సప్త చైవ పృషత్కాంశ్చ శ్వేతస్యోపర్యపాతయన్। తతః పునరమేయాత్మా భల్లైః సప్తభిరాశుగైః । నిచకర్త మహాబాహుస్తేషాం చాపాని ధన్వినామ్
వారు ఏడుసార్లు బాణాలు శ్వేతునిపై వదిలారు; కానీ అపారమైన శ్వేతుడు కూడా ఏడుసార్లు పదునైన బాణాలతో వారి ధనుస్సులను మళ్లీ నరికేశాడు.
తే నికృత్తమహాచాపాస్త్వరమాణా మహారథాః । రథశక్తీః పరామృశ్య వినేదుర్భైరవాన్రవాన్
వారి గొప్ప ధనుస్సులు తెగిపోవడంతో, ఆ మహారథులు తొందరగా రథశక్తులను పట్టుకుని, భయంకరమైన అరుపులు వేశారు.
అన్వయుర్భరతశ్రేష్ఠ సప్త శ్వేతరథం ప్రతి। తతస్తా జ్వలితాః సప్త మహేన్ద్రాశనినిఃస్వనాః
భారతశ్రేష్ఠా, అప్పుడు ఏడుగురు అగ్నిలా మండుతున్న బాణాలు, ఇంద్రుని మెరుపు మాదిరిగా గర్జిస్తూ, శ్వేతుని రథాన్ని లక్ష్యంగా పంపబడ్డాయి.
అప్రాప్తాః సప్తభిర్భల్లైశ్చిచ్ఛేద పరమాస్త్రవిత్। తతః సమాదాయ శరం సర్వకాయవిదారణమ్
అవి చేరకముందే, అస్త్రవిద్యలో నిపుణుడైన వాడు తన ఏడుగురు బాణాలతో వాటిని నశింపజేశాడు. వెంటనే, శరీరాన్ని చీల్చగల బలమైన బాణాన్ని తీసుకున్నాడు.
ప్రాహిణోద్భరతశ్రేష్ఠ శ్వేతో రుక్మరథం ప్రతి। తస్య దేహే నిపతితో బాణో వజ్రాతిగో మహాన్
భారతశ్రేష్ఠా, ఆ బాణాన్ని రుక్మరథుని మీదకు పంపాడు. ఆ బలమైన బాణం, వజ్రాన్ని మించిన వేగంతో వెళ్లి, రుక్మరథుని శరీరంలో పడింది.
తతో రుక్మరథో రాజన్సాయకేన దృఢాహతః । నిషసాద రథోపస్థే కశ్మలం చావిశన్మహత్
రాజా, ఆ బాణం గట్టిగా తగిలి, రుక్మరథుడు తన రథంలో కింద కూర్చుని, గొప్ప మూర్ఛతో ఊపిరాడక నిస్సత్తువయ్యాడు.
తం విసంజ్ఞం విమనసం త్వరమాణస్తు సారథిః । అపోవాహ నసంభ్రాన్తః సర్వలోకస్య పశ్యతః
అతడు అజ్ఞానంగా, మనస్సు దిగులుగా ఉండగా, అతని సారథి త్వరగా, ఏ మాత్రం గందరగోళం లేకుండా, అందరి ముందే అతన్ని తీసుకెళ్లాడు.
తతోఽన్యాన్షట్ సమాదాయ శ్వేతో హేమవిభూషితాన్ । తేషాం షణ్మాం మహాబాహుర్ధ్వజశీర్షణ్యపాతయత్
తర్వాత శ్వేతుడు బంగారంతో అలంకరించబడిన ఇంకో ఆరు రథాలను పట్టుకుని, తన బలమైన చేతులతో ఆ ఆరు రథాలపై ఉన్న జెండాలను కూల్చేశాడు.
హయాంశ్చ తేషాం నిర్భిద్య సారథీంశ్చ పరంతప । శరైశ్చైతాన్సమాకీర్య ప్రాయాచ్ఛల్యరథం ప్రతి
వారి గుర్రాలను, సారథులను తన బాణాలతో గాయపరిచి, ఆ యోధులపై బాణవర్షం కురిపించి, శల్యుని రథాన్ని దాటి ముందుకు సాగాడు.
తతో హలహలాశబ్దస్తవ సైన్యేషు భారత। దృష్ట్వా సేనాపతిం తూర్ణం యాన్తం శల్యరథం ప్రతి
భారతా, ఆ సమయంలో నీ సైన్యంలో గొప్ప హలహల ధ్వని వినిపించింది. ఎందుకంటే సేనాధిపతి శ్వేతుడు శల్యుని రథం వైపు వేగంగా పోతున్నాడని అందరూ చూశారు.
తతో భీష్మం పురస్కృత్య తవ పుత్రో మహాబలః । వృతస్తు సర్వసైన్యేన ప్రాయాచ్ఛ్వేతరథం ప్రతి
ఆ సమయంలో నీ బలవంతుడైన కుమారుడు, భీష్ముడు ముందుండగా, మొత్తం సైన్యంతో కలిసి శ్వేతుని రథాన్ని ఎదుర్కొనడానికి బయలుదేరాడు.
మృత్యోరాస్యమనుప్రాప్తం మద్రరాజమమోచయత్ । తతో యుద్ధం సమభవత్తుములం రోమహర్షణమ్
మద్రదేశ రాజు మరణం ముఖంలోకి వెళ్లినప్పుడు అతన్ని రక్షించాడు. ఆ వెంటనే అక్కడ భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే యుద్ధం ప్రారంభమైంది.
తావకానాం పరేషాం చ వ్యతిషక్తరథద్విపమ్ । సౌభద్రే భీమసేన చ సాత్యకౌ చ మహారథే
నీ సైన్యానికి, శత్రు సైన్యానికి చెందిన రథాలు, ఏనుగులు పరస్పరం కలిసిపోయాయి. ఆ సమయంలో సుభద్ర కుమారుడు, భీమసేనుడు, సత్యకి వంటి మహారథులు కూడా యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు.
కైకేయే చ విరాటే చ ధృష్టద్యుమ్నే చ పార్షతే । ఏతేషు నరసింహేషు చేదిమత్స్యేషు చైవ హ । వవర్ష శరవర్షాణి కురువృద్ధః పితామహః
కైకేయులు, విరాటుడు, పృశతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, అలాగే చెది, మత్స్య రాజులు వంటి వీరులపై, పితామహుడు భీష్ముడు బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు.
ఏవం శ్వేతే మహేష్వాసే ప్రాప్తే శల్యరథం ప్రతి। కురవః పాణ్డవేయాశ్చ కిమకుర్వత సఞ్జయ
శ్వేతుడు, గొప్ప విలువిద్యావంతుడు, శల్యుని రథాన్ని చేరినప్పుడు, కౌరవులు, పాండవులు ఏమి చేశారు సంజయ?
భీష్మః శాన్తనవః కిం వా తన్మమాచక్ష్వ పృచ్ఛతః
శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముడు అప్పుడేమి చేశాడో నాకు చెప్పు.
శ్వేతం సేనాపతిం శూరం పురస్కృత్య మహారథాః । రాజ్ఞో బలం దర్శయన్తస్తవ పుత్రస్య భారత
శ్వేతుడు సేనాధిపతిగా ముందుండగా, మహారథులు నీ కుమారుని సైన్య బలాన్ని చూపించేందుకు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు, భారతా.
శిఖణ్డినం పురస్కృత్య త్రాతుమైచ్ఛన్మహారథాః । అభ్యవర్తన్త భీష్మస్య రథం హేమపరిష్కృతమ్
శిఖండిని రక్షించాలనే ఉద్దేశంతో, మహారథులు బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న భీష్ముని రథాన్ని ఎదుర్కొనడానికి ముందుకు వచ్చారు.
జిఘాంసన్తం యుధాంశ్రేష్ఠం తదాసీత్తుములం మహత్ । తత్తేఽహం సంప్రవక్ష్యామి మహావైశసమచ్యుత
యుద్ధంలో శత్రువును సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, అక్కడ ఘోరంగా, ఉల్లాసంగా యుద్ధం జరిగింది. ఆ భయంకరమైన సంఘటనను నేను నీకు వివరించబోతున్నాను, అచ్యుతా.
తావకానాం పరేషాం చ యథా యుద్ధమవర్తత । తత్రాకరోద్రథోపస్థాఞ్శూన్యాఞ్శాన్తనవో బహూన్
నీ సైన్యం, శత్రు సైన్యానికి మధ్య యుద్ధం ఎలా జరిగిందో నేను చెప్పుతాను. అక్కడ శాంతనువు కుమారుడు అనేక రథాలను ఖాళీ చేశాడు.
తత్రాద్భుతం మహచ్చక్రే శరైరార్చ్ఛద్రథోత్తమాన్ । సమావృణోచ్ఛరైరర్కమర్కతుల్యప్రతాపవాన్
అక్కడ ఒక అద్భుతమైన దృశ్యం కనబడింది. ఆ మహావీరుడు, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, తన బాణాలతో అగ్రరథాలను పూర్తిగా కప్పేసి, బాణాల తడిలో సూర్యుడినే దాచేశాడు.
నుదన్సమన్తాత్సమరే రవిరుద్యన్యథా తమః । తేనాజౌ ప్రేషితా రాజఞ్శరాః శతసహస్రశః
యుద్ధంలో చుట్టూ ఉన్నవారిని, ఉదయిస్తున్న సూర్యుడు చీకటిని పోగొట్టినట్టు, రాజా! వందలాది వేలాది బాణాలను విసిరి ప్రతిపక్షులను వెనక్కు నెట్టాడు.
క్షత్రియాన్తకరాః సఙ్ఖ్యే మహావేగా మహాబలాః । శిరాంసి పాతయామాసుర్వీరాణాం శతశో రణే
ఆ బాణాలు వేగంగా, బలంగా, క్షత్రియులను సంహరించేవిగా ఉండి, యుద్ధంలో వందలాది వీరుల తలలను నేలకూల్చేశాయి.
గజాన్కణ్టకసన్నాహాన్వజ్రేణేవ శిలోచ్చయాన్ । రథా రథేషు సంసక్తా వ్యదృశ్యన్త విశాంపతే
కవచంతో అలంకరించబడిన ఏనుగులు, వజ్రంతో కొట్టిన పర్వతశిఖరాల్లా పడిపోయాయి. రథాలు ఒకదానికొకటి చిక్కుకుని, ప్రజలలోకధిపతీ! అక్కడక్కడా కనబడుతున్నాయి.
ఏకే రథం పర్యవహంస్తురగాః సతురంగమమ్ । యువానం నిహతం వీరం లమ్బమానం సకార్ముకమ్
కొన్ని గుర్రాలు, నాలుగు రకాల సైన్యంతో కూడిన రథాన్ని లాగుతూ, పడిపోయిన యువ వీరుడిని, అతని విల్లు ఇంకా వేలాడుతుండగా, తీసుకెళ్తున్నాయి.
ఉదీర్ణాశ్చ హయా రాజన్వహనక్తస్తత్రతత్ర హ। బద్ధస్వఙ్గనిషఙ్గాశ్చ విధ్వస్తశిరసో హతాః
రాజా! అక్కడక్కడా గుర్రాలు ఉప్పొంగుతూ, తమ యుద్ధపరికరాలు, బాణాల సంచులు కట్టుకుని, తలలు విరిగిపోయి, చనిపోయినవిగా పరుగెడుతున్నాయి.
శతశః పతితా భూమౌ వీరశయ్యాసు శేరతే । పరస్పేరణ ధావన్తః పతితాః పునరుత్థితాః
వందలాది మంది నేలపై పడిపోయి, వీరశయ్యలపై విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నారు. మరికొందరు పరస్పరం పరుగెత్తి, పడిపోయి, మళ్లీ లేచారు.
ఉత్థాయ చ ప్రధావన్తో ద్వన్ద్వయుద్ధమవాప్నువన్ । పీడితాః పునరన్యోన్యం లుఠన్తో రణమూర్ధని
వారు లేచి, తిరిగి పరుగెత్తి, ద్వంద్వయుద్ధంలో పాల్గొన్నారు. మళ్లీ ఒకరినొకరు పట్టుకుని, యుద్ధరంగంలో తిరుగుతూ బాధపడుతున్నారు.
సచాపాః సనిషఙ్గాశ్చ జాతరూపపరిష్కృతాః । విస్రబ్ధహతవీరాశ్చ శతశః పరిపీడితాః
బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న విల్లు, బాణాల సంచులతో కూడిన వందలాది ధైర్యవంతులైన, చనిపోయిన వీరులు అక్కడక్కడా నిండిపోయారు.
తేనతేనాభ్యధావన్త విసృజన్తశ్చ భారత । మత్తో గజః పర్యవర్తద్ధయాంశ్చ హతసాదినః
భారతా! అక్కడక్కడా వారు ఒకరినొకరు ఎదుర్కొంటూ, ఆయుధాలు వదులుతూ దాడి చేశారు. మత్తులో ఉన్న ఏనుగు తిరుగుతూ, గుర్రాలు యజమానులను కోల్పోయాయి.