బిభేద సమరే తూర్ణం ప్రేక్ష్య భీష్మం మహారథమ్ । హతారోహాశ్చ మాతఙ్గాః పాణ్డవేన కృతా రణే
యుద్ధంలో మహారథుడైన భీష్ముడు వేగంగా దూసుకొస్తున్నాడని చూసి, పాండవుడు యుద్ధంలో యుద్ధారోహకులు చనిపోయిన ఏనుగులను పడగొట్టాడు.
విప్రజగ్మురనీకేషు మేఘా వాతహతా ఇవ। మృద్గన్తః స్వాన్యనీకాని వినదన్తః శరాతురాః
బాణాలతో గాయపడి, అరుస్తూ, బాధపడుతూ, తమ సైన్యాలను తామే చెదరగొట్టారు. అవి గాలిలో ఎగురుతున్న మేఘాల్లా విడివిడిగా పోయాయి.
తతో భీమో మహాబాహుః ఖఙ్గహస్తో మహాభుజఃక । సంప్రహృష్టో మహాఘోషం శఙ్ఖం ప్రాధ్మాపయద్బలీ
అప్పుడు బలవంతుడు, గొప్ప భుజాలు కలిగిన భీముడు, ఖడ్గాన్ని పట్టుకొని ఆనందంతో గొప్ప శబ్దంతో శంఖాన్ని ఊదాడు.
సర్వకాలిఙ్గసైన్యానాం మనాంసి సమకమ్పయత్ । మోహశ్చాపి కలిఙ్గానామావివేశ పరంతప
ఆ శంఖధ్వని వల్ల కలింగ సైన్యాలందరి హృదయాలు వణికిపోయాయి. శత్రువులను భయపెట్టే భీముడి ధ్వని విని కలింగులలో గందరగోళం ఏర్పడింది.
ప్రాకమ్పన్త చ సైన్యాని వాహనాని చ సర్వశః । భీమేన సమరే రాజన్గజేన్ద్రేణేవ సర్వశః
రాజా! యుద్ధంలో భీముడు చేసిన దాడి వల్ల సర్వసైన్యాలు, వాహనాలన్నీ ఎక్కడికక్కడ వణికిపోయాయి. అవి గజేంద్రుడి దెబ్బతో వణికినట్టయ్యాయి.
మార్గాన్బహూన్విచరతా ధావతా చ తతస్తతః। ముహురుత్పతతా చైవ సంమోహః సమపద్యత
అతడు అనేక దారుల్లో పరుగెత్తుతూ, ఎక్కడికక్కడ దూకుతూ తిరుగుతుండగా, అక్కడ పెద్ద గందరగోళం ఏర్పడింది.
భీమసేనభయత్రస్తం సైన్యం చ సమకమ్పత। క్షోభ్యమాణమసంబాధం గ్రాహేణేవ మహత్సరః
భీమసేనుడి భయంతో సైన్యం అంతా వణికిపోయింది. అది పెద్ద తుఫాను వల్ల కలకలం అయిన సరస్సులా ఉప్పొంగిపోయింది.
త్రాసితేషు చ సర్వేషు భీమేనాద్భుతకర్మణా । పునరావర్తమానేషు విద్రవత్సు చ సఙ్ఘశః
భీముడు చేసిన అద్భుత కార్యాల వల్ల అందరూ భయంతో పారిపోతూ, తిరిగి సమూహాలుగా వెనక్కి తిరుగుతుండగా,
సర్వకాలిఙ్గయోధేషు పాణ్డూనాం ధ్వజినీపతిః । అబ్రవీత్స్వాన్యనీకాని యుధ్యధ్వమితి పార్షతః
అందరు కలింగ యోధుల మధ్య, పాండవుల సైన్యాధిపతి పార్థుడు తన సైన్యాలకు, 'యుద్ధం చేయండి!' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
సేనాపతివచః శ్రుత్వా శిఖణ్డిప్రముఖా గణాః। భీమమేవాభ్యవర్తన్త రథానీకైః ప్రహారిభిః
సేనాధిపతి మాట విని, శిఖండిని ముందుండి నడిపించిన గుంపులు తమ రథదళాలతో భీముని వైపు దాడికి వచ్చారు.
ధర్మరాజశ్చ తాన్సర్వానుపజగ్రాహ పాణ్డవః। మహతా మేఘవర్ణేన నాగానీకేన పృష్ఠతః
ధర్మరాజు యుద్ధిష్ఠిరుడు, మేఘంలా నలుపు రంగులో ఉన్న గొప్ప ఏనుగుల దళంతో, వెనుక నుండి వారందరికి తోడుగా నిలిచాడు.
ఏవం సంనోద్య సర్వామి స్వాన్యనీకాని పార్షతః। భీమసేనస్య జగ్రాహ పార్ష్ణి సత్పురుషైర్వృతః
అలా తన సైన్యాలను ఉత్సాహపరిచిన పార్థుడు, మంచి యోధులతో కూడి, భీమసేనుని వెనుక భాగంలో నిలిచాడు.
న హి పఞ్చాలరాజస్య లోకే కశ్చన విద్యతే। భీమసాత్యకయోరన్యః ప్రాణేభ్యః ప్రియకృత్తమః
ఈ లోకంలో, పాంచాల రాజుకు భీముడు, సత్యకిలు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవారు. వారికంటే ప్రియమైనవారు మరొకరు లేరు.
సోఽపశ్యచ్చ కలిఙ్గేషు చరన్తమరిసూదనః । భీమసేనం మహాబాహుం పార్షతః పరవీరహా
కలింగుల మధ్యలో శత్రువులను సంహరించే పార్థుడు, గొప్ప బలశాలి అయిన భీమసేనుడు అక్కడ సంచరిస్తున్నాడని చూశాడు.
ననర్ద బహుధా రాజన్హృష్టశ్చాసీత్పరంతపః। శఙ్ఖం దధ్మౌ చ సమరే సింహనాదం ననాద చ
రాజా! శత్రువులను భయపెట్టే వాడు ఆనందంతో అనేక రకాలుగా గర్జించాడు. యుద్ధంలో శంఖాన్ని ఊదాడు, సింహంలా గర్జించాడు.
స చ పారావతాశ్వస్య రథే హేమపరిష్కృతే। కోవిదారధ్వజం దృష్ట్వా భీమసేనః సమాశ్వసత్
పారావత అనే గుర్రాలు లాగుతున్న, బంగారు అలంకారాలున్న రథంపై, కోవిదారము జెండా ఎగురుతుండగా, భీమసేనుడు దాన్ని చూసి ధైర్యం పొందాడు.
ధృష్టద్యుమ్నస్తు తం దృష్ట్వా కలిఙ్గైః సమభిద్రుతమ్ ।। భీమసేనమమేయాత్మా త్రాణాయాజౌ సమభ్యయాత్
అపారమైన మనస్సు కలిగిన భీమసేనుడు కలింగులు ఎదుర్కొంటున్నారని చూసిన ధృష్టద్యుమ్నుడు, యుద్ధంలో అతనికి రక్షణ కల్పించేందుకు ముందుకు వచ్చాడు.
తౌ దూరాత్సాత్యకిం దృష్ట్వా ధృష్టద్యుమ్నవృకోదరౌ । కలిఙ్గాన్సమరే వీరౌ యోధయేతాం మనస్వినౌ
దూరంలో సత్యకిని చూసిన ధృష్టద్యుమ్నుడు, వృకోదరుడు ఇద్దరూ, వీరులు, ధైర్యవంతులు, కలింగులను యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్నారు.
స తత్ర గత్వా శైనేయో జవేన జయతాం వరః। పార్థపార్షతయోః పార్షిం జగ్రాహ పురుషర్షభః
అప్పుడు సత్యకి, విజేతలలో శ్రేష్ఠుడు, వేగంగా అక్కడికి వెళ్లి, పార్థుడు మరియు పార్థుని సఖుడు అయిన ద్రుపదుని రథాల వెనుక భాగాన్ని పట్టుకున్నాడు.
స కృత్కవా దారుణం కర్మ ప్రగృహీతశరాసనః । ఆస్థితో రౌద్రమాత్మానం కలిఙ్గానన్వవైక్షత
ఆయన కవచాన్ని ధరించి, బాణాలు, ధనుస్సుతో భయంకరమైన పని చేయడానికి సిద్ధమై, తనను తాను ఉగ్రంగా మార్చుకుని, కలింగులను గమనించాడు.
కలిఙ్గప్రభవాం చైవ మాంసశోణితకర్దమామ్। రుధిరస్యన్దినీం తత్ర భీమః ప్రావర్తయన్నదీమ్
అక్కడ భీముడు, కలింగుల రక్తం, మాంసంతో నిండిన, రక్తం ప్రవహించే నదిని ప్రవహింపజేశాడు.
అన్తరేణ కలిఙ్గానాం పాణ్డవానాం చ వాహినీమ్। తాం సంతతార దుస్తారాం భీమసేనో మహాబలః
కలింగుల సైన్యం మరియు పాండవుల సైన్యాల మధ్య ఆ దాటి వెళ్లలేని నదిని మహాబలుడు భీమసేను దాటి వెళ్లాడు.
భీమసేనం తథా దృష్ట్వా ప్రాక్రోశంస్తావకా నృప। కాలోఽయం భీమరూపేణ కలిఙ్గైః కసహ యుధ్యతే
భీమసేనుని అలా చూసి, నీ సైనికులు, రాజా, 'ఇది కాలమే భీమరూపంలో కలింగులతో యుద్ధం చేస్తోంది!' అని అరవసాగారు.
తతః శాన్తనవో భీష్మః శ్రుత్వా తం నినదం రణే। అభ్యయాత్త్వరితో భీమం వ్యూఢానీకః సమంతతః
ఆ అరుపు యుద్ధభూమిలో వినిపించగానే, శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు తన చుట్టూ సైన్యాన్ని ఏర్పరిచి, వేగంగా భీముని వైపు దూసుకొచ్చాడు.
తం సాత్యకిర్భీమసేనో ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః । అభ్యద్రవన్త భీష్మస్య రథం హేమపరిష్కృతమ్
సత్యకి, భీమసేను, దృష్టద్యూమ్నుడు ఈ ముగ్గురూ బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న భీష్ముని రథాన్ని ఎదుర్కొని దూసుకొచ్చారు.
పరివార్య తు తే సర్వే గాఙ్గేయం తరసా రణే। త్రిభిస్త్రిభిః శరైర్ఘోరైర్భీష్మమానర్చ్ఛురోజసా
వారు అందరూ కలసి, యుద్ధంలో గంగేయుని చుట్టూ బలంగా ముట్టడి చేసి, ముగ్గురు ముగ్గురు ఘోరమైన బాణాలతో భీష్ముని గౌరవించారు.
ప్రత్యవిధ్యత తాన్సర్వాన్పితా దేవవ్రతస్తవ । యతమానాన్మహేష్వాసాంస్త్రిభిస్త్రిభిరజిహ్మగైః
అప్పుడు నీ తండ్రి దేవవ్రతుడు, మహాశక్తి వంతులైన విలువాళ్ల మధ్య పోరాడుతూ, వారందరినీ తను కూడా ముగ్గురు ముగ్గురు నేరుగా వెళ్లే బాణాలతో ఎదుర్కొన్నాడు.
తతః శరసహస్రేణ సన్నివార్య మహారథాన్ । హయాన్కాఞ్చనసన్నాహాన్భీమస్య న్యహనచ్ఛరైః
తర్వాత, వేలు బాణాలతో మహారథులను వెనక్కి నెట్టాడు. భీముని బంగారు కవచంతో ఉన్న గుర్రాలను తన బాణాలతో హతమార్చాడు.
హతాశ్వే స రథే తిష్ఠన్భీమసేనః ప్రతాపవాన్ । శక్తిం చిక్షేప తరసా గాఙ్గేయస్య రథం ప్రతి
గుర్రాలు చనిపోయినా, భీమసేను ధైర్యంగా తన రథంపై నిలబడి, గంగేయుని రథాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుని శక్తిని బలంగా విసిరాడు.
అప్రాప్తామథ తాం శక్తిం పితా దేవవ్రతస్తవ । త్రిధా చిచ్ఛేద సమరే సా పృథివ్యామశీర్యత
అయితే నీ తండ్రి దేవవ్రతుడు, ఆ శక్తి తనను చేరకముందే యుద్ధంలో దానిని మూడుగా కోసి, అది భూమిపై విరిగిపడిపోయింది.