మహీం చక్రుశ్చితాం సర్వాం శశలోహితసన్నిభామ్ । యోధాంశ్చ స్వాన్పరాన్వాపి నాభ్యజానఞ్జిఘాంసయా
యుద్ధంలో భూమంతా నరమును రంగుతో కప్పబడినట్లయింది. తమవాళ్లను, శత్రువులను ఎవ్వరూ గుర్తించలేక, చంపాలనే కోరికతో అందరూ యుద్ధంలో మునిగిపోయారు.
స్వానప్యాదదతే స్వాశ్చ శూరాః పరమదుర్జయాః। విమర్దః సుమహానాసీదల్పానాం బహుభిః సహ
బలమైన, ఓడించలేని వీరులు తమవాళ్లను కూడా పట్టుకున్నారు. కొద్దిమందికి ఎదురుగా అనేకమంది పోరాడుతూ పెద్ద పోరాటం జరిగింది.
కలిఙ్గైః సహ చైదీనాం నిషాదైశ్చ విశాంపతే । కృత్వా పురుషకారం తు యథాశక్తి మహాబలాః
కళింగులు, చేదులు, నిషాదులతో కలిసి, మహాబలులు తమ శక్తికి తగినంతగా పురుషార్థం చూపిస్తూ యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడారు.
భీమసేనం పరిత్యజ్య సంన్యవర్తనక్త చేదయః। సర్వైః కలిఙ్గైరాసన్నః సన్నివృత్తేషు చేదిషు
భీమసేనుడిని వదిలేసి చేదులు వెనక్కు తిరిగారు. చేదులు వెనక్కు తగ్గినప్పుడు కళింగులు అందరూ దగ్గరకి వచ్చారు.
స్వబాహుబలమస్థాయ అభ్యవర్షన్త పాణ్డవమ్ । న చచాల రథోపస్థాద్భీమసేనో మహాబలః
తమ చేతబలాన్ని నమ్ముకుని వారు పాండవుడిపై దాడులు చేశారు. అయినా మహాబలుడు భీమసేనుడు తన రథంలో నుంచి కదలలేదు.
శితైరవాకిరద్బాణైః కలిఙ్గానాం వరూథినీమ్ । కాలిఙ్గస్తు మహేష్వాసః పుత్రశ్చాస్య మహారథః
భీముడు పదునైన బాణాలతో కళింగుల సైన్యాన్ని చీల్చాడు. కళింగుడు, గొప్ప విలువిద్వాన్, అతని కుమారుడు కూడా మహారథి.
శక్రదేవ ఇతి ఖ్యాతో జఘ్నతుః పాణ్డవం శరైః। తతో భీమో మహాబాహుర్విధున్వన్రుచిరం ధనుః
శక్రదేవుడు అని పేరు గాంచిన వారు బాణాలతో పాండవుడిపై దాడి చేశారు. అప్పుడు భీముడు, గొప్ప బలశాలి, తన అందమైన విల్లు ఊపాడు.
యోధయామాస కాలిఙ్గం స్వబాహుబలమాశ్రితః। శక్రదేవస్తు సమరే విసృజన్సాయకాన్బహూన్
తన చేతబలాన్ని నమ్ముకుని భీముడు కళింగుడితో యుద్ధం చేశాడు. యుద్ధంలో శక్రదేవుడు అనేక బాణాలను వదిలాడు.
అశ్వాఞ్జఘాన సమరే భీమసేనస్య సాయకైః। తం దృష్ట్వా విరథం తత్ర భీమసేనమరిన్దమమ్
శక్రదేవుడు యుద్ధంలో భీమసేనుని గుర్రాలను బాణాలతో కొట్టాడు. భీముడు రథం లేకుండా నిలిచినప్పుడు, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు అక్కడ కనిపించాడు.
శక్రదేవోఽభిదుద్రావ శరైరవకిరఞ్సితైః। భీమస్యోపరి రాజేన్ద్ర శక్రదేవో మహాబలః
శక్రదేవుడు పదునైన బాణాలతో భీముడిపై దాడి చేస్తూ ముందుకు దూసుకొచ్చాడు. ఓ రాజేంద్రా! శక్రదేవుడు గొప్ప బలంతో భీముడిపై బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు.
వవర్ష శరవర్షాణి తపాన్తే జలదో యథా। హతాశ్వే తు రథే తిష్ఠన్భీమసేనో మహాబలః
వేసవిలో మేఘం వర్షం కురిపించినట్లు, శక్రదేవుడు బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు. గుర్రాలు చనిపోయినా, భీముడు తన రథంలో నిలబడి ఉన్నాడు.
శక్రదేవాయ చిక్షేప సర్వశైక్యాయసీం గదామ్। స తయా నిహతో రాజన్కాలిఙ్గతనయో రథాత్
భీముడు తన ఇనుప గదను మొత్తం శక్రదేవుడిపై విసిరాడు. ఆ గదతో తగిలి, ఓ రాజా! కళింగుని కుమారుడు రథం నుంచి పడిపోయాడు.
విరథః సహ సూతేన జగామ ధరణీతలమ్। కహతమాత్మసుతం దృష్ట్వా కలిఙ్గానాం జనాధిపః
రథం లేకుండా, తన సారథితో కలిసి భూమిపై పడిపోయాడు. తన కుమారుడు చనిపోయిన దృశ్యం చూసి, కళింగుల రాజు దుఃఖించాడు.
రథైరనేకసాహస్రైర్భీమస్యావారయద్దిశః । `అయుతేన గజానాం చ నిషాదైః పరివారితః।' తతో భీమో మహావేగాం త్యక్త్వా గుర్వీ మహాగదాం
అనేక వేల రథాలతో భీముడి దారిని అడ్డగించాడు. పది వేల ఏనుగులు, నిషాదులతో చుట్టుముట్టబడి, భీముడు తన భారమైన గొప్ప గదను వదిలేశాడు.
నిస్త్రింశమాదదే ఘోరం చికీర్షుః కర్మ దారుణమ్ । చర్మ చాప్రతిమం రాజన్నార్షభం పురుషర్షభ
భయంకరమైన కత్తిని తీసుకుని, భయానకమైన కార్యం చేయాలని సంకల్పించాడు. ఓ రాజా! వృషభపు గుర్తుతో అలంకరించిన అపూర్వమైన కవచాన్ని కూడా ధరించాడు.
నక్షత్రైరర్ధచన్ద్రైశ్చ శాతకుమ్భమయైశ్చితమ్ । కాలిఙ్గస్తు తతః క్రుద్ధో ధనుర్జ్యామవమృజ్య చ
నక్షత్రాలు, అరచంద్రాలతో, బంగారు అలంకరణలతో ఆ కవచం మెరిసింది. ఆ సమయంలో కళింగుడు కోపంతో తన విల్లు బిగించాడు.
ప్రగృహ్య చ శరం ఘోరమేకం సర్పవిషోపమమ్। ప్రాహిణోద్భీమసేనాయ వధాకాఙ్క్షీ జనేశ్వరః
ఒక భయంకరమైన బాణాన్ని, పాము విషంలా ఘోరంగా ఉన్నదాన్ని పట్టుకుని, జనాధిపతి భీమసేనుడిని చంపాలని ఆశించి, ఆ బాణాన్ని అతని వైపు పంపాడు.
తమాపతన్తం వేగేన ప్రేరితం నిశితం శరమ్। భీమసేనో ద్విధా రాజంశ్చిచ్ఛేద విపులాసినా
ఓ రాజా! ఆ వేగంగా వస్తున్న పదునైన బాణాన్ని భీమసేనుడు తన బలమైన ఖడ్గంతో రెండు ముక్కలు చేశాడు.
ఉదక్రోశచ్చ సంహృష్టస్త్రాసయానో వరూథినీమ్ । కాలిఙ్గోఽథ తతః క్రుద్ధో భీమసేనాయ సంయుగే
ఆ సమయంలో భీముడు ఆనందంతో గట్టిగా అరవడంతో సైన్యానికి భయం పుట్టింది. వెంటనే కోపంతో కళింగుడు యుద్ధంలో భీమసేనుడిపై దాడికి వచ్చాడు.
తోమరాన్ప్రాహిణోచ్ఛీఘ్రం చతుర్దశ శిలాశితాన్। తానప్రాప్తాన్మహాబాహుః ఖగతానేవ పాణ్డవః
ఆ కళింగుడు త్వరగా పద్నాలుగు రాళ్లతో పదునైన భుజబలంతో కూడిన కత్తులను విసిరాడు. ఆ ఖడ్గాలను భీముడు గాల్లో ఎగురుతున్నప్పుడు కోసి పడేశాడు.
చిచ్ఛేద సహసా రాజన్నసంభ్రాన్తో వరాసినా। నిత్యత్య తు రణే భీమస్తోమరాన్వై చతుర్దశ
ఓ రాజా! భీముడు ఏమాత్రం గందరగోళం లేకుండా తన అద్భుతమైన ఖడ్గంతో ఆ పద్నాలుగు ఖడ్గాలను యుద్ధంలో వెంటనే నాశనం చేశాడు.
భానుమన్తం తతో భీమః ప్రాద్రవత్పురుషర్షభః । భానుమాంస్తు తతో భీమం శరవర్షేణ చ్ఛాదయన్
తర్వాత పురుషశ్రేష్ఠుడు భీముడు భానుమంతుని వైపు పరుగెత్తాడు. భానుమంతుడు బాణవర్షంతో భీముడిని పూర్తిగా కప్పేశాడు.
ననాద బలవన్నాదం నాదయానో నభస్తలమ్। న చ తం మమృషే భీమః సింహనాదం మహాహవే
భానుమంతుడు గట్టిగా అరవడంతో ఆ గర్జన ఆకాశాన్ని దద్దరిల్లించింది. కానీ భీముడు ఆ సింహగర్జనను మహాయుద్ధంలో సహించలేదు.
తతః శబ్దేన మహతా విననాద మహాస్వనః। తేన నాదేన విత్రస్తా కలిఙ్గానాం వరూథినీ
తర్వాత భీముడు గొప్ప శబ్దంతో భయంకరమైన గర్జన చేశాడు. ఆ గర్జన విని కళింగ సైనికులు భయంతో వణికిపోయారు.
న భీమం సమరే మేనే మానుషం భరతర్షభ । తతో భీమో మహాబాహుర్నర్దిత్వా విపులం స్వనమ్
ఓ భారతవంశశ్రేష్ఠా! యుద్ధంలో వారు భీముడిని మానవుడు అని భావించలేదు. ఆ సమయంలో బలవంతుడైన భీముడు గొప్ప శబ్దంతో గట్టిగా అరవాడు.
సాసిర్వేగవదాప్లుత్య దన్తాభ్యాం వారణోత్తమమ్ । ఆరురోహ తతో మధ్యం నాగరాజస్య మారిష
ఖడ్గాన్ని పట్టుకుని వేగంగా దూకి, తన పళ్లతో ఉత్తమమైన ఏనుగును పట్టుకుని, ఆ ఏనుగుల రాజు మధ్యభాగానికి ఎక్కాడు.
తతో ముమోచ కాలిఙ్గః శక్తిం తామకరోద్ద్వీధా । ఖఙ్గేన పృథునా మధ్యే భానుమన్తమథాచ్ఛినత్
తర్వాత కళింగుడు ఒక శక్తిని విసిరాడు. భీముడు దాన్ని మధ్యలో ఖడ్గంతో రెండు ముక్కలు చేశాడు. ఆ తరువాత తన విస్తృత ఖడ్గంతో భానుమంతుని మధ్యలో కొట్టాడు.
సోఽన్తరాయుధినం హత్వా రాజపుత్రమరిన్దమః। గురుభారసహే స్కన్ధే నాగస్యాసిమపాతయత్
శత్రువులను సంహరించే భీముడు ఆ రాజపుత్రుడిని చంపి, భారాన్ని మోయగలిగే ఆ ఏనుగు భుజంపై తన బరువైన ఖడ్గాన్ని వదిలాడు.
ఛిన్నస్కన్ధః స వినదన్పపాత గజయూథపః। ఆరుగణః సిన్ధువేగన సానుమానివ పర్వతః
ఆ ఏనుగు భుజం కోసిపడడంతో గర్జిస్తూ నేలపై పడిపోయింది. అది ఉప్పెనలా పరుగెత్తే నదికి తాకిన పర్వత శిఖరంలా కనిపించింది.
తతస్తస్మాదప్లుత్య గజాద్భారత భారతః। ఖఙ్గపాణిరదీనాత్మా తస్థౌ భూమౌ సుదంశితః
అప్పుడతడు ఆ ఏనుగుపై నుండి దూకి, ఖడ్గాన్ని చేతిలో పట్టుకుని, భయమేమీ లేకుండా, ధైర్యంగా నేలపై నిలబడ్డాడు.