నివారితస్తు ద్రోణేన ధృష్టద్యుమ్నో మహారథః । న్యావారయచ్ఛరౌఘాంస్తాంశ్చర్మణా కృతహస్తవత్
ధృష్టద్యుమ్నుడు, మహారథుడు, ద్రోణుని చేత ఆపబడినా, తన చేతిలోని కవచాన్ని నైపుణ్యంగా ఊపుతూ, ఆ బాణవర్షాన్ని అడ్డుకున్నాడు.
తతో భీమో మహాబాహుః సహసాఽభ్యపతద్బలీ । సాహాయ్యకారీ సమరే పార్షతస్య మహాత్మనః
ఆ వెంటనే భీముడు, బలవంతుడు, గొప్ప భుజాలు కలవాడు, పరాక్రమంతో పాంచాలుడైన మహాత్ముడికి యుద్ధంలో తోడుగా వేగంగా ముందుకు వచ్చాడు.
స ద్రోమం నిశితైర్బాణై రాజన్వివ్యాధ సప్తభిః । పార్షతం చ రథం తూర్ణం స్వకమారోహయత్తదా
రాజా! భీముడు ఏడుగురి పదునైన బాణాలతో ద్రోణుని గాయపరిచాడు. వెంటనే పాంచాలుడిని తన రథంపైకి ఎక్కించుకున్నాడు.
తతో దుర్యోధనో రాజన్కలిఙ్గం సమచోదయత్। సైన్యేన మహతా యుక్తం భారద్వాజస్య రక్షణే
అప్పుడే దుర్యోధనుడు, రాజా, భారద్వాజుని రక్షణ కోసం, గొప్ప సైన్యంతో కూడిన కలింగ సేనను ముందుకు నడిపించాడు.
తతః సా మహతీ సేన కలిఙ్గానాం జనేశ్వర । భీమమభ్యుద్యయౌ తూర్ణం తవ పుత్రస్య శాసనాత్
అప్పటికి, జనాధిపతి, కలింగుల ఆ విస్తారమైన సేన, నీ కుమారుని ఆజ్ఞతో, భీముడిపై వేగంగా దాడికి వచ్చింది.
పాఞ్చాల్యమథ సంత్యజ్య ద్రోణోఽపి రథినాం వరః। విరాటద్రుపదౌ వృద్ధౌ వారయామాస సంయుగే
ద్రోణుడు, రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడు, పాంచాలుని వదిలి, యుద్ధంలో వృద్ధులైన విరాటుడు, ద్రుపదుని అడ్డుకున్నాడు.
ధృష్టద్యుమ్నోఽపి సమరే ధర్మరాజానమభ్యయాత్। తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్
ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా యుద్ధంలో ధర్మరాజుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అప్పుడు అక్కడ భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
కలిఙ్గానాం చ సమరే భీష్మస్య చ మహాత్మనః । జగతః ప్రక్షయకరం ఘోరరూపం భయావహమ్
కలింగులకూ, మహాత్ముడైన భీష్ముడికీ మధ్య, లోకాన్ని నాశనం చేసే విధంగా, భయానకమైన, ఉగ్రరూపమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
మమ పుత్రసమాదిష్టః కలిఙ్గోః వాహినీపతిః। కథమద్భుతకర్మాణం భీమసేనం మహాబలమ్
నా కుమారుడు ఆజ్ఞ ఇచ్చినప్పుడు, కలింగ సేనాధిపతి, అద్భుత కార్యాలు చేసే మహాబలుడు భీమసేనుడిని ఎలా ఎదుర్కొన్నాడు?
చరన్తం గదయా వీర దణ్డహస్తమివాన్తకమ్ । యోధయామాస సమరే కలిఙ్గః సహ సేనయా
వీరుడు అయిన భీముడు, తన గదను చేతబట్టి, యమధర్మరాజు దండంతో ఉన్నట్టు కనిపిస్తూ, యుద్ధంలో కలింగ రాజు తన సేనతో కలిసి అతన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
పుత్రేణ తవ రాజేన్ద్ర స తథోక్తో మహాబలః । మహత్యా సేనయా గుప్తః ప్రాయాద్భీమరథం ప్రతి
రాజేంద్ర! నీ కుమారుడు, అప్పుడు, గొప్ప సేనతో రక్షించబడుతూ, మహాబలుడు, భీముడి రథాన్ని ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు.
తామాపతన్తీం మహతీం కలిఙ్గానాం మహాచమూమ్। రథాశ్వనాగకలిలాం ప్రగృహీతమహాయుధామ్
అప్పుడు కలింగుల ఆ మహాసేన, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండినదిగా, గొప్ప ఆయుధాలు పట్టుకుని ముందుకు దూసుకొచ్చింది.
భీమసేనః కలిఙ్గానామార్చ్ఛద్భారత వాహినీమ్ । కేతుమన్తం చ నైషాదిమాయాన్తం సహ చేదిభిః
భారతా! భీమసేనుడు కలింగుల సైన్యాన్ని, అలాగే చేతిబృందంతో కలసి వస్తున్న నిషాద రాజు కేతుమంతుని కూడా ఎదుర్కొన్నాడు.
తతః శ్రుతాయుః సంక్రుద్ధో రాజ్ఞా కేతుమతా సహ। ఆససాద రణే భీమం వ్యూఢానీకేషు చేదిషు
ఆ సమయంలో శ్రుతాయుడు, కోపంతో, రాజు కేతుమంతునితో కలిసి, సేదులు క్రమంగా ఏర్పడి ఉండగా, యుద్ధంలో భీముడిని ఎదుర్కొన్నాడు.
రథైరనేకసాహస్రైః కలిఙ్గానాం నరాధిప । అయుతేన గజానాం చ నిషాదైఃక సహ కేతుమాన్
అనేక వేల కలింగుల రథాలతో, పది వేల ఏనుగులతో, నిషాదులతో కలసి కేతుమంతుడు యుద్ధంలో భీమసేనుని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టాడు.
భిమసేనం రణే రాజన్సమన్తాత్పర్యవారయత్ । చేదిమత్స్యకరూషాశ్చ భీమసేనపదానుగాః
చేదులు, మత్స్యులు, కరూషులు — వీరంతా భీమసేనుని అనుచరులుగా, యుద్ధంలో నిషాదులు, వారి రాజులపై దాడికి వెళ్లారు.
అభ్యధావన్త సమరే నిషాదాన్సహ రాజభిః । తతః ప్రవవృతే యుద్ధం ఘోరరూపం భయావహమ్
అప్పుడు పరస్పరం హతమార్చుకోవాలని ఉద్దేశంతో యోధులు స్వజనులను కూడా గుర్తించలేకపోయారు. అక్కడ భయంకరమైన, ఉగ్రమైన యుద్ధం చెలరేగింది.
న ప్రాజానన్త యోధాః స్వాన్పరస్పరజిఘాంసయా । ఘోరమాసీత్తతో యుద్ధం భీమస్య సహసా పరైః
అలా, భీముడు తన శత్రువులతో మధ్య అకస్మాత్తుగా ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
యథేన్ద్రస్య మహారాజ మహత్యా దైత్యసేనయా। తస్య సైన్యస్య సంగ్రామే యుధ్యమానస్య భారత
ఓ మహారాజా! ఇంద్రుడు దైత్యుల గొప్ప సైన్యాన్ని ఎలా ఎదుర్కొన్నాడో, అలాగే ఆ సైన్యం కూడా యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడింది, ఓ భారత వంశజా!
బభూవ సుమహాఞ్శబ్దః సాగరస్యేవ గర్జతః। అన్యోన్యం స్మ తదా యోధా వికర్షన్తో విశాంపతే
ఆ సమయంలో సముద్రం గర్జించినట్లు గొప్ప శబ్దం ఎగసింది. యోధులు ఒకరినొకరు బలంగా లాగుకుంటూ పోరాడారు, ఓ రాజులలో అధిపతీ!
మహీం చక్రుశ్చితాం సర్వాం శశలోహితసన్నిభామ్ । యోధాంశ్చ స్వాన్పరాన్వాపి నాభ్యజానఞ్జిఘాంసయా
యుద్ధంలో భూమంతా నరమును రంగుతో కప్పబడినట్లయింది. తమవాళ్లను, శత్రువులను ఎవ్వరూ గుర్తించలేక, చంపాలనే కోరికతో అందరూ యుద్ధంలో మునిగిపోయారు.
స్వానప్యాదదతే స్వాశ్చ శూరాః పరమదుర్జయాః। విమర్దః సుమహానాసీదల్పానాం బహుభిః సహ
బలమైన, ఓడించలేని వీరులు తమవాళ్లను కూడా పట్టుకున్నారు. కొద్దిమందికి ఎదురుగా అనేకమంది పోరాడుతూ పెద్ద పోరాటం జరిగింది.
కలిఙ్గైః సహ చైదీనాం నిషాదైశ్చ విశాంపతే । కృత్వా పురుషకారం తు యథాశక్తి మహాబలాః
కళింగులు, చేదులు, నిషాదులతో కలిసి, మహాబలులు తమ శక్తికి తగినంతగా పురుషార్థం చూపిస్తూ యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడారు.
భీమసేనం పరిత్యజ్య సంన్యవర్తనక్త చేదయః। సర్వైః కలిఙ్గైరాసన్నః సన్నివృత్తేషు చేదిషు
భీమసేనుడిని వదిలేసి చేదులు వెనక్కు తిరిగారు. చేదులు వెనక్కు తగ్గినప్పుడు కళింగులు అందరూ దగ్గరకి వచ్చారు.
స్వబాహుబలమస్థాయ అభ్యవర్షన్త పాణ్డవమ్ । న చచాల రథోపస్థాద్భీమసేనో మహాబలః
తమ చేతబలాన్ని నమ్ముకుని వారు పాండవుడిపై దాడులు చేశారు. అయినా మహాబలుడు భీమసేనుడు తన రథంలో నుంచి కదలలేదు.
శితైరవాకిరద్బాణైః కలిఙ్గానాం వరూథినీమ్ । కాలిఙ్గస్తు మహేష్వాసః పుత్రశ్చాస్య మహారథః
భీముడు పదునైన బాణాలతో కళింగుల సైన్యాన్ని చీల్చాడు. కళింగుడు, గొప్ప విలువిద్వాన్, అతని కుమారుడు కూడా మహారథి.
శక్రదేవ ఇతి ఖ్యాతో జఘ్నతుః పాణ్డవం శరైః। తతో భీమో మహాబాహుర్విధున్వన్రుచిరం ధనుః
శక్రదేవుడు అని పేరు గాంచిన వారు బాణాలతో పాండవుడిపై దాడి చేశారు. అప్పుడు భీముడు, గొప్ప బలశాలి, తన అందమైన విల్లు ఊపాడు.
యోధయామాస కాలిఙ్గం స్వబాహుబలమాశ్రితః। శక్రదేవస్తు సమరే విసృజన్సాయకాన్బహూన్
తన చేతబలాన్ని నమ్ముకుని భీముడు కళింగుడితో యుద్ధం చేశాడు. యుద్ధంలో శక్రదేవుడు అనేక బాణాలను వదిలాడు.
అశ్వాఞ్జఘాన సమరే భీమసేనస్య సాయకైః। తం దృష్ట్వా విరథం తత్ర భీమసేనమరిన్దమమ్
శక్రదేవుడు యుద్ధంలో భీమసేనుని గుర్రాలను బాణాలతో కొట్టాడు. భీముడు రథం లేకుండా నిలిచినప్పుడు, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు అక్కడ కనిపించాడు.
శక్రదేవోఽభిదుద్రావ శరైరవకిరఞ్సితైః। భీమస్యోపరి రాజేన్ద్ర శక్రదేవో మహాబలః
శక్రదేవుడు పదునైన బాణాలతో భీముడిపై దాడి చేస్తూ ముందుకు దూసుకొచ్చాడు. ఓ రాజేంద్రా! శక్రదేవుడు గొప్ప బలంతో భీముడిపై బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు.