విదర్శయన్తః సంపేతుః ఖఙ్గచర్మపరశ్వథైః। కేచిదాక్షిప్య కరిణః సాశ్వానపి రథాన్కరైః
వారు ఖడ్గాలు, కవచాలు, గొడ్డళ్లను చూపిస్తూ పరుగెత్తారు. కొందరు చేతులతో ఏనుగులను, గుర్రాలను, రథాలను కూడా విసిరేశారు.
వికర్షన్తో దిశః సర్వాః సంపేతుః సర్వశబ్దగాః। శఙ్కుభిర్దారితాః కేచిత్సంభిన్నాశ్చ పరశ్వథైః
వారు అన్ని దిశలను లాగుతూ, అన్ని రకాల శబ్దాలతో పరుగెత్తారు. కొందరు కటారాలతో పొడవబడి, మరికొందరు గొడ్డళ్లతో చీలిపోయారు.
హస్తిభిర్మృదితాః కేచిత్క్షుణ్ణాశ్చాన్యే తురంగమైః । రథనేమినికృత్తాశ్చ నికృత్తాశ్చ పరశ్వథైః
కొంతమందిని ఏనుగులు తొక్కాయి, మరికొందరిని గుర్రాలు త్రొక్కాయి. కొంతమందిని రథచక్రాలు కోసాయి, ఇంకొంతమందిని గొడ్డళ్లతో నరికేశారు.
వ్యాక్రోశన్త నరా రాజంస్తత్రతత్ర స్మ బాన్ధవాన్। పుత్రానన్యే పితౄనన్యే భ్రాతౄంశ్చ సహ బన్ధుభిః
అక్కడక్కడ పురుషులు తమ బంధువులను పిలుస్తూ అరవడం మొదలుపెట్టారు. కొందరు కుమారులను, మరికొందరు తండ్రులను, ఇంకొంతమంది సోదరులను బంధువులతో కలిసి పిలిచారు.
మాతులాన్భాగినేయాంశ్చ పరానపి చ సంయుగే । వికీర్ణాన్త్రాః సుబహవో భగ్నసక్థాశ్చ భారత
మామలు, మేనల్లుళ్లు, ఇంకా ఇతరులు యుద్ధంలో, ఓ భారతా, కొంతమంది పేగులు చెల్లాచెదురుగా పడిపోయి, మరికొందరు తొడలు విరిగిపోయి ఉన్నారు.
బాహుభిశ్చాపరే ఛిన్నైః పార్శ్వేషు చ విదారితాః । క్రన్దన్తః సమదృశ్యన్త తృషితా జీవితేప్సవః
కొంతమందిని చేతులు నరికివేయగా, పక్కలు చీలిపోయి, వారు ప్రాణాల కోసం తపిస్తూ, దాహంతో బాధపడుతూ విలపిస్తూ కనిపించారు.
తృషాపరిగతాః కేచిదల్పసత్వా విశాంపతే। భూమౌ నిపతితాః సఙ్ఖ్యే మృగయాంచక్రిరే జలమ్
కొంతమంది దాహంతో అలసిపోయి, బలహీనంగా, ఓ రాజా, యుద్ధంలో నేలపై పడిపోయి, నీటి కోసం వెతుకుతూ ఉండిపోయారు.
రుధిరౌఘపరిక్లిన్నాః క్లిశ్యమానాశ్చ భారత । వ్యనిన్దన్భృశమాత్మానం తవ పుత్రాంశ్చ సంగతాన్
రక్తప్రవాహంలో తడిసి, బాధతో తల్లడిల్లుతూ, ఓ భారతా, వారు తమను తాము, నీ కుమారులను కూడా తీవ్రంగా నిందించుకున్నారు.
అపరే క్షత్రికయాః శూరాః కృతవైరాః పరస్పరమ్ । నైవ శస్త్రం విముఞ్చన్తి నైవ క్రన్దన్తి మారిష । తర్జయన్తి చ సంహృష్టాస్తత్రతత్ర పరస్పరమ్
మరికొందరు వీరులు, ఒకరిపై ఒకరు ద్వేషంతో, ఆయుధాలు వదలకుండా, అరవకుండా, పరస్పరం ఉల్లాసంగా బెదిరిస్తూ నిలిచారు.
ఆదశ్య దశనైశ్చాపి క్రోధాత్స్వరదనచ్ఛదమ్ । భ్రుకుటీకుటిలైర్వక్రైః ప్రేక్షన్తి చ పరస్పరమ్
కొంతమంది కోపంతో పళ్లను కరిచి, పెదవులను కొరికి, వంకర భ్రుకుటులతో ఒకరిని ఒకరు కోపంగా చూశారు.
అపరే క్లిశ్యమానాస్తు శరార్తా వ్రణపీడితాః। నిష్కూజాః సమపద్యన్త దృఢసత్వా మహాబలాః
మరికొందరు బాణాల బాధతో, గాయాల వేదనతో బాధపడుతూ, ధైర్యంగా, బలంగా ఉన్నా నిశ్శబ్దంగా మారిపోయారు.
అన్యే చ విరథాః శూరా రథమన్యస్య సంయుగే। ప్రార్థయానా నిపతితాః సంక్షుణ్ణా వరవారణైః । అశోభన్త మహారాజ సపుష్పా ఇవ కింశుకాః
మరికొందరు వీరులు రథాలు లేకుండా పోయి, యుద్ధంలో మరొకరి రథాన్ని ఆశించి, గొప్ప ఏనుగులు తొక్కడంతో పడిపోయారు. వారు పువ్వులతో ఉన్న కింశుక వృక్షాల్లా మెరిశారు, ఓ మహారాజా.
సంబభూవురనీకేషు బహవో భైరవస్వనాః। వర్తమానే మహాభీమే తస్మిన్వీరవరక్షయే
ఆ సైన్యంలో భయంకరమైన అరుపులు ఎక్కువయ్యాయి. ఆ మహా భయానకమైన వీరుల నాశనం జరుగుతున్నప్పుడు అవి వినిపించాయి.
నిజఘాన పితా పుత్రం పుత్రశ్చ పితరం రణే। స్వస్త్రీయో మాతులం చాపి స్వస్రీయం చాపి మాతులః
యుద్ధంలో తండ్రి కుమారుడిని, కుమారుడు తండ్రిని కొట్టాడు. మేనమామ మేనల్లుడిని, మేనల్లుడు మేనమామను ఎదుర్కొన్నాడు.
సఖా సఖాయం చ తథా సంబన్ధీ బాన్ధవం తథా। ఏవం యుయుధిరే తత్ర కురవః పాణ్డవైః సహ
స్నేహితుడు స్నేహితుడిని, బంధువు బంధువును ఎదుర్కొన్నాడు. అలా కౌరవులు పాండవులతో యుద్ధం చేశారు.
వర్తమానే తథా తస్మిన్నిర్మర్యాదే భయానకే । భీష్మమాసాద్య పార్థానాం వాహినీ సమకమ్పత
ఆ భయంకరమైన, హద్దులేని యుద్ధం జరుగుతుండగా, భీష్ముడిని చేరగానే పార్థుల సైన్యం వణికిపోయింది.
కేతునా పఞ్చతారేణ తాలేన భారతర్షభ । రాజతేన మహాబాహురుచ్ఛ్రితేన మహారథే । బభౌ భీష్మస్తదా రాజంశ్చన్ద్రమా ఇవ మేరుణా
ఐదు కొమ్ముల వెండి జెండాను, బలమైన భుజాలు కలిగిన మహారథి ఎత్తగా, భీష్ముడు, ఓ రాజా, మెరుపర్వతంపై చంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
గతపూర్వాహ్ణభూయిష్ఠి తస్మిన్నహని దారుణే। వర్తమానే తథా రౌద్రే మహావీరవరక్షయే
ఆ దారుణమైన రోజులో, మధ్యాహ్నం దాటి పోయినప్పుడు కూడా, ఆ భయంకరమైన మహావీరుల నాశనం అలాగే కొనసాగింది.
దుర్ముఖః కృతవర్మా చ కృపః శల్యో వివింశతిః। భీష్మం జుగుపురాసాద్య తవ పుత్రేణ చోదితాః
దుర్ముఖుడు, కృతవర్మ, కృప, శల్యుడు, వివింశతి — వీరందరిని నీ కుమారుడు ప్రేరేపించగా, వారు భీష్ముని చుట్టుముట్టి రక్షించారు.
ఏతైరతిరథైర్గుప్తః పఞ్చభిర్భరతర్షభః । పాణ్డవానామనీకాని విజగాహే మహారథః
ఈ ఐదుగురు మహారథుల రక్షణలో ఉన్న భీష్ముడు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠుడా, పాండవుల సైన్యాన్ని శక్తివంతంగా చీల్చుకుంటూ ప్రవేశించాడు.
చేదికాశికరూషేషు పఞ్చాలేషు చ భారత । భీష్మస్య బహుధా తాలశ్చలత్కేతురదృశ్యత
చేడులు, కాశీలు, కరూషులు, పాంచాళుల మధ్యలో, ఓ భరతవంశీయా, భీష్ముని తాళపతాక అనేక చోట్ల ఊగిపడుతూ కనిపించింది.
స శిరాంసి రణేఽరీణాం రథాంశ్చ సయుగధ్వజాన్ । నిచకర్త మహావేగైర్భల్లైః సన్నతపర్వభిః
యుద్ధంలో శత్రువుల తలలను, వారి రథాలను, యుగాలను, జెండాలను భీష్ముడు వేగంగా సంధించిన బాణాలతో కోసేశాడు.
నృత్యతో రథమార్గేషు భీష్మస్య భరతర్షభ । భృశమార్తస్వరం చక్రుర్నాగా మర్మణి తాడితాః
భీష్ముడు రథమార్గాల్లో సంచరిస్తుంటే, అతడు ఏనుగులను ప్రాణాంతర భాగాల్లో గాయపరిచినప్పుడు, అవి తీవ్రమైన బాధతో అరవసాగాయి.
అభిమన్యుః సుసంక్రుద్ధః పిశహ్గైస్తురగోత్తమైః । సంయుక్తం రథమాస్థాయ ప్రాయాద్భీష్మరథం ప్రతి
అభిమన్యుడు తీవ్రమైన కోపంతో, నల్లని మయూరపుచ్చిన అశ్వాలతో కూడిన రథంపై ఎక్కి, భీష్ముని రథాన్ని향ించి దూసుకెళ్లాడు.
జామ్బూనదవిచిత్రేణ కర్ణికారేణ కేతునా । అభ్యవర్తత భీష్మం చ తాంశ్చైవ రథసత్తమాన్
బంగారు అలంకరణలతో, కర్ణికార పుష్పాలతో అలంకరించిన పతాకతో, అభిమన్యుడు భీష్ముని మరియు ఇతర మహారథులను ఎదుర్కొన్నాడు.
స తాలకేతోస్తీక్ష్ణేన కేతుమాహత్య పత్రిణా । భీష్మేణ యుయుధే వీరస్తస్య చానురథైః సహ
తాళపతాకను పదునైన బాణంతో కూలదోసి, ఆ వీరుడు భీష్మునితో పాటు అతని అనుచర రథస్వారులతో యుద్ధం చేశాడు.
కృతవర్మాణమేకేన శల్యం పఞ్చభిరాశుగైః । విద్ధ్వా నవభిరానర్చ్ఛచ్ఛితాగ్రైః ప్రతిపామహమ్
అతడు కృతవర్మను ఒక బాణంతో, శల్యుణ్ని ఐదు బాణాలతో గాయపరిచాడు; ఆ తరువాత, తొమ్మిది పదునైన బాణాలతో మహారథుని సత్కరించాడు.
పూర్ణాయతవిసృష్టేన సమ్యక్ప్రణిహితేన చ। ధ్వజమేకేన వివ్యాధ జామ్బూనదపరిష్కృతమ్
పూర్తిగా వంగిన విల్లుతో, సముచితంగా లక్ష్యాన్ని చూసి సంధించిన బాణంతో, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న పతాకాన్ని అతడు తాకాడు.
దుర్ముఖస్య తు భల్లేన సర్వావరణభేదినా । జహార సారథేః కాయాచ్ఛిరః సన్నతపర్వణా
దుర్ముఖుని రథసారథి శరీరం నుండి తలని, అన్ని రక్షణల్ని ఛేదించే విస్తృతమైన బాణంతో, అభిమన్యుడు వేరు చేశాడు.
ధనుశ్చిచ్ఛేద భల్లేన కార్తస్వరవిభూషితమ్। కృపస్య నిశితాగ్రేణ తాంశ్చ తీక్ష్ణముఖైః శరైః
పదునైన బాణంతో, కృతవర్మ విల్లు — బంగారు అలంకరణతో ఉన్నదాన్ని — కోసేసి, పదునైన బాణాలతో వారినందరినీ గాయపరిచాడు.