యామి దుర్ధర్షం వృద్ధం కురుపితామహమ్
'అశ్వాలను ముందుకు నడిపించు. అక్కడ భీష్ముడు ఉన్నాడు. ఆ సైన్యసముద్రంలోకి నేను ప్రవేశించి, ధైర్యశాలి, వృద్ధుడైన కురుపితామహుని కూలదీస్తాను.'
తతోఽశ్వాన్రజతప్రకఖ్యాన్నోదయామాస మాధవః। యతో భీష్మరథో రాజన్దుష్ప్రేక్ష్యో రశ్మిమానివ
అప్పుడు మాధవుడు వెండి వలె మెరిసే ఆశ్వాలను భీష్ముని రథం వైపు నడిపించాడు. ఆ రథం ప్రకాశవంతమైన సూర్యునిలా చూడటానికి అసాధ్యంగా ఉండేది.
తతస్తత్పునరావృత్తం యుధిష్ఠిరబలం మహత్। దృష్ట్వా పార్థం మహాబాహుం భీష్మాయోద్యతమాహవే
అప్పుడు మహాబాహుడైన పార్థుడు భీష్మునిపై యుద్ధానికి ముందుకు వెళ్తున్నాడని చూసి, యుధిష్ఠిరుని గొప్ప సైన్యం మళ్లీ ధైర్యంగా నిలబడింది.
తతో భీష్మఃక కురుశ్రేష్ఠ సింహవద్వినదన్ముహుః । ధనఞ్జయరథం శీఘ్రం శరవర్షైరవాకిరత్
అప్పుడే కురు వంశంలో శ్రేష్ఠుడైన భీష్ముడు సింహంలా గర్జిస్తూ, వేగంగా ధనంజయుని రథాన్ని బాణవర్షాలతో కప్పివేశాడు.
క్షణేన స రథస్తస్య సహయః కసహసారథిః । శరవర్షేణ మహతా సంఛన్నో న ప్రకాశతే
ఒక క్షణంలోనే ఆ రథం, దాని యోధులు, సారథి—all బాణాల వర్షంతో పూర్తిగా కమ్మబడిపోయి కనపడకుండా పోయింది.
వాసుదేవస్త్వసంభ్రాన్తో ధైర్యమాస్థాయ సత్త్వవాన్ । చోదయామాస తానశ్వాన్విభిన్నాన్భీష్మసాయకైః
కానీ వాసుదేవుడు ఏమాత్రం భయపడకుండా, ధైర్యంగా ఉండి, భీష్ముని బాణాలతో గాయపడిన ఆ అశ్వాలను ముందుకు నడిపించాడు.
తతః పార్థో ధనుర్గృహ్య దివ్యం జలదనిఃస్వనమ్ । పాతయామాస భీష్మస్య ధనుశ్ఛిత్వా త్రిభిః శరైః
అప్పుడు పార్థుడు మేఘగర్జనలాగా ధ్వనించే దివ్యధనుస్సును పట్టుకొని, మూడు బాణాలతో భీష్ముని ధనుస్సును కూలదీశాడు.
స చ్ఛిన్నధన్వా కౌరవ్యః పునరన్యన్మహద్ధనుః । నిమిషాన్తరమాత్రేణ సజ్యం చక్రే పితా తవ
కౌరవుడు, తన ధనుస్సు తెగిపోవడంతో, వెంటనే మరో గొప్ప ధనుస్సును తీసుకుని, కన్నుమూసేలోపే దానిని సిద్ధం చేసుకున్నాడు, ఓ రాజా! నీ తండ్రే.