ఏవంవిధో మమ పితా మేనకా జననీ వరా।' సా మాం హిమవతః పృష్ఠే సుషువే మేనకాఽప్సరాః
ఇలాంటి వారు నా తండ్రి, మేనకా అనే అప్రసరస నా తల్లి. ఆ మేనకా అప్రసరస నన్ను హిమవంతు పర్వతం ఒడిలో ప్రసవించింది.
పరిత్యజ్య చ మాం యాతా పరాత్మజమివాసతీ। `పక్షిణః పుమ్యవన్తస్తే సహితా ధర్మతస్తదా
నన్ను వదిలేసి, తల్లి వెళ్లిపోయింది. అప్పట్లో ధర్మపరులు అయిన పక్షులు కలిసి నన్ను కాపాడాయి.
పక్షైస్తైరభిగుప్తా చ తస్మాదస్మి శకున్తలా। తతోఽహమృషిణా దృష్టా కాశ్యపేన మహాత్మనా
ఆ పక్షుల రెక్కలతో నన్ను రక్షించబడినందున నాకు శకుంతల అనే పేరు వచ్చింది. ఆ తరువాత మహాత్ముడు కాశ్యపుడు నన్ను చూశాడు.
జలార్థమగ్నిహోత్రస్య గతం దృష్ట్వా తు పక్షిణః। న్యాసభూతామివ మునేః ప్రదదుర్మాం దయావతః
యజ్ఞంలో నీళ్ళు తేవడానికి వచ్చిన నన్ను చూసిన పక్షులు, దయతో నన్ను మునికి అప్పగించారు.
కణ్వస్త్వాలోక్య మాం ప్రీతో హసన్తీతి హవిర్భుజః। స మాఽరణిమివాదాయ స్వమాశ్రమముపాగమత్
హవిర్భుజుడు అయిన కణ్వుడు నన్ను చూసి ఆనందించి నవ్వాడు. అరణిములో అగ్ని తీసుకున్నట్టు నన్ను తీసుకుని తన ఆశ్రమానికి తీసుకెళ్లాడు.
సా వై సంభావితా రాజన్ననుక్రోశాన్మహర్షిణా। తేనైవ స్వసుతేవాహం రాజన్వై వరవర్ణినీ
అక్కడ మహర్షి దయతో నన్ను గౌరవించాడు, ఓ రాజా. ఆయన తన స్వంత కుమార్తెలా నన్ను పెంచాడు, మహారాజా.
విశ్వామిత్రసుతా చాహం వర్ధితా మునినా నృప। యౌవనే వర్తమానాం చ దృష్టవానసి మాం నృప
నేను విశ్వామిత్రుని కుమార్తెను, ముని చేత పెరిగాను. నా యౌవనంలో నన్ను నువ్వు చూశావు, ఓ రాజా.
ఆశ్రమే పర్ణశాలాయాం కుమారీం విజనే తదా। ధాత్రా ప్రచోదితాం శూన్యే పిత్రా విరహితాం మిథః
ఆ ఆశ్రమంలో, ఆకుల గుడిసెలో, తండ్రి లేని ఒంటరి కుమార్తెగా, విధి చేత నీవు నన్ను చూశావు.
వాగ్భిస్త్వం సూనృతాభిర్మామపత్యార్థమచూచుదః। అకార్షీస్త్వాశ్రమే వాసం ధర్మకామార్థనిశ్చితమ్
సత్యమైన మృదువైన మాటలతో నీవు సంతానం కోసం నన్ను కోరుకున్నావు. ధర్మం, కామం, అర్థం నిశ్చయంగా ఆశ్రమంలో నివసించావు.
గాన్ధర్వేణ వివాహేన విధినా పాణిమగ్రహీః। సాఽహం కులం చ శీలం చ సత్యవాదిత్వమాత్మనః
గాంధర్వ విధానంతో, సంప్రదాయ ప్రకారం నువ్వు నా చేతిని పట్టుకున్నావు. నీ వంశం, నీ స్వభావం, నీ సత్యవాదిత్యం నాకు తెలుసు.
స్వధర్మం చ పురస్కృత్య త్వామద్య శరణం గతా। తస్మాన్నర్హసి సంశ్రుత్య తథేతి వితథం వచః
నా ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, ఇప్పుడు నీ ఆశ్రయాన్ని కోరాను. అందువల్ల, నీవు మాట ఇచ్చి, అబద్ధంగా ప్రవర్తించకూడదు.
స్వధర్మం పృష్ఠతః కృత్వా పరిత్యక్తుముపస్థితామ్। త్వన్నాథాం లోకనాథస్త్వం నార్హసి త్వమనాగసమ్
నా ధర్మాన్ని పక్కనబెట్టి, నీవే నాకు ఆధారంగా ఉన్నప్పుడు, నీవు నిస్సహాయురాలైన నన్ను వదిలేయకూడదు, ఓ ప్రజలాధిపతి.
కిం ను కర్మాశుభం పూర్వం కృతవత్యస్మి పార్థివ। యదహం బాన్ధవైస్త్యక్తా బాల్యే సంప్రతి వై త్వయా
నేను గతంలో ఏదైనా దుష్కర్మ చేశానా, ఓ రాజా? చిన్నప్పుడు బంధువులు వదిలారు, ఇప్పుడు నీవు కూడా నన్ను వదిలేస్తున్నావు.
కామం త్వయా పరిత్యక్తా గమిష్యామ్యహమాశ్రమమ్। ఇమం బాలం తు సంత్యుక్తం నార్హస్యాత్మజమాత్మనా
నీవు నన్ను వదిలినా, నేను ఆశ్రమానికి వెళ్తాను. కానీ ఈ చిన్నవాడిని, నీ కుమారుడిని, నీవు వదిలేయకూడదు.
న పుత్రమభిజానామి త్వయి జాతం శకున్తలే। అసత్వచనా నార్యః కస్తే శ్రద్ధాస్యతే వచః
శకుంతలే, ఈ బిడ్డ నాది అని నేను ఒప్పుకోను. స్త్రీలు నిజం చెప్పరని, నీ మాటలు ఎవరు నమ్మగలరు?
అశ్రద్ధేయమిదం వాక్యం కథయన్తీ న లజ్జసే। విశేషతో మత్సకాశే దుష్టతాపసి గమ్యతామ్
నువ్వు ఇలాంటి నమ్మశక్యం కాని మాటలు నా ముందే నిర్లజ్జగా చెబుతున్నావు. దుష్టతాపసిని, ఇక్కడినుండి వెళ్లిపో.
క్వ మహర్షిస్తపస్యుగ్రః క్వాప్సరాః సా చ మేనకా। క్వ చ త్వమేవం కృపణా తాపసీవేషధారిణీ
ఒకవైపు మహర్షి తపస్సులో ఘనుడు, మరోవైపు అప్సరస మేనకా. మరి నువ్వు ఇలా దయనీయంగా తాపసివేషంలో ఉన్నావు.
అతికాయశ్చ పుత్రస్తే బాలోఽతిబలవానయమ్। కథమల్పేన కాలేన సాలస్కన్ధ ఇవోద్గతః
నీ కుమారుడు ఎంతో పొడవుగా, చిన్నవాడైనా బలంగా ఉన్నాడు. ఇంత తక్కువ కాలంలో సాలవృక్షపు కాండంలా ఎలా పెరిగాడో చెప్పు.
సునికృష్టా చ యోనిస్తే పుంశ్చలీ ప్రతిభాసి మే। యదృచ్ఛయా కామరాగాజ్జాతా మేనకయా హ్యసి
నీ జననం చాలా తక్కువ స్థాయిలో జరిగింది. నువ్వు నాకు స్వేచ్ఛావర్తినిలా కనిపిస్తున్నావు. మేనకా కేవలం కోరికతో నిన్ను కనింది.
సర్వమేవ పరోక్షం మే యత్త్వం వదసి తాపసి। `సర్వా వామాః స్త్రియో లోకే సర్వాః కామపరాయణాః
తాపసిని, నువ్వు చెప్పేది అంతా నాకు దాచిపెట్టినట్లే. ఈ లోకంలో అన్ని స్త్రీలు చంచలమైనవాళ్లు, కోరికలకే బానిసలు.
సర్వాః స్త్రియః పరవశాః సర్వాః క్రోధసమాకులాః। అసత్యోక్తాః స్త్రియః సర్వా న కణ్వం వక్తుమర్హసి
అన్ని స్త్రీలు ఇతరుల ఆధీనంలో ఉంటారు, కోపంతో నిండివుంటారు, అబద్ధం చెబుతారు. కన్వుని దగ్గరకి నువ్వు వెళ్లకూడదు.
మేనకా నిరనుక్రోశా వర్ధకీ జననీ తవ। యయా హిమవతః పాదే నిర్మాల్యవదుపేక్షితా
నీ తల్లి మేనకా దయలేని నర్తకి. ఆమెను హిమవంతం పాదాల దగ్గర వదిలేసిన మాలవలె విసిరేశారు.
స చాపి నిరనుక్రోశః క్షత్రయోనిః పితా తవ। విశ్వామిత్రో బ్రాహ్మణత్వే లుబ్ధః కామపరాయణః
నీ తండ్రి కూడా దయలేని వాడు, క్షత్రియ వంశంలో పుట్టిన విశ్వామిత్రుడు. బ్రాహ్మణత్వానికి ఆశపడి, కోరికల్లో మునిగిపోయాడు.
సుషావ సురనారీ మాం విశ్వామిత్రాద్యథేష్టతః। అహో జానామి తే జన్మ కుత్సితం కులటే జనైః
దేవకన్య మేనకా విశ్వామిత్రునికి తన ఇష్టానుసారం పుట్టింది. నీ జన్మను నేను బాగా తెలుసు, నీలాంటి తక్కువవాళ్లలో పుట్టినదానివి.
మేనకాఽప్సరసాం శ్రేష్ఠా మహర్షిశ్చాపి తే పితా। తయోరపత్యం కస్మాత్త్వం పుంశ్చలీవాభిభాషసే
అప్సరసలలో మేనకా గొప్పది, నీ తండ్రి మహర్షి. అలాంటి వారిద్దరికి పుట్టిన నువ్వు ఎందుకు స్వేచ్ఛావర్తినిలా మాట్లాడుతున్నావు?
జాతిశ్చాపి నికృష్టో తే కులీనేతి విజల్పసే। జనయిత్వా త్వముత్సృష్టా కోకిలేన పరైర్భృతా
నువ్వు నీ వంశం గొప్పదని అంటున్నావు, కానీ నీ జననం తక్కువది. నిన్ను కనగానే వదిలేశారు, కోయిల పిల్లలా ఇతరులు పెంచారు.
అరిష్టైరివ దుర్బద్ధిః కణ్వో వర్ధయితా పితా। అశ్రద్ధేయమిదం వాక్యం యత్త్వం జల్పసి తాపసి
దుర్బుద్ధి కలిగిన కన్వుడు నిన్ను పెంచాడు, అది దురదృష్టపు పుట్టుకలాంటిది. తాపసిని, నువ్వు చెప్పేది నమ్మదగినది కాదు.
బ్రువన్తీ రాజసాన్నిధ్యే గమ్యతాం యత్ర చేచ్ఛసి। `సువర్ణమణిముక్తాని వస్త్రాణ్యాభరణాని చ
రాజు ముందే ఇలా మాట్లాడుతున్నావు కదా, నువ్వు కావాలంటే ఎక్కడికైనా వెళ్లిపో. ఇవిగో బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు.
యదిహేచ్ఛసి భోగార్థం తాపసి ప్రతిగృహ్యతామ్। నాహం త్వాం ద్రష్టుమిచ్ఛామి యథేష్టం గమ్యతామితః
భోగాల కోరిక ఉంటే, తాపసిని, ఇవన్నీ తీసుకో. నేను నిన్ను చూడాలనుకోవడం లేదు, ఇక్కడినుంచి నీ ఇష్టానుసారం వెళ్లిపో.
రాజన్సర్షపమాత్రాణి పరచ్ఛిద్రాణి పశ్యసి। ఆత్మనో బిల్వమాత్రాణి పశ్యన్నపి న పశ్యసి
రాజా, ఇతరుల తప్పులు సర్వేపిండి పరిమాణంలో కనిపిస్తాయి, కానీ నీ తప్పులు బిల్వపండు లాంటి పెద్దవైనా, చూసినా చూడనట్టు ఉంటావు.