అన్తరం చ ప్రహారేషు తర్కయన్తౌ పరస్పరమ్ । రాజన్నన్తరమార్గస్థౌ స్థితావాస్తాం ముహుర్ముహుః
ఓ రాజా, ఒకరినొకరు దాడి చేసే అవకాశం కోసం ఎదురు చూస్తూ, ఇద్దరూ మార్గాలు మార్చుకుంటూ, మళ్లీ మళ్లీ కొత్త స్థానాల్లో నిలిచారు.
ఉభౌ సింహరవోన్మిశ్రం శఙ్ఖశబ్దం చ చక్రతుః । తథైవ చాపనిర్ఘోషం చక్రతుస్తౌ మహారథౌ
ఆ ఇద్దరు మహారథులు సింహగర్జనలతో కలిసిన శంఖధ్వని, అలాగే విల్లుల ఘోషను కూడా వినిపించారు.
తయోః శఙ్ఖనినాదేన రథనేమిస్వనేన చ। దారితా సహసా భూమిశ్చకమ్పే చ ననాద చ
వారి శంఖధ్వని, రథచక్రాల శబ్దంతో భూమి ఒక్కసారిగా చీలిపోయినట్టు కంపించింది, గర్జించింది.
నోభయోరన్తరం కశ్చిద్దదృశే భరతర్షభ । బలినౌ యుద్ధదుర్ధర్షావన్యోన్యసదృశావుభౌ
భారతవంశశ్రేష్ఠుడా, ఆ ఇద్దరిలో ఎలాంటి తేడా కనబడలేదు—వారు ఇద్దరూ బలవంతులు, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వారు, సమానంగా పోరాడారు.
చిహ్నమాత్రేణ భీష్మం తు ప్రజజ్ఞుస్తత్ర కౌరవాః । తథా పాణ్డుసుతాః పార్థం చిహ్నమాత్రేణ జజ్ఞిరేక
అక్కడ కౌరవులు భీష్ముని గుర్తు చూసే తెలుసుకున్నారు; అలాగే పాండవులు కూడా అర్జునుని గుర్తు ద్వారానే తెలుసుకున్నారు.
తయోర్నృవరయోర్దృష్ట్వా తాదృశం తం పరాక్రమమ్। విస్కమయం సర్వభూతాని జగ్ముర్భారతసంయుగే
ఆ ఇద్దరు మహాపురుషుల అద్భుత పరాక్రమాన్ని చూసి, భారతయుద్ధంలో అన్ని జీవులు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాయి.
న తయోర్వివరం కశ్చిద్రణే పశ్యతి భారత। ధర్మే స్థితస్య హి యథా న కశ్చిద్వృజినం క్వచిత్
ఓ భారతా, ఆ ఇద్దరి మధ్య యుద్ధంలో ఎలాంటి ఖాళీ ఎవ్వరూ చూడలేకపోయారు; ధర్మంలో నిలిచినవారిలో తప్పు కనిపించనట్టే.
ఉభౌ చ శరజాలేన తావదృశ్యో బభూవతుః। ప్రకాశౌ చ పునస్తూర్ణం బభూవతురుభౌ రణే
బాణవర్షంతో ఆ ఇద్దరూ కనబడకుండా పోయారు; వెంటనే మళ్లీ యుద్ధంలో ఇద్దరూ స్పష్టంగా కనిపించసాగారు.
తత్ర దేవాః సగన్ధర్వాశ్చారణాశ్చర్షిభిః సహ। అన్యోన్యం ప్రత్యభాషన్త తయోర్దృష్ట్వా పరాక్రమమ్
అక్కడ దేవతలు, గంధర్వులు, చరణులు, ఋషులతో కలిసి, ఆ ఇద్దరి పరాక్రమాన్ని చూసి పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
న శక్యౌ యుధి సంరబ్ధౌ జేతుమేతౌ కథంచన। సదేవాసురగన్ధర్వైర్లోకైరపి మహారథౌ
యుద్ధంలో కోపంతో ఉన్న ఆ ఇద్దరు మహారథులను దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు కూడా ఏ విధంగా అయినా జయించలేరు.
ఆశ్చర్యభూతం లోకేషు యుద్ధమేతన్మహాద్భుతమ్ । నైతాదృశాని యుద్ధాని భవిష్యన్తి కథంచన
ఈ యుద్ధం లోకాలందరిలో అద్భుతంగా, ఆశ్చర్యంగా నిలిచింది; ఇలాంటి యుద్ధాలు ఇకపై ఎప్పుడూ జరగవు.
న హి శక్యో రణే జేతుం భీష్మః పార్థేన ధీమతా। సధనుః సరథః సాశ్వః ప్రవపన్సాయకాన్రణే
బాణవర్షం కురిపిస్తూ, విల్లు, రథం, గుర్రాలు కలిగి యుద్ధంలో ఉన్న భీష్ముని, తెలివైన అర్జునుడు కూడా ఓడించలేడు.
తథైవ పాణ్డవం యుద్ధే దేవైరపి దురాసదమ్ । న విజేతుం రణే భీష్మ ఉత్సహేత ధనుర్ధరమ్
అలాగే, యుద్ధంలో విల్లు పట్టిన పాండవుని దేవతలు కూడా జయించడం చాలా కష్టం; భీష్ముడు కూడా అతన్ని ఓడించేందుకు ప్రయత్నించడు.
ఆలోకాదపి యుద్ధం హి సమమేతద్భవిష్యతి। ఇతి స్మ వాచోఽశ్రూయన్త ప్రోచ్చరన్త్యకస్తతస్తతః। గాఙ్గేయార్జునయోః సఙ్ఖ్యే స్తవయుక్తా విశాంపతే
గంగా కుమారుడు, అర్జునుడు యుద్ధం చేస్తున్న దృశ్యం చూసి, ఇదే చూడడానికే ప్రసిద్ధి చెందుతుందని, ఇక్కడ అక్కడ ప్రశంసలు వినిపించాయి, ఓ ప్రజలాధిపతీ.
త్వదీయాస్తు తదా యోధాః పాణ్డవేయాశ్చ భారత। అన్యోన్యం సమరే జఘ్నుస్తయోస్తత్ర సమాగమే
అప్పుడు, ఓ భరత వంశీయా, నీ సైనికులు, పాండవుల సైనికులు ఇద్దరూ యుద్ధరంగంలో ఒకరినొకరు గట్టిగా ఎదుర్కొన్నారు.
శితధారైస్తథా స్వఙ్గైర్విమలైశ్చ పరశ్వధైః । శరైరన్యైశ్చ బహుభిః సస్త్రైర్నానావిధైరపి
అందులో వారు పదునైన ఆయుధాలతో, తమ చేతులతో, మెరిసే గొడ్డళ్లతో, ఇంకా అనేక బాణాలతో, రకరకాల ఆయుధాలతో పరస్పరం పోరాడారు.
ఉభయోః సేనయోః శూరా న్యకృన్తన్త పరస్పరమ్ । వర్తమానే తథా ఘోరే తస్మిన్యుద్ధే సుదారుణే। ద్రోణపాఞ్చాల్యయో రాజన్మహానాసీత్సమాగమః
రెండు సేనల వీరులు ఒకరినొకరు నరికి పడేశారు. ఆ భయంకరమైన యుద్ధంలో, ద్రోణుడు, ద్రుపదుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు ఇద్దరూ గొప్పగా ఎదురుపడ్డారు.
కథం ద్రోణో మహేష్వాసః పాఞ్చాల్యశ్చాపి పార్షతః। ఉభౌ సమీయతుర్యత్తౌ తన్మమాచక్ష్వ సఞ్జయ
ఓ సంజయా, మహాఐశ్వర్యవంతుడైన ద్రోణుడు, పాంచాలుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు ఇద్దరూ యుద్ధానికి ఎలా ఎదురయ్యారు? అది నాకు వివరంగా చెప్పు.
దిష్టమేవ పరం మన్యే పౌరుషాదితి మే మతిః। యత్ర శాన్తనవో భీష్మో నాతరద్యుధి పాణ్డవమ్
నా అభిప్రాయం ప్రకారం, విధి చాలా గొప్పది, పురుషార్థం అంతంత మాత్రమే. ఎందుకంటే శాంతనువు కుమారుడైన భీష్ముడు యుద్ధంలో పాండవుడిని జయించలేకపోయాడు.
భీష్మో హి సమరే క్రుద్ధో హన్యాల్లోకాంశ్చరాచరాన్। స కథం పాణ్డవం యుద్ధే నాతరత్సఞ్జయౌజసా
యుద్ధంలో కోపంగా ఉన్న భీష్ముడు చరాచర జగత్తును కూడా సంహరించగలడు. అలాంటిది, అతను పాండవుడిని యుద్ధంలో ఎలా జయించలేకపోయాడో చెప్పు సంజయా.
శ్రృణు రాజన్స్థిరో భూత్వా యుద్ధమేతత్సుదారుణమ్। న శక్యాః పాణ్డవా జేతుం దేవైరపి సవాసవైః
ఓ రాజా, నీవు ధైర్యంగా ఉండి, ఈ భయంకరమైన యుద్ధాన్ని విను. ఇంద్రుడితో కూడిన దేవతలు కూడా పాండవులను జయించలేరు.
ద్రోణస్తు నిశితైర్బాణైర్ధృష్టద్యుమ్నమవిధ్యత। సారథిం చాస్య భల్లేన రథనీడాదపాతయత్
ద్రోణుడు పదునైన బాణాలతో ధృష్టద్యుమ్నుడిని గాయపరిచాడు. ఒక పెద్ద బాణంతో అతని రథసారథిని రథం మీద నుంచి కింద పడేశాడు.
తథాఽస్య చతురో వాహాంశ్చతుర్భిః సాయకోత్తమైః । పీడయామాస సంక్రుద్ధో ధృష్టద్యుమ్నస్య మారిష
అలాగే, కోపంతో ఉన్న ద్రోణుడు, ధృష్టద్యుమ్నుని నలుగురు గుర్రాలను నాలుగు ఉత్తమమైన బాణాలతో బాధించాడు.
ధృష్టద్యుమ్నస్తతో ద్రోణం నవత్యా నిశితైః శరైః । వివ్యాధ ప్రహసన్వీరస్తిష్ఠతిష్ఠేతి చాబ్రవీత్
ఆ తర్వాత ధృష్టద్యుమ్నుడు నవ్వుతూ, ద్రోణుని తొంభై పదునైన బాణాలతో గాయపరిచాడు. "నిలువు, నిలువు!" అని కూడా పిలిచాడు.
తతః పునరమేయాత్మా భారద్వాజః ప్రతాపవాన్। శరైః ప్రచ్ఛాదయామాస ధృష్టద్యుమ్నమమర్షణమ్
తర్వాత, మహాశక్తివంతుడైన భరద్వాజుడు కోపంతో, ధైర్యంగా ఉన్న ధృష్టద్యుమ్నుని బాణాలతో పూర్తిగా కప్పేశాడు.
ఆదదే చ శరం ఘోరం పార్షతాన్తచికీర్షకయా। శక్రాశనిసమస్పర్శం కాలదణ్డమివాపరమ్
ద్రుపదుని కుమారుడు, భరద్వాజుని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, ఇంద్రుడి వజ్రాయుధంలా తాకే, మరణదండంలాంటి భయంకరమైన బాణాన్ని ఎక్కించుకున్నాడు.
హాహాకారో మహానాసీత్సర్వసైన్యేషు భారత । తమిషుం సంధితం దృష్ట్వా భారద్వాజేన సంయుగే
ఆ యుద్ధంలో భరద్వాజుడు ఆ బాణాన్ని ఎక్కించడాన్ని చూసి, ఓ భరత వంశీయా, అన్ని సేనల్లో పెద్ద అరుపు, గోలలు వినిపించాయి.
తత్రాద్భుతమపశ్యామ ధృష్టద్యుమ్నస్య పౌరుషమ్। యదేకః సమరే వీరస్తస్థౌ గిరిరివాచలః
అక్కడ ధృష్టద్యుమ్నుని అద్భుతమైన పరాక్రమాన్ని మేము చూశాము. అతను ఒక్కడే, అచలమైన కొండలా నిలబడి యుద్ధాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు.
తం చ దీప్తం శరం ఘోరమాయాన్తం మృత్యుమాత్మనః । చిచ్ఛేద శరవృష్టిం చ భారద్వాజే ముమోచ హ
ఆ మంటలు మండే భయంకరమైన బాణం మరణాన్ని తేవడంలా వచ్చేటప్పుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు దాన్ని నరికేశాడు. వెంటనే భరద్వాజునిపై బాణవర్షం కురిపించాడు.
తత ఉచ్చుక్రుశుః సర్వే పాఞ్చాలాః పాణ్డవైః సహ। ధృష్టద్యుమ్నేన తత్కర్మ కృతం దృష్ట్వా సుదుష్కరమ్
ఆపుడు పాంచాళులు, పాండవులతో కలిసి, ధృష్టద్యుమ్నుడు చేసిన ఆ అసాధ్యమైన కార్యాన్ని చూసి హర్షంతో పెద్దగా అరవసాగారు.