గజారోహవరైశ్చాపి తత్రతత్ర పదాతయః। పాతితాః సమదృశ్యన్త తైశ్చాపి గజయోధినః
అక్కడక్కడ ఏనుగు యోధుల చేతిలో పదాతులు పడిపోతూ కనిపించారు. అలాగే, పదాతుల చేతిలో కూడా ఏనుగు యోధులు చనిపోతూ కనిపించారు.
పత్తిసఙ్ఘా హయారోహైః సాదిసఙ్ఘాశ్చ పత్తిభిః । పాత్యమానా వ్యదృశ్యన్త శతశోఽథ సహస్రశః
గురిస్వారులు పదాతుల గుంపులను, పదాతులు గురిస్వారుల గుంపులను వందలాది, వేలాది మంది చంపుతూ పడగొట్టారు.
ధ్వజైస్తత్రాపవిద్ధైశ్చ కార్ముకైస్తోమరైస్తథా। ప్రాసైస్తథా గదాభిశ్చ పరిఘైః కమ్పనైస్తథా
అక్కడ జెండాలు, విల్లు, కటారులు, కుళ్లలు, గదలు, ఇనుప దండాలు, ముళ్ల కర్రలు ఇలా ఎన్నో ఆయుధాలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉండేవి.
శక్తిభిః కవచైశ్చిత్రైః కణపైరఙ్కుశైరపి। నిస్త్రింశైర్విమలైశ్చాపి స్వర్ణపుఙ్ఖైః శరైస్తథా
శక్తులు, అలంకరించిన కవచాలు, చిన్న కటారులు, అంకుశాలు, పదునైన ఖడ్గాలు, బంగారు అంచులతో మెరిసే బాణాలు అక్కడ కనిపించేవి.
పరిస్తోమైః కుథాభిశ్చ కమ్బలైశ్చ మహాధనైః । భూర్భాతి భరతశ్రేష్ఠ స్రగ్దామైరివ చిత్రితా
కవచాలు, గొప్ప కంబళాలు, విలువైన వస్త్రాలు, అలంకారాల వంటి గొప్ప బెల్టులతో, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, భూమి పూలహారాలతో అలంకరించినట్టు ప్రకాశించింది.
నరాశ్వకాయైః పతితైర్దన్తిభిశ్చ మహాహవే । అగమ్యరూపా పృథివీ మాంసశోణితకర్దమా
మహాయుద్ధంలో పడిపోయిన మనుషులు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో భూమి మాంసం, రక్తంతో మురికి మడుగై, దాటి వెళ్లలేని విధంగా మారింది.
ప్రశశామ రజో భౌమం వ్యుక్షితం రణశోణితైః । దిశశ్చ విమలాః సర్వాః సంబభూవుర్జనేశ్వర
యుద్ధరక్తంతో నేలపై ఉన్న ధూళి కూర్చిపోయింది. ఓ జనపతీ, అన్ని దిశలు స్పష్టంగా కనిపించాయి.
ఉత్థితాన్యగణేయాని కబన్ధాని సమన్తతః। చిహ్నభూతాని జగతో వినాశార్థాయ భారత
ఓ భరత, అక్కడ చుట్టూ లెక్కలేనన్ని తలలేని శరీరాలు లేచి నిలబడి, లోక వినాశనానికి చెడు సూచనలుగా కనిపించాయి.
తస్మిన్యుద్ధే మహారౌద్రే వర్తమానే సుదారుణే । ప్రత్యదృశ్యన్త రథినో ధావమానాః సమన్తతః
ఆ భయంకరమైన ఘోర యుద్ధంలో రథసారధులు అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తుతూ కనిపించారు.
తతో భీష్మశ్చ ద్రోణశ్చ సైన్ధవశ్చ జయద్రథః । పురుమిత్రో జయో భోజః శల్యశ్చాపి ససౌబలః
ఆ సమయంలో భీష్ముడు, ద్రోణుడు, సింధు రాజు జయద్రథుడు, పురుమిత్రుడు, జయుడు, భోజుడు, శల్యుడు, సౌబలులతో కలిసి అక్కడ ఉన్నారు.
ఏతే సమరదుర్ధర్షాః సింహతుల్యపరాక్రమాః। పాణ్డవానామనీకాని బభఞ్జుఃస్మ పునఃపునః
ఈ యోధులు యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వీరులు, సింహాల వలె పరాక్రమశాలి. వీరు పాండవుల సైన్యాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చీల్చారు.
తథైవ భీమసేనోఽపి రాక్షసశ్చ ఘటోత్కచః । సాత్యకిశ్చేకితానశ్చ ద్రోపదేయాశ్చ భారత
అలాగే, భీమసేనుడు, రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడు, సాత్యకుడు, చెకితానుడు, ద్రౌపదీ కుమారులు కూడా, ఓ భరత, యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు.
తావకాంస్తవ పుత్రాంశ్చ సహితాన్సర్వరాజభిః । ద్రావయామాసురాజౌ తే త్రిదశా దానవానివ
వారు నీ కుమారులను, ఇతర రాజులతో కలిపి, దేవతలు దానవులను తరిమినట్లు, యుద్ధరంగంలో పరుగెత్తించారు.
తథా తే సమరేఽన్యోన్యం నిఘ్నన్తః క్షత్రియర్షభాః । రక్తోక్షితా ఘోరరూపా విరేర్జుర్దానవా ఇవ
అలా, ఆ క్షత్రియ శ్రేష్ఠులు యుద్ధంలో ఒకరిని ఒకరు చంపుకుంటూ, రక్తంలో తడిసి, భయంకరంగా మారి, దానవుల వలె గర్జించారు.
వినిర్జిత్య రిపూన్వీరా సేకనయోరుభయోరపి। వ్యదృస్యన్త మహామాత్రా గ్రహా ఇవ నభస్తలే
రెండు వైపులా శత్రువులను ఓడించిన మహా వీరులు, ఆకాశంలో గ్రహాల్లా ప్రకాశించారు.
తతో రథసహస్రేణ పుత్రో దుర్యోధనస్తవ । అభ్యయాత్పాణ్డవం యుద్ధే రాక్షసం చ ఘటోత్కచమ్
అప్పుడూ నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు, వెయ్యి రథాలతో, యుద్ధంలో పాండవుని మరియు రాక్షసుడు ఘటోత్కచుని ఎదిరించేందుకు ముందుకు వచ్చాడు.
తథైవ పాణ్డవాః సర్వే మహత్యా సేనయా సహ । ద్రోణభీష్మౌ రణే యత్తౌ ప్రత్యుద్యయురరిన్దమౌ
అలాగే, పాండవులందరూ తమ గొప్ప సేనతో కలిసి, యుద్ధంలో శత్రువుల్లో అగ్రగణ్యులైన ద్రోణుడు, భీష్ముడు ఇద్దరినీ ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు సాగారు.
కిరీటీ చ యయౌ క్రుద్ధః సమన్తాత్పార్థివోత్తమాన్ । ఆర్జునిః సాత్యకిశ్చైవ యయతుః సౌబలం బలమ్
కిరీటధారి అర్జునుడు కోపంతో చుట్టూ ఉన్న రాజులపై దాడికి వెళ్లాడు; అర్జునుడు, సత్యకితో కలిసి సౌబల సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నారు.
తతః ప్రవవృతే భూయః సంగ్రామో రోమహర్షణః । తావకానాం పరేషాం చ సమరే విజయైషిణామ్
తర్వాత నీవారి సైన్యం, శత్రు సైన్యం రెండూ గెలుపుకోసం పోటీ పడుతూ, మళ్లీ రోమాంచకరమైన ఘోర యుద్ధం మొదలైంది.
తతస్తే పార్థివాః క్రుద్ధాః ఫల్గునం వీక్ష్య సంయుగే। రథైరనేకసాహస్రైః సమన్తాత్పర్యవారయన్
ఆ సమయంలో యుద్ధంలో ఫల్గుణుడిని చూసిన రాజులు కోపంతో, అనేక వేల రథాలతో చుట్టూ ముట్టడించారు.
అథైనం రథబృన్దేన కోష్ఠకీకృత్య భారత। శరైః సుబహుసాహస్రైః సమన్తాదభ్యవారయన్
భారత రాజా! ఆ రథ సమూహంతో అతన్ని చుట్టుముట్టి, లక్షలాది బాణాలతో అన్ని వైపులా అతనిపై ముష్కరించారు.
శక్తీశ్చ విమలాకస్తీక్ష్ణా గదాశ్చ పరిఘైః సహ । ప్రాసాన్పరశ్వథాంశ్చైవ ముద్గరాన్ముసలానపి
వారు యుద్ధంలో అతనిపై పదునైన, మెరిసే శక్తులు, గొప్ప గొడుగులు, ఇనుప దండాలు, కత్తులు, గొడ్డళ్లు, ముద్గరాలు, ముసలులతో విసిరారు.
చిక్షిషుః సమరే క్రుద్ధాః ఫల్గునస్య రథం ప్రతి। శస్త్రాణామథ తాం వృష్టిం శలభానామివాయతిమ్
కోపంతో వారు యుద్ధంలో ఫల్గుణుని రథాన్ని ఆ ఆయుధ వర్షంతో కొట్టాలని యత్నించారు; అది మిడతల దండు దూసుకొచ్చినట్లుండింది.
రురోధ సర్వతః పార్థః శరైః కనకభూషణైః । తత్ర తల్లాఘవం దృష్ట్వా బీభత్సోరతిమానుషమ్
పార్థుడు బంగారు అలంకారాలున్న బాణాలతో అన్ని వైపులా ఆ దాడిని అడ్డుకున్నాడు; బీభత్సుని ఆ మానవలోకానికి అతీతమైన వేగాన్ని చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
దేవదానవగన్ధర్వాః పిశాచోరగరాక్షసాః । సాధుసాధ్వితి రాజేన్ద్ర ఫల్గునం ప్రత్యపూజయన్
దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, నాగులు, రాక్షసులు – రాజా! అందరూ 'బాగుంది! బాగుంది!' అంటూ ఫల్గుణుని ప్రశంసించారు.
సాత్యకిశ్చాభిమన్యుశ్చ మహత్యా సేకనయా వృతౌ । గాన్ధారాన్సమరే శూరాఞ్జగ్మతుః సహసౌబలాన్
సత్యకీ, అభిమన్యులు తమ గొప్ప సైన్యంతో కలిసి, యుద్ధంలో వీరమైన గాంధారులను, సౌబల సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నారు.
తత్ర సౌబలకాః క్రుద్ధా వార్ష్ణేయస్య రథోత్తమమ్ । తిశలశ్చిచ్ఛిదుః క్రోధాచ్ఛస్త్రైర్నానావిధైర్యుధి
అక్కడ సౌబల సైనికులు కోపంతో, యుద్ధంలో సత్యకీ రథాన్ని色色 ఆయుధాలతో ధ్వంసం చేశారు.
సాత్యకిస్తు రథం త్యక్త్వా వర్తమానే భయావహే । అభిమన్యో రథం తూర్ణమారురోహ పరంతపః
సత్యకీ తన రథాన్ని వదిలిపెట్టి, ఆ భయంకరమైన యుద్ధంలో వెంటనే అభిమన్యుడి రథంపై ఎక్కాడు.
తావేకరథసంయుక్తౌ సౌబలేయస్య వాహినీమ్ । వ్యధమేతాం శితైస్తూర్ణం శరైఃక సన్నతపర్వభిః
ఇద్దరూ ఒకే రథంపై చేరి, పదునైన, బాగా తయారైన బాణాలతో సౌబల సైన్యాన్ని వేగంగా చిదిమేశారు.
ద్రోణభీష్మౌ రణే యత్తౌ ధర్మరాజస్య వాహినీమ్ । నాశయేతాం శరైస్తీక్ష్ణైః కఙ్కపత్రపరిచ్ఛదైః
ద్రోణుడు, భీష్ముడు యుద్ధంలో శ్రమించి, ధర్మరాజు సైన్యాన్ని గద్దపాటి రెక్కలతో ఉన్న పదునైన బాణాలతో నాశనం చేశారు.