మహావ్యూహః కలిఙ్గానామేకేన మృదితస్త్వయా । ఏవముక్త్వా శినేర్నప్తా దీర్ఘబాహురరిన్దమ। రథాద్రథమభిద్రుత్య పర్యష్వజత పాణ్డవమ్
కాలింగుల మహా వ్యూహాన్ని నువ్వొక్కడే ఛేదించావు. ఇలా చెప్పి, సాత్యకి అనే దీర్ఘబాహువు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, తన రథం నుండి దిగి పాండవుని ఆలింగనం చేశాడు.
తతః స్వరథమాస్థాయ పునరేవ మహారథః । తావకానవధీత్క్రుద్ధో భీమస్య బలమాదధత్
తర్వాత, సాత్యకి తన రథంలోకి తిరిగి ఎక్కి, భీముని బలాన్ని పొందుతూ, కోపంతో నీ పక్షాన ఉన్నవారిపై దాడి చేశాడు.
తతోఽపరాహ్ణభూయిష్ఠే తస్మిన్నహని భారత। రథనాగాశ్వపత్తీనాం సాదినాం చ మహాక్షయే
ఆ రోజు మధ్యాహ్నం తరువాత, భరత వంశీయుడా, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, కాలాళ్ళు అన్నింటికీ పెద్ద నాశనం సంభవించింది.
ద్రోణపుత్రేణ శల్యేన కృపేణ చ మహాత్మనా । సమసజ్జత పాఞ్చాల్యస్త్రిభిరైతైర్మహారథైః
ద్రోణుని కుమారుడు, శల్యుడు, మహాత్ముడైన కృపాచార్యుడు—ఈ ముగ్గురు మహారథులు పాంచాళ్యునితో యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
స లోకవిదితానశ్వాన్నిజఘాన మహాబలః । ద్రౌణేః పాఞ్చాలదాయాదః శితైర్దశభిరాశుగైః
అతివిశాలబలశాలి అయిన పాంచాళ్యుని వారసుడు, అందరికీ ప్రసిద్ధమైన ద్రౌణి గుర్రాలను పదిమంది పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
తతః శల్యరథం తూర్ణమాస్థాయ హతవాహనః । ద్రౌణిః పాఞ్చాలదాయాదమభ్యవర్షదథేషుభిః
తన గుర్రాలు చనిపోవడంతో ద్రౌణి వెంటనే శల్యుని రథంలోకి ఎక్కి, పాంచాళ్యుని వారసుడిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
ధృష్టద్యుమ్నం తు సంయుక్తం ద్రౌణినా వీక్ష్య భారత। సౌభద్రోఽభ్యపతత్తూర్ణం వికిరన్నిశితాఞ్శరాన్
ధృష్టద్యుమ్నుడు ద్రౌణితో యుద్ధం చేస్తుండగా, భరత వంశీయుడా, సౌభద్రుడు వేగంగా వచ్చి పదునైన బాణాలను విసిరాడు.
స శల్యం ప़ఞ్చవింశత్యా కృపం చ నవభిః శరైః । అశ్వత్థామానమష్టాభిర్వివ్యాధ పురుషర్షభః
అతడు శల్యుని ఇరవై ఐదు బాణాలతో, కృపాచార్యుని తొమ్మిది బాణాలతో, అశ్వత్థామను ఎనిమిది బాణాలతో గాయపరిచాడు.
ఆర్జునిం తు తతస్తూర్ణం ద్రౌణిర్వివ్యాధ పత్రిణా। శల్యోఽథ దశభిశ్చైవ కృపశ్చ నిశితైస్త్రిభిః
ఆ తరువాత ద్రౌణి, అర్జునుని కుమారునిపై ఒక బాణంతో గాయపరిచాడు. శల్యుడు పది బాణాలతో, కృపాచార్యుడు మూడు పదునైన బాణాలతో అతనిపై దాడి చేశారు.
లక్ష్మణస్తవ పౌత్రస్తు సౌభద్రం సమవస్థితమ్ । అభ్యవర్తత సంహృష్టస్తతో యుద్ధమవర్తత
నీ మనవడైన లక్ష్మణుడు, సిద్ధంగా ఉన్న సౌభద్రుని ఆనందంతో ఎదుర్కొని, అక్కడ యుద్ధం మొదలైంది.
దౌర్యోధనిః సుసంక్రుద్ధః సౌభద్రం పరవీరహా । వివ్యాధ సమరే రాజంస్తదద్భుతమివాభవత్
దుర్యోధనుని కుమారుడు, తీవ్రమైన కోపంతో, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన సౌభద్రుని యుద్ధంలో గాయపరిచాడు. అది ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది.
అభిమన్యుః సుసంక్రుద్ధో భ్రాతరం భరతర్షభ । శరైః పఞ్చాశతై రాజన్క్షిప్రహస్తోఽభ్యవిధ్యత
అభిమన్యుడు కూడా తీవ్రమైన కోపంతో, భరత వంశీయుడా, తన సోదరుడిని యాభై బాణాలతో వేగంగా గాయపరిచాడు.
లక్ష్మణోఽపి పునస్తస్య ధనుశ్చిచ్ఛేద పత్రిణా। ముష్టిదేశే మహారాజ తతస్తే చుక్రుశుర్జనాః
లక్ష్మణుడు కూడా వెంటనే అభిమన్యుని ధనుస్సును, ముష్టి దగ్గర బాణంతో కోసేశాడు. రాజా, దాన్ని చూసి జనాలు అరవడం మొదలుపెట్టారు.
తద్విహాయ ధనుశ్ఛిన్నం సౌభద్రం పరవీరహా। అన్యదాదత్తవాంశ్చిత్రం కార్ముకం వేగవత్తరమ్
అభిమన్యుడు తన ధనుస్సు తెగిపోవడంతో, దాన్ని వదిలేసి, మరో అందమైన, మరింత వేగంగా ప్రయోగించగల ధనుస్సును తీసుకున్నాడు.
తౌ తత్ర సమరే యుక్తౌ కృతప్రతికృతైషిణౌ । అన్యోన్యం విశిస్వైస్తీక్ష్ణైర్జఘ్నతుః పురుషర్షభౌ
ఆ యుద్ధరంగంలో ఇద్దరూ పరస్పర ప్రతిఘాతలకు సిద్ధంగా, అత్యంత పదునైన ఆయుధాలతో ఒకరిని ఒకరు గాయపరిచారు. వారు మానవులలో శ్రేష్ఠులు.
తతో దుర్యోధనో రాజ దృష్ట్వా పుత్రం మహారథమ్। పీడితం తవ పౌత్రేణ ప్రాయాత్తత్ర ప్రజేశ్వరః
రాజా, నీ మనవడు తన కుమారుడిని బలంగా బాధించడాన్ని చూసి దుర్యోధనుడు అక్కడికి వేగంగా వచ్చాడు.
సన్నివృత్తే తవ సుతే సర్వ ఏవ జనాధిపాః । ఆర్జునిం రథవంశేన సమన్తాత్పర్యవారయన్
నీ కుమారుడు వెనక్కు వెళ్లిన తర్వాత, అన్ని రాజులు కలిసి రథాల బలంతో చుట్టూ అర్జునుడిని completely ముట్టడి చేశారు.
స తైః పరివృతః శూరైః శూరో యుధి సుదుర్జయైః । న స్మ ప్రవ్యథతే రాజన్కృష్ణతుల్యపరాక్రమః
అత్యంత ధైర్యవంతులైన యోధులు చుట్టుముట్టినా, కృష్ణునితో సమానమైన శక్తిశాలి అయిన ఆ వీరుడు, రాజా, ఏమాత్రం భయపడలేదు.
సౌభద్రమథ సంసక్తం దృష్ట్వా తత్ర ధనంజయః । అభిదుద్రావ వేగేన త్రాతుకామః స్వమాత్మజమ్
అక్కడ సౌభద్రుడు యుద్ధంలో నిమగ్నమై ఉన్నాడని చూసిన ధనంజయుడు, తన కుమారుని రక్షించాలనే తపనతో వేగంగా దూసుకెళ్లాడు.
తతః సరథనాగాశ్వా భీష్మద్రోణపురోగమాః । అభ్యవర్తన్త రాజానః సహితాః సవ్యసాచినమ్
ఆ తర్వాత భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండగా, అన్ని రాజులు రథాలు, ఏనుగులు, కాళ్లు, గుర్రాలతో కలిసి సవ్యసాచిని వైపు తిరిగారు.
ఉద్వూతం సహసా భౌమం నాగాశ్వరథపత్తిభిః । దివాకరరథం ప్రాప్య రజస్తీవ్రమదృశ్యత
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాలాళ్లు ఒక్కసారిగా లేపిన దుమ్ము, ఆ ప్రకాశవంతుడి రథాన్ని చేరినప్పుడు మరింత మందంగా కనిపించింది.
తాని నాగసహస్రాణి భూమిపాలశతాని చ। తస్య బాణపథం ప్రాప్య నాభ్యవర్తన్త సర్వశః
ఆయన బాణాల దారిలోకి ప్రవేశించిన వేలాది ఏనుగులు, వందలాది రాజులు ఇక ముందుకు కదలలేకపోయారు.
ప్రణేదుః సర్వభూతాని బభూవుస్తిమిరా దిశః। కురూణాం చానయస్తీవ్రః సమదృశ్యత దారుణః
అన్ని జీవులు విలపించాయి, దిక్కులు చీకటిగా మారాయి, కౌరవుల మధ్య భయంకరమైన అపాయం స్పష్టంగా కనిపించింది.
నాప్యన్తరిక్షం న దిశో న భూమిర్న చ భాస్కరః । ప్రజజ్ఞే భరతశ్రేష్ఠ సస్త్రసఙ్ఘైః కిరీటినః
కిరీటధారి ఆయుధాల వర్షంతో ఆకాశం, దిక్కులు, భూమి, సూర్యుడు ఏదీ కనిపించలేదు, భరతశ్రేష్ఠ.
సాదితా రథనాగాశ్చ హతాశ్వా రథినో రణే। విప్రద్రుతరథాః కేచిద్దృశ్యన్తే రథయూథపాః
రథాలు, ఏనుగులు నేలకొరిగాయి, గుర్రాలు, రథసారథులు యుద్ధంలో చనిపోయారు. కొంతమంది రథాధిపతులు రథాలు పగిలిపోయి పారిపోతూ కనిపించారు.
విరథా రథినశ్చాన్యే ధావమానాః సమన్తతః । తత్రతత్రైవ దృశ్యన్తే సాయుధాః సాఙ్గదైర్భుజైః
ఇంకొంతమంది రథసారథులు రథాలు కోల్పోయి, ఆయుధాలు, కంకణాలతో, చుట్టూ చుట్టూ పరుగులు తీస్తూ అక్కడక్కడా కనిపించారు.
హయారోహా హయాంస్త్యక్త్వా గజారోహాశ్చ దన్తినః । అర్జునస్య భయాద్రాజన్సమన్తాద్విప్రదుద్రువుః
గుర్రస్వారులు గుర్రాలను వదిలిపెట్టారు, ఏనుగుస్వారులు ఏనుగులను వదిలారు. అర్జునుడి భయంతో రాజా, అందరూ దిక్కులన్నీ పారిపోయారు.
రథేభ్యశ్చ గజేభ్యశ్చ హయేభ్యశ్చ నరాధిపాః । పతితాః పాత్యమానాశ్చ దృశ్యన్తేఽర్జునసాయకైః
రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాల మీద ఉన్న రాజులు అర్జునుడి బాణాలతో పడిపోతూ, కొట్టిపడిపోతూ కనిపించారు.
సగదానుద్యతాన్బాహూన్సఖఙ్గాంశ్చ విశాంపతే । సప్రాసాంశ్చ సతూణీరాన్సశరాన్సశరాసనాన్
విప్రభు, గదలు, ఖడ్గాలు, కటారులు, కవచాలు, బాణాలు, విల్లు పట్టుకున్న యోధుల పైకి ఎత్తిన చేతులను అర్జునుడు తన ఘోరమైన బాణాలతో నరికేశాడు.
సాఙ్కుశాకన్సపతాకాంశ్చ తత్రతత్రార్జునో నృణామ్ । నిచకర్త శరైరుగ్రై రౌద్రం వపురధారయత్
అక్కడక్కడ అర్జునుడు అంకుశాలు, జెండాలు, ఆయుధాలు పట్టుకున్న మనుషుల చేతులను తన భయంకరమైన బాణాలతో నరికాడు. అతడు ఉగ్ర రూపాన్ని ధరించాడు.