పాతయామాస ఖఙ్గేన సధ్వజానపి పాణ్డవః। ముహురుత్పతతో దిక్షు ధావతశ్చ యశస్వినఃక
పాండవుడు ఖడ్గంతో జెండాలున్న వారిని కూడా, కొంతసేపు ఎగిరిపడి, దిక్కులన్నీ పరుగెత్తుతున్న ప్రసిద్ధ యోధులను పడగొట్టాడు.
మార్గాంశ్చ చరతశ్చిత్రం వ్యస్మయన్త రణే జనాః । స జఘాన పదా కాంశ్చిద్వ్యాక్షిప్యాన్యానపోథయత్
యుద్ధంలో అతని అద్భుతమైన కదలికలను చూసి ప్రజలు ఆశ్చర్యపోయారు. అతడు కొంతమందిని కాలితో తన్నాడు, మరికొందరిని చెల్లాచెదురుగా చేసాడు, ఇంకొంతమందిని బలంగా కొట్టాడు.
ఖహ్గేనాన్యాంశ్చ చిచ్ఛేద నాదేనాన్యాంశ్చ భీషయన్। ఊరువేగేన చాప్యన్యాన్పాతయామాస భూతలే
తన ఖడ్గంతో కొంతమందిని నరికి వేసాడు, తన గంభీరమైన అరుపుతో మరికొంతమందిని భయపెట్టాడు, తన బలమైన తొడలతో ఇంకొంతమందిని నేలకూల్చాడు.
అపరే చైనమాలోక్య భయాత్పఞ్చత్వమాగతాః। ఏవం సా బహులా సేనా కలిఙ్గానాం తరస్వినామ్
ఇంకొంతమంది అతన్ని చూసి భయంతో ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అలా ఆ గొప్ప శక్తి కలిగిన కలింగ సైన్యం పూర్తిగా గందరగోళానికి లోనైంది.
పరివార్య రణే భీష్మం భీమసేనముపాద్రవత్। తతః కాలిఙ్గయైన్యానాం ప్రముఖే భరతర్షభ
రణరంగంలో భీష్ముని చుట్టుముట్టి, వారు భీమసేనుడి మీదకు ముందుకు వచ్చారు. ఆ సమయంలో కలింగ సైన్యానికి ముందుగా, ఓ భారతవంశశ్రేష్ఠా—
శ్రుతాయుషమభిప్రేక్ష్య భీమసేనః సమభ్యయాత్। తమాయాన్తమభిప్రేక్ష్య కాలిఙ్గో నవభిః శరైః
శ్రుతాయుషును చూసి భీమసేనుడు వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లాడు. అతడిని వస్తున్నట్టు గమనించిన కలింగుడు, తొమ్మిది బాణాలతో దాడి చేశాడు.
భీమసేనమమేయాత్మా ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాన్తరే । కలిఙ్గబాణాభిహతస్తోత్రార్దిత ఇవ ద్విపః
అపారమైన ధైర్యం కలిగిన శ్రుతాయుషుడు, భీమసేనుడి ఛాతీలో బాణాలతో గాయపరిచాడు. కలింగుని బాణాల దెబ్బలకు భీముడు, కొరడాతో కొట్టిన ఏనుగులా బాధపడ్డాడు.
భీమసేనః ప్రజజ్వాల క్రోదేనాగ్నిరివైధితః। అథాశోకః సమాదాయ రథం హేమపరిష్కృతమ్
భీమసేనుడు కోపంతో అగ్నిలా మండిపడ్డాడు. ఆ సమయంలో అశోకుడు బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించిన రథాన్ని తీసుకొచ్చాడు.
భీమం సంపాదయామాస రథేన రథసారథిః। తామరుహ్య రథం తూర్ణం కౌన్తేయః శత్రుసూదనః
రథసారథి ఆ రథాన్ని వేగంగా భీముని దగ్గరకు తీసుకొచ్చాడు. వెంటనే కుంతీ కుమారుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, ఆ రథంపై ఎక్కాడు.
కలిఙ్గమభిదుద్రావ తిష్ఠితిష్ఠేతి చాబ్రవీత్ । తతః శ్రుతాయుర్బలావాన్భీమాయ నిశితాఞ్శరాన్
భీముడు కలింగుడి మీదకు దూసుకెళ్లి, 'నిల్లు! నిల్లు!' అని గట్టిగా అన్నాడు. అప్పుడు బలవంతుడు అయిన శ్రుతాయుషుడు, భీముని మీద పదునైన బాణాలను సంధించాడు.
ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధో దర్శయన్పాణిలాఘవమ్। స కార్ముకవరోత్సృష్టైర్నవభిర్నిశితైః శరైః
అతడు కోపంతో తన చేతి నైపుణ్యాన్ని చూపిస్తూ, అద్భుతమైన విల్లుతో తొమ్మిది పదునైన బాణాలను భీమునిపై వదిలాడు.
సమాహతో మహారాజ కలిఙ్గేన మహాత్మనా । సంచుక్రుశే భృశం భీమో దణ్డాహత ఇవోరగః
అతిపెద్ద మనస్సు కలిగిన కలింగుడు వదిలిన ఆ తొమ్మిది పదునైన బాణాలతో గాయపడి, భీముడు దండుతో కొట్టిన పాము లా గట్టిగా అరవసాగాడు.
క్రుద్ధశ్చ చాపమాయమ్య బలవద్బలినాం వరః। కలిఙ్గమవధీత్పార్థో భీమః సప్తభిరాయసైః
అప్పుడు భీముడు కోపంతో తన విల్లు ఎక్కి, బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన అతడు, ఏడు ఇనుప బాణాలతో కలింగుడిని సంహరించాడు.
క్షురాభ్యాం చక్రరక్షౌ చ కలిఙ్గస్య మహాబలౌ । సత్యదేవం చ సత్యం చ ప్రాహిణోద్యమసాదనమ్
రేజరు తలలు ఉన్న రెండు బాణాలతో కలింగుని రథచక్రాలను రక్షించే ఇద్దరు బలవంతులను చంపాడు. సత్యదేవుడు, సత్యుడు ఇద్దరినీ యమలోకానికి పంపించాడు.
తతః పునమేయాత్మా నాసచైర్నిశితైస్త్రిభిః । కేతుమన్తం రణే భీమోఽగమయద్యమసాదనమ్
తర్వాత మళ్లీ, మూడు పదునైన బాణాలతో, భీముడు యుద్ధంలో కేతుమంతుడిని యమలోకానికి పంపించాడు.
తతః కలిఙ్గాః సన్నద్ధా భీమసేనమమర్షణమ్ । అనీకైర్బహుసాహస్రైః క్షత్రియాః సమవారయన్
అప్పుడు కవచధారులైన కలింగులు, భీమసేనుని సహించలేక, అనేక సాహసిక క్షత్రియులతో కూడిన తమ సైన్యాలతో అతడిని అడ్డుకున్నారు.
తతః శక్తిగదాఖఙ్గతోమరర్ష్టిపరశ్వథైః । కలిఙ్గాశ్చ తతో రాజన్భీమసేనమవాకిరన్
ఆ తరువాత, రాజా! కలింగులు శక్తులు, గదలు, ఖడ్గాలు, తుమ్మెదలు, భుజబలంతో విసిరే ఆయుధాలు, పరశువులు వంటి ఆయుధాలతో భీమసేనునిపై వర్షంలా కురిపించారు.
సంనివార్య స తాం ఘోరాం శరవృష్టిం సముత్థితామ్। గదామాదాయ తరసా సంనిపత్య మహాబలః
ఆ భయంకరమైన బాణవర్షాన్ని భీముడు అడ్డుకుని, తన గదను బలంగా పట్టుకుని, మహాబలుడు ముందుకు దూసుకెళ్లాడు.
భీమః సప్తశతాన్వీరాననయద్యమసాదనమ్ । పునశ్చైవ ద్విసాహస్రాన్కలిఙ్గానరిమర్దనః
భీముడు ఏడువందల మంది వీరులను యమలోకానికి పంపించాడు. మళ్లీ, శత్రువులను సంహరించేవాడు అయిన అతడు, మరో రెండు వేల మంది కలింగులను మరణలోకానికి పంపించాడు.
ప్రాహిణోన్మృత్యులోకాయ తదద్భుతమివాభవత్। ఏవం స తాన్యనీకాని కలిఙ్గానాం పునఃపునః
అతడు వారిని మరణలోకానికి పంపాడు. అది అద్భుతంగా కనిపించింది. అలా భీముడు కలింగుల సైన్యాలను మళ్లీ మళ్లీ నాశనం చేశాడు.
బిభేద సమరే తూర్ణం ప్రేక్ష్య భీష్మం మహారథమ్ । హతారోహాశ్చ మాతఙ్గాః పాణ్డవేన కృతా రణే
యుద్ధంలో మహారథుడైన భీష్ముడు వేగంగా దూసుకొస్తున్నాడని చూసి, పాండవుడు యుద్ధంలో యుద్ధారోహకులు చనిపోయిన ఏనుగులను పడగొట్టాడు.
విప్రజగ్మురనీకేషు మేఘా వాతహతా ఇవ। మృద్గన్తః స్వాన్యనీకాని వినదన్తః శరాతురాః
బాణాలతో గాయపడి, అరుస్తూ, బాధపడుతూ, తమ సైన్యాలను తామే చెదరగొట్టారు. అవి గాలిలో ఎగురుతున్న మేఘాల్లా విడివిడిగా పోయాయి.
తతో భీమో మహాబాహుః ఖఙ్గహస్తో మహాభుజఃక । సంప్రహృష్టో మహాఘోషం శఙ్ఖం ప్రాధ్మాపయద్బలీ
అప్పుడు బలవంతుడు, గొప్ప భుజాలు కలిగిన భీముడు, ఖడ్గాన్ని పట్టుకొని ఆనందంతో గొప్ప శబ్దంతో శంఖాన్ని ఊదాడు.
సర్వకాలిఙ్గసైన్యానాం మనాంసి సమకమ్పయత్ । మోహశ్చాపి కలిఙ్గానామావివేశ పరంతప
ఆ శంఖధ్వని వల్ల కలింగ సైన్యాలందరి హృదయాలు వణికిపోయాయి. శత్రువులను భయపెట్టే భీముడి ధ్వని విని కలింగులలో గందరగోళం ఏర్పడింది.
ప్రాకమ్పన్త చ సైన్యాని వాహనాని చ సర్వశః । భీమేన సమరే రాజన్గజేన్ద్రేణేవ సర్వశః
రాజా! యుద్ధంలో భీముడు చేసిన దాడి వల్ల సర్వసైన్యాలు, వాహనాలన్నీ ఎక్కడికక్కడ వణికిపోయాయి. అవి గజేంద్రుడి దెబ్బతో వణికినట్టయ్యాయి.
మార్గాన్బహూన్విచరతా ధావతా చ తతస్తతః। ముహురుత్పతతా చైవ సంమోహః సమపద్యత
అతడు అనేక దారుల్లో పరుగెత్తుతూ, ఎక్కడికక్కడ దూకుతూ తిరుగుతుండగా, అక్కడ పెద్ద గందరగోళం ఏర్పడింది.
భీమసేనభయత్రస్తం సైన్యం చ సమకమ్పత। క్షోభ్యమాణమసంబాధం గ్రాహేణేవ మహత్సరః
భీమసేనుడి భయంతో సైన్యం అంతా వణికిపోయింది. అది పెద్ద తుఫాను వల్ల కలకలం అయిన సరస్సులా ఉప్పొంగిపోయింది.
త్రాసితేషు చ సర్వేషు భీమేనాద్భుతకర్మణా । పునరావర్తమానేషు విద్రవత్సు చ సఙ్ఘశః
భీముడు చేసిన అద్భుత కార్యాల వల్ల అందరూ భయంతో పారిపోతూ, తిరిగి సమూహాలుగా వెనక్కి తిరుగుతుండగా,
సర్వకాలిఙ్గయోధేషు పాణ్డూనాం ధ్వజినీపతిః । అబ్రవీత్స్వాన్యనీకాని యుధ్యధ్వమితి పార్షతః
అందరు కలింగ యోధుల మధ్య, పాండవుల సైన్యాధిపతి పార్థుడు తన సైన్యాలకు, 'యుద్ధం చేయండి!' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
సేనాపతివచః శ్రుత్వా శిఖణ్డిప్రముఖా గణాః। భీమమేవాభ్యవర్తన్త రథానీకైః ప్రహారిభిః
సేనాధిపతి మాట విని, శిఖండిని ముందుండి నడిపించిన గుంపులు తమ రథదళాలతో భీముని వైపు దాడికి వచ్చారు.