ఆదిత్యపథగః కేతుస్తస్యాద్భుతమనోరమః । శాసనాత్పురుహూతస్య నిర్మితో విశ్వకర్మణా
ఆ వ్యూహానికి ఉన్న జెండా, సూర్యుని మార్గంలో ప్రయాణిస్తూ, అద్భుతంగా, అందంగా మెరిసింది. అది పురుహూతుని ఆజ్ఞతో విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడింది.
ఇన్ద్రాయుధసవర్ణాభిః పతాకాభిరలఙ్కృతః । ఆకాశగ ఇవాకాశే గన్ధర్వనగరోపమః
ఇంద్రాయుధానికి సమానమైన పతాకలతో అలంకరించబడింది. అది ఆకాశంలో గంధర్వ నగరంలా కనబడింది.
నృత్యమాన ఇవాభాతి రథచర్యాసు మారిష । తేన రత్నవతా పార్థః స చ గాణ్డీవధన్వనా
ఆ రథచర్యల్లో ఆ జెండా నాట్యమాడుతున్నట్టు మెరిసింది. ఆ రత్నాల జెండాతో గాండీవధారి పార్థుడు ప్రకాశవంతంగా కనిపించాడు.
బభూవ పరమోపేతః సుమేరురివ భానునా । శిరోభూద్ద్రుపదో రాజా మహత్యా సేనయా వృతః
అతడు సూర్యునితో మెరిసే సుమేరు పర్వతంలా అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపించాడు. ముందుగా ద్రుపదుడు రాజు, గొప్ప సేనతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాడు.
కున్తిభోజశ్చ చైద్యశ్చ చక్షుర్భ్యాం తౌ జనేశ్వరౌ । దాశార్ణకాః ప్రభద్రాశ్చ దాశేరకగణైః సహ
కుంతిభోజుడు, చేడిరాజు — ఈ ఇద్దరు జనాధిపతులు కళ్ల భాగంలో ఉన్నారు. దాశార్ణులు, ప్రభద్రకులు, దాశేరక గణాలతో కలిసి ఉన్నారు.
అనూపకాః కిరాతాశ్చ గ్రీవాయాం భరతర్షభ । పటచ్చరైశ్చ పౌణ్డ్రైశ్చ రాజన్పౌరవకైస్తథా
అనూపకులు, కిరాతులు మెడ భాగంలో ఉన్నారు, భరత వంశశ్రేష్ఠా. పటచ్చరులు, పొండ్రులు, అలాగే పౌరవులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు, రాజా.
నిషాదైః సహితశ్చాపి పృష్ఠమాసీద్యుధిష్ఠిరః। పక్షౌ తు భీమసేనశ్చ ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః
యుధిష్ఠిరుడు నిషాదులతో కలిసి వెనుక భాగంలో ఉన్నాడు. భీమసేనుడు, పృశతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు రెండు వైపులా నిలిచారు.
ద్రౌపదేయాభిమన్యుశ్చ సాత్యకిశ్చ మహారథః । పిశాచా దారదాశ్చైవ పుణ్డ్రాః కుణ్డీవిషైః సహ
ద్రౌపదీ కుమారులు, అభిమన్యుడు, మహాశక్తివంతుడు సాత్యకి, పిశాచులు, దారదులు, పుండ్రులు, కుండీవిష ప్రాంతవాసులతో కూడి అక్కడ ఉన్నారు.
మారుతా ధేనుకాశ్చైవ తంగమాః పరతంగణాః । బాహ్లికాస్తిత్తిరాశ్చైవ చోలాః పాణ్డ్యాశ్చ భారత
మారుతులు, ధేనుకులు, తంగములు, పరతంగణులు, బాహ్లికులు, తిత్తిరులు, చోళులు, పాండ్యులు కూడా అక్కడే ఉన్నారు, ఓ భారత.
ఏతే జనపదా రాజన్దక్షిణం పక్షమాశ్రితాః । అగ్నివేశాస్తుద్దుణ్డాశ్చ మాలవా దానభారయః
ఈ జనపదాలు రాజా, దక్షిణ వైపు చేరారు. అగ్నివేశ్యులు, దుడ్డుణులు, మాళవులు, దానభారయులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
శబరా ఉద్భసాశ్చైవ వత్సాశ్చ సహ నాకులైః । నకులః సహదేవశ్చ వామం పక్షం సమాశ్రితాః
శబరులు, ఉద్భసులు, వత్సులు, నకులులతో కలిసి అక్కడ ఉన్నారు. నకులు, సహదేవుడు ఎడమ వైపు నిలిచారు.
రథానామయుతం పక్షౌ శిరస్తు నియుతం తథా। పృష్ఠమర్బుదమేవాసీత్సహస్రామి చ వింశతిః
రెండు వైపులా పదివేల రథాలు, ముందుభాగంలో లక్ష రథాలు, వెనుక కోటి రథాలు, ఇంకా ఇరవై వేల రథాలు ఉన్నాయి.
గ్రీవాయాం నియుతం చాపి సహస్రామి చ సప్తతిః । పక్షకోటిప్రపక్షేషు పక్షాన్తేషు చ వారణాః
గొంతు భాగంలో లక్ష రథాలు, ఇంకా డెబ్బై వేల రథాలు ఉన్నాయి. రెక్కల చివరల్లో, చివరల్లో ఏనుగులు నిలిపారు.
జగ్ముః పరివృతా రాజంశ్చలన్త ఇవ పర్వతాః । జఘనం పాలయామాస విరాటః సహ కేకయైః
వారు చుట్టుముట్టుతూ, కదిలే పర్వతాల్లా ముందుకు సాగారు, ఓ రాజా. విరాటుడు కేకయులతో కలిసి వెనుక భాగాన్ని కాపాడాడు.
కాశిరాజశ్చ శైబ్యశ్చ రథానామయుతైస్త్రిభిః । ఏవమేనం మహావ్యూహం వ్యూహ్య భారత పాణ్డవాః
కాశిరాజు, శైబ్యుడు ముప్పది వేల రథాలతో ఆ వ్యూహాన్ని కాపాడారు. ఇలా, ఓ భారత, పాండవులు ఆ మహా వ్యూహాన్ని ఏర్పరిచారు.
సూర్యోధయం త ఇచ్ఛతః స్థితా యుద్ధాయ దంశితాః । తేషామాదిత్యవర్మాని విమలాని మహాన్తి చ । శ్వేతచ్ఛత్రాణ్యశోభన్త వారణేషు రథేషు చ
సూర్యోదయం కావాలని ఆశిస్తూ, యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడ్డారు. వారి కవచాలు సూర్యుడిలా ప్రకాశించాయి, పెద్దవి, నిర్మలమైనవి. ఏనుగులు, రథాలపై తెల్ల గొడుగులు మెరిసాయి.
క్రౌఞ్చం దృష్ట్వా తతో వ్యూహమభేద్యం తనయస్తవ । రక్షమాణం మహాఘోరం పార్థేనామితతేజసా
ఆ అఖండమైన క్రౌంచ వ్యూహాన్ని, అపార శక్తిశాలి అర్జునుడు కాపాడుతూ ఉండగా, నీ కుమారుడు చూసి—
ఆచార్యముపసంగమ్య కృపం శల్యం చ పార్థివ । సౌమదత్తిం వికర్ణం చ సోఽశ్వత్థామానమేవ చ
ఆచార్యుడిని, కృపను, శల్యుడిని, సౌమదత్తిని, వికర్ణుడిని, అశ్వత్థామను దగ్గరకు పిలిచాడు.
దుఃశాకసనాదీన్భ్రాతౄంశ్చ సర్వనేవ చ భారత । అన్యాంశ్చ సుబహూఞ్శూరాన్యుద్ధాయ సముపాగతాన్
దుఃశాసనుడిని, తన అన్నదమ్ములను, ఇతర వీరులను, యుద్ధానికి వచ్చిన అనేకమంది శూరులను కూడా పిలిచాడు, ఓ భారత.
ప్రాహేదం వచనం కాలే హర్షయంస్తనయస్తవ । నానాశస్త్రప్రహరణాః సర్వే యుద్ధవిశారదాః
ఆ సమయంలో నీ కుమారుడు వారిని ఉత్సాహపరిచేలా ఇలా అన్నాడు: 'మీరు అందరూ అనేక ఆయుధాలలో నిపుణులు, యుద్ధంలో ప్రావీణ్యులు.'
ఏకైకశః సమర్థా హి యూయం సర్వే మహారథాః । పాణ్డుపుత్రాన్రణే హన్తుం ససైన్యాన్కిము సంహతాః
'మీరు ఒక్కొక్కరే గొప్ప రథయోధులు. పాండవులను, వారి సైన్యాలను యుద్ధంలో ఓడించగలరు. మరి మీరు అందరూ కలిసుంటే ఎంత శక్తివంతులు!'
అపర్యాప్తం తదస్మాకం బలం భీష్మాభిరక్షితమ్ । పర్యాప్తమిదమేతేషాం బలం భీమాభిరక్షితమ్
'మన బలాన్ని భీష్ముడు కాపాడుతున్నాడు, అది అపరిమితమైనది. వారి బలాన్ని భీముడు కాపాడుతున్నాడు, అది పరిమితమైనది.'
సంస్థానాః శూరసేనాశ్చ వేత్రికాః కుకురాస్తథా । ఆరోచకాస్త్రిగర్తాశ్చ మద్రకా యవనాస్తథా
'సంస్థానులు, శూరసేనులు, వేత్రికులు, కుకురులు, ఆరోచకులు, త్రిగర్తులు, మద్రకులు, యవనులు—'
శత్రుంజయేన సహితాస్తథా దుఃశాసనేన చ । వికర్ణేన చ వీరేణ తథా నన్దోపనన్దకైః
'శత్రుం జయుడు, దుఃశాసనుడు, వీరుడు వికర్ణుడు, నందుడు, ఉపనందుడు కూడా కలసి—'
చిత్రసేనేన సహితాః సహితాః పారిభద్రకైః । భీష్మమేవాభిరక్షన్తు సహ సైన్యపురస్కృతాః
చిత్రసేనుడు, పారీభద్రకులతో కలిసి, తమ సైన్యాలతో కూడి, భీష్ముడిని బలంగా రక్షించాలి.
తతో భీష్మశ్చ ద్రోణశ్చ తవ పుత్రాశ్చ మారిష । అవ్యూహన్త మహావ్యూహం పాణ్డూనాం ప్రతిబాధకమ్
ఆ తరువాత, భీష్ముడు, ద్రోణుడు, నీ కుమారులు, మహర్షీ, పాండవులను అడ్డుకునేందుకు గొప్ప వ్యూహాన్ని ఏర్పరిచారు.
భీష్మః సైన్యేన మహతా సమనన్తాత్పరివారితః । యయౌ ప్రకర్షన్మహతీం వాహినీం సరరాడివ
భీష్ముడు, అన్ని వైపులా విస్తారమైన సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, రాజులా గొప్ప సైన్యాన్ని ముందుకు నడిపించాడు.
తమన్వాయాన్మహేష్వాసో భారద్వాజః ప్రతాపవాన్ । కున్తలైశ్చ దశార్ణైశ్చ మాగధైశ్చ విశాంపతే
బాణ ప్రయోగంలో నిపుణుడైన భరద్వాజుడు, కుంతల, దశార్ణ, మాగధ దేశాల సైన్యాలతో కలిసి, భీష్ముని వెంట నడిచాడు.
విదమర్భైర్మేకలైశ్చైవ కర్ణప్రావరణైరపి । సహితాః సర్వసైన్యేన భీష్మమహావశోభినమ్
విదర్భులు, మేకలులు, కర్ణుని రక్షకులు, ఇతర సైన్యాలతో కలిసి, యుద్ధంలో ప్రకాశిస్తున్న భీష్ముని వెంట నడిచారు.
గాన్ధారాః సిన్ధుసౌవీరాః శిబయోఽథ వసాతయః। శకునిశ్చ స్వసైన్యేన భీష్మమాహవశోభినమ్
గాంధారులు, సింధులు, సౌవీరులు, శిబులు, వసాతులు, అలాగే శకుని తన సైన్యంతో కలిసి, యుద్ధంలో కాంతివంతుడైన భీష్ముని చేరారు.