స చచార బహూన్మార్గానభితః పాతయన్గజాన్ । అగ్నిచక్రమివావిద్ధం సర్వతః ప్రత్యదృశ్యత
అతడు చుట్టూ ఉన్న ఏనుగులను కొట్టి పడేస్తూ, అనేక దారుల్లో తిరిగాడు. అగ్నిచక్రంలా అన్ని వైపులా అతడు కనిపించాడు.
అశ్వబృన్దేషు నాగేషు రథానీకేషు చాభిభూః । పదాతీనాం చ సఙ్ఘేషు వినిఘ్నఞ్శోణితోక్షితః
అశ్వాల గుంపుల్లో, ఏనుగుల మధ్య, రథాల సమూహాల్లో, కాలాళ్ల సైన్యంలోనూ, భీముడు వారిని కొట్టి పడేస్తూ రక్తంతో తడిసిపోయాడు.
శ్యేనవద్వ్యచరద్భీమో రణేఽరిషు బలోత్కటః। ఛిన్దంస్తేషాకం శరీరాణి శిరాంసి చ మహాబలః
యుద్ధంలో భీముడు శత్రువుల మధ్య పక్షిరాజు లాగా సంచరించాడు. అతని మహాబలంతో వారి శరీరాలు, తలలను కోసిపడేశాడు.
ఖఙఘ్గేకన శితధారేణ సంయుగే గజయోధినామ్। పదాతిరేకః సంక్రుద్ధః శత్రూణాం భయవర్ధనః
పదునైన ఖడ్గంతో, యుద్ధంలో ఏనుగు యోధుల మధ్య, కోపంతో ఉన్న ఆ కాలాళ్ళ వీరుడు శత్రువులకు భయాన్ని మరింత పెంచాడు.
సంమాహయామాస స తాన్కాలాన్తకయమోపమః। మూఢాశ్చ తే తమేవాజౌ వినదన్తః సమాద్రవన్
కాలాంతకుడిలా భయంకరంగా ఉన్న అతడు వారిని చంపాడు. ఆ మూర్ఖులు యుద్ధంలో అరుస్తూ అతనివైపు పరుగెత్తారు.
సాసిముత్తమవేగేన విచరన్తం మహారణే। నికృత్య రథినాం చాజౌ రథేషాశ్చ యుగాని చ
అతడు గొప్ప వేగంతో యుద్ధభూమిలో తిరుగుతూ, రథసారథులను, రథాల యుక్త భాగాలను కోసి పడేశాడు.
జఘాన రథినశ్చాపి బలవాన్రిపుమర్దనః। భీమసేనశ్చరన్మార్గాన్సుబహూన్ప్రత్యదృశ్యత
శత్రువులను నాశనం చేసే బలవంతుడు భీమసేనుడు రథసారథులను చంపుతూ, అనేక దారుల్లో కనిపించాడు.
భ్రాన్తమావిద్ధముద్భ్రాన్తమాప్లుతం ప్రసృతం ప్లుతమ్ । సంపాతం సముదీర్ణం చ దర్శయామాస పాణ్డవః
పాండవుడు ఎగిరిపడుతున్న, గాయపడి తూలుతున్న, పరుగెత్తుతున్న, పడిపోతున్న, లేచి యుద్ధం చేస్తున్న యోధులను చూపించాడు.
కేచిదగ్రాసినా ఛిన్నాః పాణ్డవేన మహాత్మనా। వినేదుర్భిన్నమర్మాణో నిపేతుశ్చ గతాసవః
పాండవుని ఖడ్గంతో కొంతమంది కోసిపడగా, వారి ప్రాణాలు పోయి, అంతరాళాలు చీలిపోయి, అరుస్తూ నేలపై పడిపోయారు.
ఛఇన్నదన్తాగ్రహస్తాశ్చ భిన్నకుమ్భాస్తథాఽపరే । వియోధాః స్వాన్యనీకాని జఘ్నుర్భారత వారణాః
కొంతమంది ఏనుగులకు దంతాలు, సొండలు కోసిపడగా, మరికొందరికి తలలు చీలిపోయాయి. ఆ ఏనుగులు తమ సొంత సైన్యాన్ని దాడి చేశాయి, ఓ భారత.
నిపేతురుర్వ్యాం చ తథా వినదన్తో మహారవాన్। ఛిన్నాంశ్చ తోమరాన్రాజన్మహామాత్రశిరాంసి చ
వారు పెద్దగా అరుస్తూ నేలపై పడిపోయారు. రాజా! కొంతమంది తలలు, గొప్ప ఏనుగు మాహూతుల తలలు, కత్తులు కూడా కోసిపడిపోయాయి.
పరిస్తోమాన్విచిత్రాంశ్చ కక్ష్యాశ్చ కనకోజ్జ్వలాః। గ్రైవేయాణ్యథ శక్తీశ్చ పతాకాః కణపాంస్తథా
అక్కడ బంగారు మెరిసే కవచాలు, అందమైన బెల్టులు, మెడబందాలు, శక్తులు, జెండాలు, రక్షణ వస్త్రాలు కనిపించాయి.
తూణీరానథ యన్త్రాణి ధనూంషి చ। భిన్దిపాలాని శుభ్రాణి తోత్రాణి చాఙ్కుశైః సహ
తుపాకులు, యంత్రాలు, విల్లు, మెరిసే గుల్లలు, తాడులు, అంకుశాలతో కూడిన పరికరాలు అక్కడ పడిపోయాయి.
ఘణ్టాశ్చ వివిధా రాజన్హేమగర్భాన్త్సరూనపి । పతతః పాతితాంశ్చైవ పశ్యామః సహ సాదిభిః
రాజా! బంగారం నిండిన వివిధ రకాల గంటలు, వాటి భాగాలతో కలసి, పడిపోతూ, పడిపోయినవిగా అక్కడ కనిపించాయి.
ఛిన్నగాత్రావరకరైర్నిహతైశ్చాప వారణైః ।। ఆసీద్భూమిఃక సమాస్తీర్ణా పతితైర్భూధరైరివ
చేతులు, సొండలు కోసిన ఏనుగులు, చనిపోయిన ఏనుగులతో భూమి ఒక పర్వతాలు పడిపోయినట్టు కప్పబడిపోయింది.
విమృద్యైవం మహానాగాన్మమర్దాశ్వాన్మహాబలః । అశ్వారోహవరాంశ్చైవ పాతయామాస సంయుగే
అతడు ఆ గొప్ప ఏనుగులను నాశనం చేసి, యుద్ధంలో శక్తివంతమైన గుర్రాలు, వారి ఉత్తమ సవారీలను కూడా పడగొట్టాడు.
తద్ధోరమభవద్యుద్ధం తస్య తేషాం చ భారత। ఖలీనాన్యథ యోక్రాణి కక్ష్యాశ్చ కనకోజ్జ్వలాః
ఆయనతో వారి మధ్య యుద్ధం భయంకరంగా మారింది, ఓ భారతా! అక్కడ ముక్కులు, యుక్త భాగాలు, బంగారు బెల్టులు కనిపించాయి.
పరిస్తోమాశ్చ ప్రాసాశ్చ ఋష్టయశ్చ మహాధనాః। కవచాన్యథ చర్మాణి చిత్రాణ్యాస్తరణాని చ
కవచాలు, భుజబలాలు, గొప్ప జావళాలు, రక్షణ వస్త్రాలు, ఫలకాలు, అలంకరించిన పరుపులు అక్కడ కనిపించాయి.
తత్రతత్రాపవిద్ధఆని వ్యదృశ్యన్త మహాహవే। ప్రాసైర్యన్త్రైర్విచిత్రైశ్చ శస్త్రైశ్చ విమలైస్తథా
ఆ గొప్ప యుద్ధభూమిలో ఇక్కడ అక్కడ విసిరిపడిన భుజబలాలు, యంత్రాలు, మెరిసే ఆయుధాలు కనిపించాయి.
స చక్రే వసుధాం కీర్ణాం శబలైః కుసుమైరివ । ఆప్లుత్య రథినః కాశ్చిత్పరామృశ్య మహాబలః
అతడు కొంతమంది రథసారథుల మీద ఎగిరిపడి వారిని కొట్టి, భూమిని మచ్చలతో ఉన్న పువ్వులతో కప్పినట్టు చేశాడు.
పాతయామాస ఖఙ్గేన సధ్వజానపి పాణ్డవః। ముహురుత్పతతో దిక్షు ధావతశ్చ యశస్వినఃక
పాండవుడు ఖడ్గంతో జెండాలున్న వారిని కూడా, కొంతసేపు ఎగిరిపడి, దిక్కులన్నీ పరుగెత్తుతున్న ప్రసిద్ధ యోధులను పడగొట్టాడు.
మార్గాంశ్చ చరతశ్చిత్రం వ్యస్మయన్త రణే జనాః । స జఘాన పదా కాంశ్చిద్వ్యాక్షిప్యాన్యానపోథయత్
యుద్ధంలో అతని అద్భుతమైన కదలికలను చూసి ప్రజలు ఆశ్చర్యపోయారు. అతడు కొంతమందిని కాలితో తన్నాడు, మరికొందరిని చెల్లాచెదురుగా చేసాడు, ఇంకొంతమందిని బలంగా కొట్టాడు.
ఖహ్గేనాన్యాంశ్చ చిచ్ఛేద నాదేనాన్యాంశ్చ భీషయన్। ఊరువేగేన చాప్యన్యాన్పాతయామాస భూతలే
తన ఖడ్గంతో కొంతమందిని నరికి వేసాడు, తన గంభీరమైన అరుపుతో మరికొంతమందిని భయపెట్టాడు, తన బలమైన తొడలతో ఇంకొంతమందిని నేలకూల్చాడు.
అపరే చైనమాలోక్య భయాత్పఞ్చత్వమాగతాః। ఏవం సా బహులా సేనా కలిఙ్గానాం తరస్వినామ్
ఇంకొంతమంది అతన్ని చూసి భయంతో ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అలా ఆ గొప్ప శక్తి కలిగిన కలింగ సైన్యం పూర్తిగా గందరగోళానికి లోనైంది.
పరివార్య రణే భీష్మం భీమసేనముపాద్రవత్। తతః కాలిఙ్గయైన్యానాం ప్రముఖే భరతర్షభ
రణరంగంలో భీష్ముని చుట్టుముట్టి, వారు భీమసేనుడి మీదకు ముందుకు వచ్చారు. ఆ సమయంలో కలింగ సైన్యానికి ముందుగా, ఓ భారతవంశశ్రేష్ఠా—
శ్రుతాయుషమభిప్రేక్ష్య భీమసేనః సమభ్యయాత్। తమాయాన్తమభిప్రేక్ష్య కాలిఙ్గో నవభిః శరైః
శ్రుతాయుషును చూసి భీమసేనుడు వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లాడు. అతడిని వస్తున్నట్టు గమనించిన కలింగుడు, తొమ్మిది బాణాలతో దాడి చేశాడు.
భీమసేనమమేయాత్మా ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాన్తరే । కలిఙ్గబాణాభిహతస్తోత్రార్దిత ఇవ ద్విపః
అపారమైన ధైర్యం కలిగిన శ్రుతాయుషుడు, భీమసేనుడి ఛాతీలో బాణాలతో గాయపరిచాడు. కలింగుని బాణాల దెబ్బలకు భీముడు, కొరడాతో కొట్టిన ఏనుగులా బాధపడ్డాడు.
భీమసేనః ప్రజజ్వాల క్రోదేనాగ్నిరివైధితః। అథాశోకః సమాదాయ రథం హేమపరిష్కృతమ్
భీమసేనుడు కోపంతో అగ్నిలా మండిపడ్డాడు. ఆ సమయంలో అశోకుడు బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించిన రథాన్ని తీసుకొచ్చాడు.
భీమం సంపాదయామాస రథేన రథసారథిః। తామరుహ్య రథం తూర్ణం కౌన్తేయః శత్రుసూదనః
రథసారథి ఆ రథాన్ని వేగంగా భీముని దగ్గరకు తీసుకొచ్చాడు. వెంటనే కుంతీ కుమారుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, ఆ రథంపై ఎక్కాడు.
కలిఙ్గమభిదుద్రావ తిష్ఠితిష్ఠేతి చాబ్రవీత్ । తతః శ్రుతాయుర్బలావాన్భీమాయ నిశితాఞ్శరాన్
భీముడు కలింగుడి మీదకు దూసుకెళ్లి, 'నిల్లు! నిల్లు!' అని గట్టిగా అన్నాడు. అప్పుడు బలవంతుడు అయిన శ్రుతాయుషుడు, భీముని మీద పదునైన బాణాలను సంధించాడు.