శరైరథిరథో యుద్ధే దారయన్రథయూథపాన్ । తే వధ్యమానాః పార్థేన కాలేనేవ యుగక్షయే
పార్ధుడు యుద్ధంలో బాణాలతో రథాధిపతులను చీల్చి పడగొట్టాడు. ఆయన చేతిలో పడిపోతున్న వారు, యుగాంతంలో కాలం నాశనం చేసేలా కనిపించారు.
ధార్తరాష్ట్రా రణే యత్నాత్పాణ్డవాన్ప్రత్యయోధయన్ । ప్రార్థయానా యశో దీప్తాం మృత్యుం కృత్వా నివర్తనమ్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు యుద్ధంలో శ్రమించి, పాండవులతో పోరాడారు. వారు కీర్తిని కోరుతూ, మరణాన్ని తిరుగు దారిగా చేసుకున్నారు.
ఏకాగ్రమనసో భూత్వా పాణ్డవానాం వరూథినీమ్ । బభఞ్జుర్బహుశో రాజంస్తే చాసఞ్జన్త సంయుగే
ఒకే దృష్టితో ఉన్న వారు పాండవుల దళాన్ని పలు మార్లు చీల్చారు, రాజా, వారు యుద్ధంలో బాగా చిక్కుకున్నారు.
ద్రవద్భిరథభగ్నైశ్చ పరివర్తద్భిరేవ చ। పాణ్డవైః కౌరవేయైశ్చ న ప్రాజ్ఞాయత కించన
రథాలు పగిలిపోతూ, యోధులు పరుగెత్తుతూ, చుట్టూ తిరుగుతూ ఉండగా, పాండవులు, కౌరవులు ఎవరు ఎవరో గుర్తించలేనంతగా అయింది.
ఉదతిష్ఠద్రజో భౌమం ఛాదయానం దివాకరమ్। న దిశః ప్రదిశో వాపి జజ్ఞిరేఽత్ర సమాగతాః
భూమి మీద నుండి దుమ్ము లేచి, సూర్యుడిని కప్పేసింది. అక్కడ చేరినవారు దిక్కులు, ప్రాంతాలు ఏవీ గుర్తించలేకపోయారు.
అనుమానేన సంజ్ఞాభిర్నామగోత్రైశ్చ సంయుగే। అవర్తత తదా యుద్ధం తత్ర తత్ర విశాంపతే
అక్కడ యుద్ధం, ఊహతో, సంకేతాలతో, పేర్లు, వంశాలు గుర్తించుకుంటూ, అక్కడక్కడా కొనసాగింది, ఓ మహారాజా.
న వ్యూహో భిద్యతే తత్ర కౌరవాణాం కథఞ్చన । రక్షితః సత్యసన్ధేన భారద్వాజేన సంయుగే
కౌరవుల వ్యూహాన్ని, సత్యవంతుడైన భారద్వాజుడు యుద్ధంలో కాపాడగా, అది ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ చీలలేదు.
తథైవ పాణ్డవానాం చ రక్షితః సవ్యసాచినా। నాభిద్యత మహావ్యూహో భీమేన చ సురక్షితః
అలాగే, సవ్యసాచీ, భీముడు బాగా కాపాడగా, పాండవుల గొప్ప వ్యూహం కూడా ఎక్కడా దెబ్బతినలేదు.
సేనాగ్రాదపి నిష్పత్య ప్రాయుధ్యంస్తత్ర మానవాః । ఉభయోః సేనయో రాజన్వ్యతిషక్తరథద్విపాః
రాజా, సైన్యాల ముందు భాగం నుండి యోధులు బయటకు వచ్చి పోరాడారు. రెండు సైన్యాల రథాలు, ఏనుగులు కలిసిపోయాయి.
హయారోహైర్హయారోహాః పాత్యన్తే స్మ మహాహవే। ఋష్టిభిర్విమలాభిశ్చ ప్రాసైరపి చ సంయుగే
మహాయుద్ధంలో గుర్రపు యోధులు ఒకరినొకరు, నిర్మలమైన కత్తులు, కఠినమైన భల్లాలతో పడగొట్టారు.
రథీ రథినమాసాద్య శరైః కనకభూషణైఃక । పాతయామాస సమరే తస్మిన్నతిభయంకరే
ఒక రథస్వారీ, మరొక రథస్వారిని ఎదుర్కొని, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న బాణాలతో, ఆ భయంకరమైన యుద్ధంలో అతడిని కూల్చివేశాడు.
గజారోహా గజారోహాన్నారాచశరతోమరైః । సంసక్తాన్పాతయామాసుస్తవ తేషాం చ సర్వశః
ఏనుగు పై యోధులు, ఇనుపబాణాలు, తుంగాలు వాడుతూ, నీవారు, వారివారు అని తేడా లేకుండా, చుట్టూ ఉన్నవారిని పడగొట్టారు.
కశ్చిదుత్పత్య సమరే వస్వారణమాస్థితః । కేశపక్షే పరామృశ్య జహార సమరే శిరః
ఒకరు యుద్ధంలో దూకి, శత్రువుల ఏనుగుపైకి ఎక్కి, శత్రువు తలని జుట్టు పట్టుకుని యుద్ధంలో తీసుకెళ్లాడు.
అన్యే ద్విరదదన్తాగ్రనిర్భిన్నహృదయా రణే। వేముశ్చ రుధిరం వీరా నిఃశ్వసన్తః సమన్తతః
ఇంకొంత మంది, యుద్ధంలో ఏనుగు దంతాలు గుండెను చీల్చగా, చుట్టూ రక్తం కార్చుకుంటూ, శ్వాస ఆడక విలవిల్లాడారు, ఓ వీరా.
కశ్చిత్కరివిషాణస్థో వీరో రణవిశారదాః । ప్రావేపచ్ఛక్తినిర్భిన్నో గజశిక్షాస్త్రవేదినా
ఒక వీరుడు, ఏనుగు సొంకుపై నిలబడి, ఏనుగు యుద్ధంలో నిపుణుడైన వాడు విసిరిన శక్తి గుచ్చడంతో గాయపడ్డాడు.
పత్తిమఙ్ఘా రణే పక్తీన్భిమన్దిపాలపరశ్వథైః । న్యతాపతయన్త సంహృష్టాః పరస్పరకృతాగసః
పాదసేన యోధులు, భీముని ఖడ్గం, దీపుని పరశువు వాడుతూ, పరస్పరం చేసిన అపరాధాలను మరిచి, ఆనందంగా ఒకరినొకరు యుద్ధంలో చితకబాదారు.
రథీ చ సమరే రాజన్నాసాద్య గజయూథపమ్ । స గజం పాతయామాస గజీ చ రథినాం వరమ్
ఓ రాజా, యుద్ధంలో ఒక రథసారధి, ఎదురుగా వచ్చిన ఏనుగు నాయకుడిని కూల్చివేశాడు. అలాగే, ఆ ఏనుగు మీదున్న యోధుడు గొప్ప రథసారధిని పడగొట్టాడు.
రథినం చ హయారోహః ప్రాసేన భరతర్షభ । పాతయామాస సమరే రథీ చ హయసాదినమ్
భరత వంశశ్రేష్ఠా, ఒక గురిస్వారుడు యుద్ధంలో రథసారధిని కటారి తో కొట్టి పడగొట్టాడు. అలాగే, ఒక రథసారధి కూడా గురిస్వారిని కూల్చేశాడు.
పదాతీ రథినం సఙ్ఖ్యే రథీ చాపి పదాతినమ్ । న్యపాతయచ్ఛితైః శస్త్రైః సేనయోరుభయోరపి
రణరంగంలో ఒక కాలపదాతి రథసారధిని పడగొట్టాడు. అలాగే, ఒక రథసారధి కూడా పదాతిని పదునైన ఆయుధాలతో చంపాడు. ఇరు వైపులా ఇదే విధంగా జరిగింది.
గజారోహా హయారోహాన్పాతయాంచక్రిరే తదా। హయారోహా గజస్థాంశ్చ తదద్భుతమివాభవత్
ఆ సమయానికి ఏనుగు మీదున్న యోధులు గురిస్వారులను పడగొట్టారు. అలాగే, గురిస్వారులు కూడా ఏనుగులపై ఉన్నవారిని కూల్చేశారు. ఇది ఆశ్చర్యంగా కనిపించింది.
గజారోహవరైశ్చాపి తత్రతత్ర పదాతయః। పాతితాః సమదృశ్యన్త తైశ్చాపి గజయోధినః
అక్కడక్కడ ఏనుగు యోధుల చేతిలో పదాతులు పడిపోతూ కనిపించారు. అలాగే, పదాతుల చేతిలో కూడా ఏనుగు యోధులు చనిపోతూ కనిపించారు.
పత్తిసఙ్ఘా హయారోహైః సాదిసఙ్ఘాశ్చ పత్తిభిః । పాత్యమానా వ్యదృశ్యన్త శతశోఽథ సహస్రశః
గురిస్వారులు పదాతుల గుంపులను, పదాతులు గురిస్వారుల గుంపులను వందలాది, వేలాది మంది చంపుతూ పడగొట్టారు.
ధ్వజైస్తత్రాపవిద్ధైశ్చ కార్ముకైస్తోమరైస్తథా। ప్రాసైస్తథా గదాభిశ్చ పరిఘైః కమ్పనైస్తథా
అక్కడ జెండాలు, విల్లు, కటారులు, కుళ్లలు, గదలు, ఇనుప దండాలు, ముళ్ల కర్రలు ఇలా ఎన్నో ఆయుధాలు చెల్లాచెదురుగా పడి ఉండేవి.
శక్తిభిః కవచైశ్చిత్రైః కణపైరఙ్కుశైరపి। నిస్త్రింశైర్విమలైశ్చాపి స్వర్ణపుఙ్ఖైః శరైస్తథా
శక్తులు, అలంకరించిన కవచాలు, చిన్న కటారులు, అంకుశాలు, పదునైన ఖడ్గాలు, బంగారు అంచులతో మెరిసే బాణాలు అక్కడ కనిపించేవి.
పరిస్తోమైః కుథాభిశ్చ కమ్బలైశ్చ మహాధనైః । భూర్భాతి భరతశ్రేష్ఠ స్రగ్దామైరివ చిత్రితా
కవచాలు, గొప్ప కంబళాలు, విలువైన వస్త్రాలు, అలంకారాల వంటి గొప్ప బెల్టులతో, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, భూమి పూలహారాలతో అలంకరించినట్టు ప్రకాశించింది.
నరాశ్వకాయైః పతితైర్దన్తిభిశ్చ మహాహవే । అగమ్యరూపా పృథివీ మాంసశోణితకర్దమా
మహాయుద్ధంలో పడిపోయిన మనుషులు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో భూమి మాంసం, రక్తంతో మురికి మడుగై, దాటి వెళ్లలేని విధంగా మారింది.
ప్రశశామ రజో భౌమం వ్యుక్షితం రణశోణితైః । దిశశ్చ విమలాః సర్వాః సంబభూవుర్జనేశ్వర
యుద్ధరక్తంతో నేలపై ఉన్న ధూళి కూర్చిపోయింది. ఓ జనపతీ, అన్ని దిశలు స్పష్టంగా కనిపించాయి.
ఉత్థితాన్యగణేయాని కబన్ధాని సమన్తతః। చిహ్నభూతాని జగతో వినాశార్థాయ భారత
ఓ భరత, అక్కడ చుట్టూ లెక్కలేనన్ని తలలేని శరీరాలు లేచి నిలబడి, లోక వినాశనానికి చెడు సూచనలుగా కనిపించాయి.
తస్మిన్యుద్ధే మహారౌద్రే వర్తమానే సుదారుణే । ప్రత్యదృశ్యన్త రథినో ధావమానాః సమన్తతః
ఆ భయంకరమైన ఘోర యుద్ధంలో రథసారధులు అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తుతూ కనిపించారు.
తతో భీష్మశ్చ ద్రోణశ్చ సైన్ధవశ్చ జయద్రథః । పురుమిత్రో జయో భోజః శల్యశ్చాపి ససౌబలః
ఆ సమయంలో భీష్ముడు, ద్రోణుడు, సింధు రాజు జయద్రథుడు, పురుమిత్రుడు, జయుడు, భోజుడు, శల్యుడు, సౌబలులతో కలిసి అక్కడ ఉన్నారు.