శబరా ఉద్భసాశ్చైవ వత్సాశ్చ సహ నాకులైః । నకులః సహదేవశ్చ వామం పక్షం సమాశ్రితాః
శబరులు, ఉద్భసులు, వత్సులు, నకులులతో కలిసి అక్కడ ఉన్నారు. నకులు, సహదేవుడు ఎడమ వైపు నిలిచారు.
రథానామయుతం పక్షౌ శిరస్తు నియుతం తథా। పృష్ఠమర్బుదమేవాసీత్సహస్రామి చ వింశతిః
రెండు వైపులా పదివేల రథాలు, ముందుభాగంలో లక్ష రథాలు, వెనుక కోటి రథాలు, ఇంకా ఇరవై వేల రథాలు ఉన్నాయి.
గ్రీవాయాం నియుతం చాపి సహస్రామి చ సప్తతిః । పక్షకోటిప్రపక్షేషు పక్షాన్తేషు చ వారణాః
గొంతు భాగంలో లక్ష రథాలు, ఇంకా డెబ్బై వేల రథాలు ఉన్నాయి. రెక్కల చివరల్లో, చివరల్లో ఏనుగులు నిలిపారు.
జగ్ముః పరివృతా రాజంశ్చలన్త ఇవ పర్వతాః । జఘనం పాలయామాస విరాటః సహ కేకయైః
వారు చుట్టుముట్టుతూ, కదిలే పర్వతాల్లా ముందుకు సాగారు, ఓ రాజా. విరాటుడు కేకయులతో కలిసి వెనుక భాగాన్ని కాపాడాడు.
కాశిరాజశ్చ శైబ్యశ్చ రథానామయుతైస్త్రిభిః । ఏవమేనం మహావ్యూహం వ్యూహ్య భారత పాణ్డవాః
కాశిరాజు, శైబ్యుడు ముప్పది వేల రథాలతో ఆ వ్యూహాన్ని కాపాడారు. ఇలా, ఓ భారత, పాండవులు ఆ మహా వ్యూహాన్ని ఏర్పరిచారు.
సూర్యోధయం త ఇచ్ఛతః స్థితా యుద్ధాయ దంశితాః । తేషామాదిత్యవర్మాని విమలాని మహాన్తి చ । శ్వేతచ్ఛత్రాణ్యశోభన్త వారణేషు రథేషు చ
సూర్యోదయం కావాలని ఆశిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడ్డారు. వారి కవచాలు సూర్యుడిలా ప్రకాశించాయి, పెద్దవి, నిర్మలమైనవి. ఏనుగులు, రథాలపై తెల్ల గొడుగులు మెరిసాయి.
క్రౌఞ్చం దృష్ట్వా తతో వ్యూహమభేద్యం తనయస్తవ । రక్షమాణం మహాఘోరం పార్థేనామితతేజసా
ఆ అఖండమైన క్రౌంచ వ్యూహాన్ని, అపార శక్తిశాలి అర్జునుడు కాపాడుతూ ఉండగా, నీ కుమారుడు చూసి—
ఆచార్యముపసంగమ్య కృపం శల్యం చ పార్థివ । సౌమదత్తిం వికర్ణం చ సోఽశ్వత్థామానమేవ చ
ఆచార్యుడిని, కృపను, శల్యుడిని, సౌమదత్తిని, వికర్ణుడిని, అశ్వత్థామను దగ్గరకు పిలిచాడు.
దుఃశాకసనాదీన్భ్రాతౄంశ్చ సర్వనేవ చ భారత । అన్యాంశ్చ సుబహూఞ్శూరాన్యుద్ధాయ సముపాగతాన్
దుఃశాసనుడిని, తన అన్నదమ్ములను, ఇతర వీరులను, యుద్ధానికి వచ్చిన అనేకమంది శూరులను కూడా పిలిచాడు, ఓ భారత.
ప్రాహేదం వచనం కాలే హర్షయంస్తనయస్తవ । నానాశస్త్రప్రహరణాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః
ఆ సమయంలో నీ కుమారుడు వారిని ఉత్సాహపరిచేలా ఇలా అన్నాడు: 'మీరు అందరూ అనేక ఆయుధాలలో నిపుణులు, యుద్ధంలో ప్రావీణ్యులు.'
ఏకైకశః సమర్థా హి యూయం సర్వే మహారథాః । పాణ్డుపుత్రాన్రణే హన్తుం ససైన్యాన్కిము సంహతాః
'మీరు ఒక్కొక్కరే గొప్ప రథయోధులు. పాండవులను, వారి సైన్యాలను యుద్ధంలో ఓడించగలరు. మరి మీరు అందరూ కలిసుంటే ఎంత శక్తివంతులు!'
అపర్యాప్తం తదస్మాకం బలం భీష్మాభిరక్షితమ్ । పర్యాప్తమిదమేతేషాం బలం భీమాభిరక్షితమ్
'మన బలాన్ని భీష్ముడు కాపాడుతున్నాడు, అది అపరిమితమైనది. వారి బలాన్ని భీముడు కాపాడుతున్నాడు, అది పరిమితమైనది.'
సంస్థానాః శూరసేనాశ్చ వేత్రికాః కుకురాస్తథా । ఆరోచకాస్త్రిగర్తాశ్చ మద్రకా యవనాస్తథా
'సంస్థానులు, శూరసేనులు, వేత్రికులు, కుకురులు, ఆరోచకులు, త్రిగర్తులు, మద్రకులు, యవనులు—'
శత్రుంజయేన సహితాస్తథా దుఃశాసనేన చ । వికర్ణేన చ వీరేణ తథా నన్దోపనన్దకైః
'శత్రుం జయుడు, దుఃశాసనుడు, వీరుడు వికర్ణుడు, నందుడు, ఉపనందుడు కూడా కలసి—'
చిత్రసేనేన సహితాః సహితాః పారిభద్రకైః । భీష్మమేవాభిరక్షన్తు సహ సైన్యపురస్కృతాః
చిత్రసేనుడు, పారీభద్రకులతో కలిసి, తమ సైన్యాలతో కూడి, భీష్ముడిని బలంగా రక్షించాలి.
తతో భీష్మశ్చ ద్రోణశ్చ తవ పుత్రాశ్చ మారిష । అవ్యూహన్త మహావ్యూహం పాణ్డూనాం ప్రతిబాధకమ్
ఆ తరువాత, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, నీ కుమారులు, మహర్షీ, పాండవులను అడ్డుకునేందుకు గొప్ప వ్యూహాన్ని ఏర్పరిచారు.
భీష్మః సైన్యేన మహతా సమనన్తాత్పరివారితః । యయౌ ప్రకర్షన్మహతీం వాహినీం సరరాడివ
భీష్ముడు, అన్ని వైపులా విస్తారమైన సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, రాజులా గొప్ప సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
తమన్వాయాన్మహేష్వాసో భారద్వాజః ప్రతాపవాన్ । కున్తలైశ్చ దశార్ణైశ్చ మాగధైశ్చ విశాంపతే
బాణ ప్రయోగంలో నిపుణుడైన భరద్వాజుడు, కుంతల, దశార్ణ, మాగధ దేశాల సైన్యాలతో కలిసి, భీష్ముని వెంట నడిచాడు.
విదమర్భైర్మేకలైశ్చైవ కర్ణప్రావరణైరపి । సహితాః సర్వసైన్యేన భీష్మమహావశోభినమ్
విదర్భులు, మేకలులు, కర్ణుని రక్షకులు, ఇతర సైన్యాలతో కలిసి, యుద్ధంలో ప్రకాశిస్తున్న భీష్ముని వెంట నడిచారు.
గాన్ధారాః సిన్ధుసౌవీరాః శిబయోఽథ వసాతయః। శకునిశ్చ స్వసైన్యేన భీష్మమాహవశోభినమ్
గాంధారులు, సింధులు, సౌవీరులు, శిబులు, వసాతులు, అలాగే శకుని తన సైన్యంతో కలిసి, యుద్ధంలో కాంతివంతుడైన భీష్ముని చేరారు.
తతో దుర్యోధనో రాజా సహితః సర్వసోదరైః । అశ్వాతర్కేర్వికర్ణైశ్చ తథా చామ్బష్ఠకోసలైః
ఆ తరువాత, రాజు దుర్యోధనుడు తన అన్నదమ్ములతో, అశ్వాతర్కులు, వికర్ణుడు, అంబష్టులు, కోసలులతో కలిసి ఉన్నాడు.
దరదైశ్చ శకైశ్చైవ తథా క్షుద్రకమాలవైః । అభ్యరక్షత సంహృష్టః సౌబలేయస్య వాహినీమ్
దరదులు, శకులు, క్షుద్రకులు, మాళవులు కూడా ఆనందంగా, సౌబలుని సైన్యాన్ని రక్షించారు.
భూరిశ్రవాః శలః శల్యో భగదత్తశ్చ మారిషః। విన్దానువిన్దావావన్త్యౌ వామం పార్శ్వమపాలయన్
భూరిశ్రవుడు, శలుడు, శల్యుడు, భగదత్తుడు, అలాగే అవంతి రాజకుమారులు విందుడు, అనువిందుడు, ఎడమ వైపును కాపాడారు.
సౌమదత్తిః సుశర్మా చ కామ్భోజశ్చ సుదక్షిణః। శ్రుతాయుశ్చాచ్యుతాయుశ్చ దక్షిణం పక్షమాస్థితాః
సౌమదత్తి, సుశర్మ, కాంభోజుడు సుదక్షిణుడు, శ్రుతాయువు, అచ్యుతాయువు కుడి వైపున నిలిచారు.
అశ్వత్థామా కృపశ్చైవ కృతవర్మా చ సాత్వతః । మహత్యా సేనయా సార్ధం సేనాపృష్టే వ్యవస్థితాః
అశ్వత్థామ, కృపాచార్యుడు, సాత్వతుడైన కృతవర్మ, పెద్ద సైన్యంతో కలిసి, వెనుక భాగంలో ఉన్నారు.
పృష్ఠగోపాస్తు తస్యాసన్నానాదేశ్యా జనేశ్వరాః। కేతుమాన్వసుదానశ్చ పుత్రః కాశ్యస్య చాభిభూః
వెనుక భాగాన్ని కాపాడేవారు కేతుమాన్, వసుదానుడు, కాశిరాజుని కుమారుడు అభిభూ; వీరు వేర్వేరు ప్రాంతాలవారు.
తతస్తే తావకాః సర్వే హృష్టా యుద్ధాయ భారత। దధ్ముః శఙ్ఖాన్ముదా యుక్తాః సింహనాదాంస్తథోన్నదన్
ఆ సమయంలో, భరత వంశీయులైన నీ సైనికులు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, ఆనందంతో శంఖాలు ఊదుతూ, సింహాలా గర్జనలు చేశారు.
తేషాం శ్రుత్వా తు హృష్టానాం వృద్ధః కురుపితామహః। సింహనాదం వినద్యోచ్చైః శఙ్ఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్
వారి ఉల్లాసభరితమైన అరుపులు విని, వృద్ధుడైన కురు పితామహుడు భీష్ముడు గట్టిగా సింహగర్జన చేసి, శక్తివంతంగా శంఖాన్ని ఊదాడు.
తతః శఙ్ఖాశ్చ భేర్యశ్చ పేశ్యశ్చ వివిధాః పరైః। ఆనకాశ్చాభ్యహన్యన్త స శబ్దస్తుములోఽభవత్
ఆ తరువాత, శంఖాలు, బేరీలు, పేష్యాలు, ఇతర వాద్యాలు మోగించబడ్డాయి; ఆ శబ్దం ఘోరంగా మారింది.
తతః శ్వేతైర్హయైర్యుక్తే మహతి స్యన్దనే స్థితౌ । ప్రదధ్మతుః శఙ్ఖవరౌ హేమరత్నపరిష్కృతౌ
ఆ సమయంలో, తెల్ల ఎద్దులతో కలిపిన గొప్ప రథంలో నిలబడి, ఆ ఇద్దరూ బంగారు రత్నాలతో అలంకరించిన శ్రేష్ఠమైన శంఖాలు ఊదారు.