దౌర్యోధనిః సుసంక్రుద్ధః సౌభద్రం పరవీరహా । వివ్యాధ సమరే రాజంస్తదద్భుతమివాభవత్
దుర్యోధనుని కుమారుడు, తీవ్రమైన కోపంతో, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన సౌభద్రుని యుద్ధంలో గాయపరిచాడు. అది ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది.
అభిమన్యుః సుసంక్రుద్ధో భ్రాతరం భరతర్షభ । శరైః పఞ్చాశతై రాజన్క్షిప్రహస్తోఽభ్యవిధ్యత
అభిమన్యుడు కూడా తీవ్రమైన కోపంతో, భరత వంశీయుడా, తన సోదరుడిని యాభై బాణాలతో వేగంగా గాయపరిచాడు.
లక్ష్మణోఽపి పునస్తస్య ధనుశ్చిచ్ఛేద పత్రిణా। ముష్టిదేశే మహారాజ తతస్తే చుక్రుశుర్జనాః
లక్ష్మణుడు కూడా వెంటనే అభిమన్యుని ధనుస్సును, ముష్టి దగ్గర బాణంతో కోసేశాడు. రాజా, దాన్ని చూసి జనాలు అరవడం మొదలుపెట్టారు.
తద్విహాయ ధనుశ్ఛిన్నం సౌభద్రం పరవీరహా। అన్యదాదత్తవాంశ్చిత్రం కార్ముకం వేగవత్తరమ్
అభిమన్యుడు తన ధనుస్సు తెగిపోవడంతో, దాన్ని వదిలేసి, మరో అందమైన, మరింత వేగంగా ప్రయోగించగల ధనుస్సును తీసుకున్నాడు.
తౌ తత్ర సమరే యుక్తౌ కృతప్రతికృతైషిణౌ । అన్యోన్యం విశిస్వైస్తీక్ష్ణైర్జఘ్నతుః పురుషర్షభౌ
ఆ యుద్ధరంగంలో ఇద్దరూ పరస్పర ప్రతిఘాతలకు సిద్ధంగా, అత్యంత పదునైన ఆయుధాలతో ఒకరిని ఒకరు గాయపరిచారు. వారు మానవులలో శ్రేష్ఠులు.
తతో దుర్యోధనో రాజ దృష్ట్వా పుత్రం మహారథమ్। పీడితం తవ పౌత్రేణ ప్రాయాత్తత్ర ప్రజేశ్వరః
రాజా, నీ మనవడు తన కుమారుడిని బలంగా బాధించడాన్ని చూసి దుర్యోధనుడు అక్కడికి వేగంగా వచ్చాడు.
సన్నివృత్తే తవ సుతే సర్వ ఏవ జనాధిపాః । ఆర్జునిం రథవంశేన సమన్తాత్పర్యవారయన్
నీ కుమారుడు వెనక్కు వెళ్లిన తర్వాత, అన్ని రాజులు కలిసి రథాల బలంతో చుట్టూ అర్జునుడిని completely ముట్టడి చేశారు.
స తైః పరివృతః శూరైః శూరో యుధి సుదుర్జయైః । న స్మ ప్రవ్యథతే రాజన్కృష్ణతుల్యపరాక్రమః
అత్యంత ధైర్యవంతులైన యోధులు చుట్టుముట్టినా, కృష్ణునితో సమానమైన శక్తిశాలి అయిన ఆ వీరుడు, రాజా, ఏమాత్రం భయపడలేదు.
సౌభద్రమథ సంసక్తం దృష్ట్వా తత్ర ధనంజయః । అభిదుద్రావ వేగేన త్రాతుకామః స్వమాత్మజమ్
అక్కడ సౌభద్రుడు యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉన్నాడని చూసిన ధనంజయుడు, తన కుమారుని రక్షించాలనే తపనతో వేగంగా దూసుకెళ్లాడు.
తతః సరథనాగాశ్వా భీష్మద్రోణపురోగమాః । అభ్యవర్తన్త రాజానః సహితాః సవ్యసాచినమ్
ఆ తర్వాత భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండగా, అన్ని రాజులు రథాలు, ఏనుగులు, కాళ్లు, గుర్రాలతో కలిసి సవ్యసాచిని వైపు తిరిగారు.
ఉద్వూతం సహసా భౌమం నాగాశ్వరథపత్తిభిః । దివాకరరథం ప్రాప్య రజస్తీవ్రమదృశ్యత
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్లు ఒక్కసారిగా లేపిన దుమ్ము, ఆ ప్రకాశవంతుడి రథాన్ని చేరినప్పుడు మరింత మందంగా కనిపించింది.
తాని నాగసహస్రాణి భూమిపాలశతాని చ। తస్య బాణపథం ప్రాప్య నాభ్యవర్తన్త సర్వశః
ఆయన బాణాల దారిలోకి ప్రవేశించిన వేలాది ఏనుగులు, వందలాది రాజులు ఇక ముందుకు కదలలేకపోయారు.
ప్రణేదుః సర్వభూతాని బభూవుస్తిమిరా దిశః। కురూణాం చానయస్తీవ్రః సమదృశ్యత దారుణః
అన్ని జీవులు విలపించాయి, దిక్కులు చీకటిగా మారాయి, కౌరవుల మధ్య భయంకరమైన అపాయం స్పష్టంగా కనిపించింది.
నాప్యన్తరిక్షం న దిశో న భూమిర్న చ భాస్కరః । ప్రజజ్ఞే భరతశ్రేష్ఠ సస్త్రసఙ్ఘైః కిరీటినః
కిరీటధారి ఆయుధాల వర్షంతో ఆకాశం, దిక్కులు, భూమి, సూర్యుడు ఏదీ కనిపించలేదు, భరతశ్రేష్ఠ.
సాదితా రథనాగాశ్చ హతాశ్వా రథినో రణే। విప్రద్రుతరథాః కేచిద్దృశ్యన్తే రథయూథపాః
రథాలు, ఏనుగులు నేలకొరిగాయి, గుర్రాలు, రథసారథులు యుద్ధంలో చనిపోయారు. కొంతమంది రథాధిపతులు రథాలు పగిలిపోయి పారిపోతూ కనిపించారు.
విరథా రథినశ్చాన్యే ధావమానాః సమన్తతః । తత్రతత్రైవ దృశ్యన్తే సాయుధాః సాఙ్గదైర్భుజైః
ఇంకొంతమంది రథసారథులు రథాలు కోల్పోయి, ఆయుధాలు, కంకణాలతో, చుట్టూ చుట్టూ పరుగులు తీస్తూ అక్కడక్కడా కనిపించారు.
హయారోహా హయాంస్త్యక్త్వా గజారోహాశ్చ దన్తినః । అర్జునస్య భయాద్రాజన్సమన్తాద్విప్రదుద్రువుః
గుర్రస్వారులు గుర్రాలను వదిలిపెట్టారు, ఏనుగుస్వారులు ఏనుగులను వదిలారు. అర్జునుడి భయంతో రాజా, అందరూ దిక్కులన్నీ పారిపోయారు.
రథేభ్యశ్చ గజేభ్యశ్చ హయేభ్యశ్చ నరాధిపాః । పతితాః పాత్యమానాశ్చ దృశ్యన్తేఽర్జునసాయకైః
రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాల మీద ఉన్న రాజులు అర్జునుడి బాణాలతో పడిపోతూ, కొట్టిపడిపోతూ కనిపించారు.
సగదానుద్యతాన్బాహూన్సఖఙ్గాంశ్చ విశాంపతే । సప్రాసాంశ్చ సతూణీరాన్సశరాన్సశరాసనాన్
విప్రభు, గదలు, ఖడ్గాలు, కటారులు, కవచాలు, బాణాలు, విల్లు పట్టుకున్న యోధుల పైకి ఎత్తిన చేతులను అర్జునుడు తన ఘోరమైన బాణాలతో నరికేశాడు.
సాఙ్కుశాకన్సపతాకాంశ్చ తత్రతత్రార్జునో నృణామ్ । నిచకర్త శరైరుగ్రై రౌద్రం వపురధారయత్
అక్కడక్కడ అర్జునుడు అంకుశాలు, జెండాలు, ఆయుధాలు పట్టుకున్న మనుషుల చేతులను తన భయంకరమైన బాణాలతో నరికాడు. అతడు ఉగ్ర రూపాన్ని ధరించాడు.
పరిఘాణాం ప్రదీప్తానాం ముద్గరాణాం చ మారిష । ప్రాసానాం భిన్దిపాలానాం నిస్త్రిశానాం చ సంయుగే
భరతశ్రేష్ఠ, ఆ యుద్ధంలో అగ్నిలా మండుతున్న గొడ్డళ్ళు, ముసళ్ళు, కటారులు, పిడకలు, ఖడ్గాలు కనిపించాయి.
పరశ్వథానాం పీక్ష్ణానాం తోమరాణాం చ భారత। వర్మణాం చాపవిద్ధానాం కాఞ్చనానాం చ భూమిప
రాజా, పదునైన పరశువులు, గొప్ప కటారులు, తోమరాలు, బంగారు కవచాలు యుద్ధంలో పడిపోయినవి కూడా కనిపించాయి.
ధ్వజానాం చర్మణాం చైవ వ్యజనానాం చ సర్వశః । ఛత్రాణాం హేమదణ్డానాం తోమరాణాం చ భారత
ఓ భారతా, అక్కడ ఎక్కడ చూసినా పతాకాలు, తోలు, రకరకాల వీజనాలు, బంగారు కఱ్ఱలతో ఉన్న గొడుగులు, కత్తులు అన్నీ చుట్టూ చెల్లాచెదురుగా పడిపోయినట్టు కనిపిస్తున్నాయి.
ప్రతోదానాం చ యోక్రాణాం కశానాం చైవ మారిష । రాశయః స్మాత్ర దృశ్యన్తే వినికీర్ణా రణక్షితౌ
ఓ మారిషా, అక్కడ యుద్ధభూమిలో మోతకాలు, జూపులు, కొరడాలు అన్నీ గుట్టలుగా చెల్లాచెదురుగా పడిపోయి ఉన్నాయి.
నాసీత్తత్ర పుమాన్కశ్చిత్తవ సైన్యస్య భారత । యోఽర్జునం సమరే శూరం ప్రత్యుద్యాయాత్కథంచన
ఓ భారతా, నీ సైన్యంలో ఒక్కరైనా ఆర్జునుడిని యుద్ధంలో ఎదుర్కొనగలిగినవాడు ఎవ్వరూ లేరు.
యో యో హి సమరే పార్థం ప్రత్యుద్యాతి విశాంపతే। స సఙ్ఖ్యే విశిఖైస్తీక్ష్ణైః పరలోకాయ నీయతే
ఓ రాజా, యుద్ధంలో ఎవరు ఆ పార్థుడిని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వస్తే, అతని పదునైన బాణాలతో వెంటనే పరలోకానికి పంపబడుతున్నారు.
తేషు విద్రవమాణేషు తవ యోధేషు సర్వశః। అర్జునో వాసుదేవశ్చ దధ్మతుర్వారిజోత్తమౌ
నీ సైనికులు అన్ని వైపులా పారిపోతుండగా, ఆర్జునుడు, వాసుదేవుడితో కలిసి గొప్ప శంఖాలను ఊదారు.
తత్పభగ్నం బలం దృష్ట్వా పితా దేవవ్రతస్తవ। అబ్రవీత్సమరే శూరం భారద్వాజం స్మయన్నివ
నీ సైన్యం ఇలా చితికిపోయినదాన్ని చూసి, నీ తండ్రి దేవవ్రతుడు, యుద్ధంలో చిరునవ్వుతో, ధైర్యవంతుడైన భారద్వాజుని ఇలా అన్నాడు.
ఏష పాణ్డుసుతో వీర కృష్ణేన సహితో బలీ । తథా కరోతి సైన్యాని యథా కుర్యాద్ధऩఞ్జయః
ఇక్కడ పాండువంశజుడు, కృష్ణుడితో కలిసి ఉన్నాడు. ఇతడు సైన్యాలను చితికించడంలో ధనంజయుడిలా ప్రవర్తిస్తున్నాడు.
న హ్యేష సమరే శక్యో విజేతుం హి కథంచన । యథాస్య దృశ్యతే రూప కాలాన్తకయమోపమమ్
యుద్ధంలో ఇతడిని ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ జయించలేరు. ఇతని రూపం కాలాంతకుడిలా భయంకరంగా కనిపిస్తోంది.