అమర్షితస్తతో రాజన్పరాక్రమ్య చమూముఖే । ద్రోణో ద్రుపదపుత్రస్య పునశ్చిచ్ఛేద కార్ముకమ్
ఆ కోపంతో, ఓ రాజా, ద్రోణుడు సైన్యపు ముందుబాగంలో దూసుకెళ్లి, మళ్లీ ద్రుపదుని కుమారుని విల్లును కోసేశాడు.
అథైనం ఛిన్నధన్వానం శరైః సన్నతపర్వభిః । అభ్యవర్షదమేయాత్మా వృష్ట్యా మేఘ ఇవాచలమ్
విల్లు విరిగిపోయిన ధృష్టద్యుమ్నుని మీద, ద్రోణుడు బాగా వంగిన ముళ్లతో కూడిన బాణాలను వర్షంలా కురిపించాడు. అది పర్వతంపై మేఘం వర్షించడంలా కనిపించింది.
సారథిం చాస్య భల్లేన రథనీజాదపాతయత్ । అథాస్య చతురో వాహాంశ్చతుర్భిర్నిశితైః శరైః
తర్వాత, ఒక భల్లంతో అతని సారథిని రథం మీద నుంచి పడగొట్టాడు. ఆ తర్వాత నాలుగు పదునైన బాణాలతో అతని నాలుగు గుర్రాలను చంపేశాడు.
పాతయామాస సమరే సింహనాదం ననాద చ। తతోఽపరేణ భల్లేన హస్తాచ్చాపమథాచ్ఛినత్
వాటిని యుద్ధంలో నేలకూల్చి, సింహంలా గర్జించాడు. ఆ తర్వాత మరో భల్లంతో అతని చేతిలోని విల్లును కోసేశాడు.
స చ్ఛిన్నధన్వా విరథో హతాశ్వో హతసారథిః । గదాపాణిరవారోహత్స్వ్యాపయన్పౌరుషం మహత్
విల్లు తెగిపోవడం, రథం ధ్వంసమవడం, గుర్రాలు, సారథి చనిపోవడం వల్ల, ధృష్టద్యుమ్నుడు గదను పట్టుకుని, తన గొప్ప పరాక్రమాన్ని చూపిస్తూ రథం నుంచి దిగాడు.
తామస్య విశిస్వైస్తూర్ణం పాతయామాస భారత । రథాదనవరూఢస్య తదద్భుతమివాభవత్
ఆ సమయంలో, ఓ భారతా, ద్రోణుడు ప్రత్యేకంగా ఎంచుకున్న బాణాలతో, నేలపై నిలబడి ఉన్న ధృష్టద్యుమ్నుని త్వరగా కూల్చేశాడు. అది ఒక అద్భుతంగా అనిపించింది.
తతః స విపులం చర్మ శతచన్ద్రం చ భానుమత్। ఖఙ్గం చ విపులం దివ్యం ప్రగృహ్య సుభుజో బలీ
తర్వాత, బలమైన భుజాలు కలిగిన ధృష్టద్యుమ్నుడు, వంద చంద్రుల్లా మెరిసే విశాలమైన కవచాన్ని, గొప్ప దివ్య ఖడ్గాన్ని పట్టుకున్నాడు.
అభిదుద్రావ వేగేన ద్రోణస్య వధాకాఙ్క్షయా। ఆమిషార్థీ యథా సింహో వనే మత్తమివ ద్విపమ్
ద్రోణుని సంహరించాలనే తపనతో, అతడు వేగంగా దూసుకెళ్లాడు. అడవిలో మాంసం కోసం పరిగెత్తే సింహంలా, మత్తులో ఉన్న ఏనుగును ఎదుర్కొన్నట్టు దాడి చేశాడు.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ భారద్వాజస్య పౌరుషమ్ । లాఘవం చాస్త్రయోగం చ బలం బాహ్వోశ్చ భారత
అక్కడ భరద్వాజుని కుమారుని అద్భుతమైన శౌర్యాన్ని చూశాము, అతని చపలత, ఆయుధ నైపుణ్యం, భుజబలం అన్నీ మనకు ఆశ్చర్యంగా కనిపించాయి, ఓ భారతా!
యదేనం శరవర్షేణ వారయామాస పార్షతమ్ । న శశాక తతో గన్తుం బలవానపి సంయుగే
ద్రోణుడు బాణవర్షంతో పార్థుని కుమారుని అడ్డుకున్నాడు. అందువల్ల, ధైర్యవంతుడైన అతను కూడా యుద్ధంలో ముందుకు పోవలేకపోయాడు.
నివారితస్తు ద్రోణేన ధృష్టద్యుమ్నో మహారథః । న్యావారయచ్ఛరౌఘాంస్తాంశ్చర్మణా కృతహస్తవత్
ధృష్టద్యుమ్నుడు, మహారథుడు, ద్రోణుని చేత ఆపబడినా, తన చేతిలోని కవచాన్ని నైపుణ్యంగా ఊపుతూ, ఆ బాణవర్షాన్ని అడ్డుకున్నాడు.
తతో భీమో మహాబాహుః సహసాఽభ్యపతద్బలీ । సాహాయ్యకారీ సమరే పార్షతస్య మహాత్మనః
ఆ వెంటనే భీముడు, బలవంతుడు, గొప్ప భుజాలు కలవాడు, పరాక్రమంతో పాంచాలుడైన మహాత్ముడికి యుద్ధంలో తోడుగా వేగంగా ముందుకు వచ్చాడు.
స ద్రోమం నిశితైర్బాణై రాజన్వివ్యాధ సప్తభిః । పార్షతం చ రథం తూర్ణం స్వకమారోహయత్తదా
రాజా! భీముడు ఏడుగురి పదునైన బాణాలతో ద్రోణుని గాయపరిచాడు. వెంటనే పాంచాలుడిని తన రథంపైకి ఎక్కించుకున్నాడు.
తతో దుర్యోధనో రాజన్కలిఙ్గం సమచోదయత్। సైన్యేన మహతా యుక్తం భారద్వాజస్య రక్షణే
అప్పుడే దుర్యోధనుడు, రాజా, భారద్వాజుని రక్షణ కోసం, గొప్ప సైన్యంతో కూడిన కలింగ సేనను ముందుకు నడిపించాడు.
తతః సా మహతీ సేన కలిఙ్గానాం జనేశ్వర । భీమమభ్యుద్యయౌ తూర్ణం తవ పుత్రస్య శాసనాత్
అప్పటికి, జనాధిపతి, కలింగుల ఆ విస్తారమైన సేన, నీ కుమారుని ఆజ్ఞతో, భీముడిపై వేగంగా దాడికి వచ్చింది.
పాఞ్చాల్యమథ సంత్యజ్య ద్రోణోఽపి రథినాం వరః। విరాటద్రుపదౌ వృద్ధౌ వారయామాస సంయుగే
ద్రోణుడు, రథయోధుల్లో శ్రేష్ఠుడు, పాంచాలుని వదిలి, యుద్ధంలో వృద్ధులైన విరాటుడు, ద్రుపదుని అడ్డుకున్నాడు.
ధృష్టద్యుమ్నోఽపి సమరే ధర్మరాజానమభ్యయాత్। తతః ప్రవవృతే యుద్ధం తుములం రోమహర్షణమ్
ధృష్టద్యుమ్నుడు కూడా యుద్ధంలో ధర్మరాజుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. అప్పుడు అక్కడ భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
కలిఙ్గానాం చ సమరే భీష్మస్య చ మహాత్మనః । జగతః ప్రక్షయకరం ఘోరరూపం భయావహమ్
కలింగులకూ, మహాత్ముడైన భీష్ముడికీ మధ్య, లోకాన్ని నాశనం చేసే విధంగా, భయానకమైన, ఉగ్రరూపమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
మమ పుత్రసమాదిష్టః కలిఙ్గోః వాహినీపతిః। కథమద్భుతకర్మాణం భీమసేనం మహాబలమ్
నా కుమారుడు ఆజ్ఞ ఇచ్చినప్పుడు, కలింగ సేనాధిపతి, అద్భుత కార్యాలు చేసే మహాబలుడు భీమసేనుడిని ఎలా ఎదుర్కొన్నాడు?
చరన్తం గదయా వీర దణ్డహస్తమివాన్తకమ్ । యోధయామాస సమరే కలిఙ్గః సహ సేనయా
వీరుడు అయిన భీముడు, తన గదను చేతబట్టి, యమధర్మరాజు దండంతో ఉన్నట్టు కనిపిస్తూ, యుద్ధంలో కలింగ రాజు తన సేనతో కలిసి అతన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
పుత్రేణ తవ రాజేన్ద్ర స తథోక్తో మహాబలః । మహత్యా సేనయా గుప్తః ప్రాయాద్భీమరథం ప్రతి
రాజేంద్ర! నీ కుమారుడు, అప్పుడు, గొప్ప సేనతో రక్షించబడుతూ, మహాబలుడు, భీముడి రథాన్ని ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు.
తామాపతన్తీం మహతీం కలిఙ్గానాం మహాచమూమ్। రథాశ్వనాగకలిలాం ప్రగృహీతమహాయుధామ్
అప్పుడు కలింగుల ఆ మహాసేన, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో నిండినదిగా, గొప్ప ఆయుధాలు పట్టుకుని ముందుకు దూసుకొచ్చింది.
భీమసేనః కలిఙ్గానామార్చ్ఛద్భారత వాహినీమ్ । కేతుమన్తం చ నైషాదిమాయాన్తం సహ చేదిభిః
భారతా! భీమసేనుడు కలింగుల సైన్యాన్ని, అలాగే చేతిబృందంతో కలసి వస్తున్న నిషాద రాజు కేతుమంతుని కూడా ఎదుర్కొన్నాడు.
తతః శ్రుతాయుః సంక్రుద్ధో రాజ్ఞా కేతుమతా సహ। ఆససాద రణే భీమం వ్యూఢానీకేషు చేదిషు
ఆ సమయంలో శ్రుతాయుడు, కోపంతో, రాజు కేతుమంతునితో కలిసి, సేదులు క్రమంగా ఏర్పడి ఉండగా, యుద్ధంలో భీముడిని ఎదుర్కొన్నాడు.
రథైరనేకసాహస్రైః కలిఙ్గానాం నరాధిప । అయుతేన గజానాం చ నిషాదైఃక సహ కేతుమాన్
అనేక వేల కలింగుల రథాలతో, పది వేల ఏనుగులతో, నిషాదులతో కలసి కేతుమంతుడు యుద్ధంలో భీమసేనుని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టాడు.
భిమసేనం రణే రాజన్సమన్తాత్పర్యవారయత్ । చేదిమత్స్యకరూషాశ్చ భీమసేనపదానుగాః
చేదులు, మత్స్యులు, కరూషులు — వీరంతా భీమసేనుని అనుచరులుగా, యుద్ధంలో నిషాదులు, వారి రాజులపై దాడికి వెళ్లారు.
అభ్యధావన్త సమరే నిషాదాన్సహ రాజభిః । తతః ప్రవవృతే యుద్ధం ఘోరరూపం భయావహమ్
అప్పుడు పరస్పరం హతమార్చుకోవాలని ఉద్దేశంతో యోధులు స్వజనులను కూడా గుర్తించలేకపోయారు. అక్కడ భయంకరమైన, ఉగ్రమైన యుద్ధం చెలరేగింది.
న ప్రాజానన్త యోధాః స్వాన్పరస్పరజిఘాంసయా । ఘోరమాసీత్తతో యుద్ధం భీమస్య సహసా పరైః
అలా, భీముడు తన శత్రువులతో మధ్య అకస్మాత్తుగా ఘోరమైన యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
యథేన్ద్రస్య మహారాజ మహత్యా దైత్యసేనయా। తస్య సైన్యస్య సంగ్రామే యుధ్యమానస్య భారత
ఓ మహారాజా! ఇంద్రుడు దైత్యుల గొప్ప సైన్యాన్ని ఎలా ఎదుర్కొన్నాడో, అలాగే ఆ సైన్యం కూడా యుద్ధంలో ధైర్యంగా పోరాడింది, ఓ భారత వంశజా!
బభూవ సుమహాఞ్శబ్దః సాగరస్యేవ గర్జతః। అన్యోన్యం స్మ తదా యోధా వికర్షన్తో విశాంపతే
ఆ సమయంలో సముద్రం గర్జించినట్లు గొప్ప శబ్దం ఎగసింది. యోధులు ఒకరినొకరు బలంగా లాగుకుంటూ పోరాడారు, ఓ రాజులలో అధిపతీ!