బహూనపి హయారోహాన్భల్లైః సన్నతపర్వభిః । రథీ జఘాన సంప్రాప్య బాణగోచరమాగతాన్
ఒక రథసారథి, తన విల్లు చేరిన పరిధిలోకి వచ్చిన అనేక గుర్రపు యోధులను పదునైన బాణాలతో చంపాడు.
నవమేఘప్రతీకాశాశ్చాక్షిప్య తురగాన్గజాః । పాదైరేవ విమృద్గన్తి మత్తాః కనకభూషణాః
కొత్త మేఘాల్లా కనిపించే ఏనుగులు, తమ బంగారు అలంకారాలు మెరుస్తూ, మత్తులో గుర్రాలను కాళ్లతో తొక్కుతూ నాశనం చేశాయి.
పాఠ్యమానేషు కుమ్భేషు పార్శ్వేష్వపి చ వారణాః। ప్రాసైర్వినిహతాః కేచిద్వినేదుః పరమాతురాః
ఏనుగుల గంటలు కొట్టబడినప్పుడు, లేదా వారి పక్కలు కత్తులతో గాయపడినప్పుడు, కొంతమంది ఏనుగులు తీవ్రమైన బాధతో అరవడం ప్రారంభించాయి.
సాశ్వారోహాన్హయాన్కాంశ్చిదున్మథ్య వరవారణాః । సహసా చిక్షిపుస్తత్ర సంకులే భైరవే సతి
భయంకరమైన కలవరంలో, కొంతమంది గొప్ప ఏనుగులు అకస్మాత్తుగా గుర్రాలు మరియు వారి యోధులను తొక్కి నేలపైకి విసిరేశాయి.
సాశ్వారోహాన్విషాణాగ్రైరుత్క్షిప్య తురగాన్గజాః । రథౌఘానభిమృద్గన్తః సధ్వజానభిచక్రముః
ఏనుగులు తమ దంతాలతో గుర్రాలు మరియు వారి యోధులను పైకి ఎత్తి, రథాల గుంపును తొక్కి, జెండాలు పట్టిన వారిపై దూకాయి.
పుంస్త్వాదతిమదత్వాచ్చ కేచిత్తత్ర మహాగజాః । సాశ్వారోహాన్హయాఞ్జఘ్నుః కరైః సచరణైస్తథా
కొంతమంది గొప్ప ఏనుగులు, గర్వంతో మరియు మత్తుతో, తమ చేతులు, కాళ్లతో గుర్రాలు మరియు వారి యోధులను కొట్టాయి.
అశ్వారోహైశ్చ సమరే హస్తిసాదిభిరేవ చ । ప్రతిమానేషు గాత్రేషు పార్శ్వష్వభి చ వారణాన్ । ఆశుగా విమలాస్తీక్ష్ణాః సంపేతుర్భుజగోపమాః
యుద్ధంలో గుర్రపు యోధులు, ఏనుగు సవారీలు, ఏనుగుల శరీరాలను, పక్కలను కొడుతూ, పాము లా ఎగిరే వేగవంతమైన, నిర్మలమైన, పదునైన ఆయుధాలను విసిరారు.
నరాశ్వకాయాన్నిర్భిద్య లౌహాని కవచాని చ। నిపేతుర్విమలాః శక్త్యో వీరబాహుభిరర్పితాః
వీరుల బలమైన చేతులతో విసిరిన నిర్మలమైన శక్తులు, మనుషులు మరియు గుర్రాల శరీరాలను, వారి ఇనుప కవచాలను చీల్చి నేలపై పడిపోయాయి.
మహోల్కకాప్రతిమా ఘోరాస్తత్ర తత్ర విశాంపతే। ద్వీపిచర్మావనద్ధైశ్చ వ్యాఘ్రచర్మచ్ఛదైరపి
నరాధిపా, అక్కడక్కడ పెద్ద జ్వాలలవలె భయంకరమైన ఆయుధాలు, పులి, చిరుత చర్మాలతో చుట్టబడి కనిపించాయి.
వికోశైర్విమలైః ఖఙ్గైరభిజధ్నుః పరాన్రణే । అభిప్లుతమభిక్రుద్ధమేకపార్శ్వావదారితమ్
మెరిసే ఖడ్గాలతో యోధులు యుద్ధంలో శత్రువులను దాడి చేసి, ఉగ్రంగా దూకుతూ, ఒక వైపు నుంచి చీల్చారు.
విదర్శయన్తః సంపేతుః ఖఙ్గచర్మపరశ్వథైః। కేచిదాక్షిప్య కరిణః సాశ్వానపి రథాన్కరైః
వారు ఖడ్గాలు, కవచాలు, గొడ్డళ్లను చూపిస్తూ పరుగెత్తారు. కొందరు చేతులతో ఏనుగులను, గుర్రాలను, రథాలను కూడా విసిరేశారు.
వికర్షన్తో దిశః సర్వాః సంపేతుః సర్వశబ్దగాః। శఙ్కుభిర్దారితాః కేచిత్సంభిన్నాశ్చ పరశ్వథైః
వారు అన్ని దిశలను లాగుతూ, అన్ని రకాల శబ్దాలతో పరుగెత్తారు. కొందరు కటారాలతో పొడవబడి, మరికొందరు గొడ్డళ్లతో చీలిపోయారు.
హస్తిభిర్మృదితాః కేచిత్క్షుణ్ణాశ్చాన్యే తురంగమైః । రథనేమినికృత్తాశ్చ నికృత్తాశ్చ పరశ్వథైః
కొంతమందిని ఏనుగులు తొక్కాయి, మరికొందరిని గుర్రాలు త్రొక్కాయి. కొంతమందిని రథచక్రాలు కోసాయి, ఇంకొంతమందిని గొడ్డళ్లతో నరికేశారు.
వ్యాక్రోశన్త నరా రాజంస్తత్రతత్ర స్మ బాన్ధవాన్। పుత్రానన్యే పితౄనన్యే భ్రాతౄంశ్చ సహ బన్ధుభిః
అక్కడక్కడ పురుషులు తమ బంధువులను పిలుస్తూ అరవడం మొదలుపెట్టారు. కొందరు కుమారులను, మరికొందరు తండ్రులను, ఇంకొంతమంది సోదరులను బంధువులతో కలిసి పిలిచారు.
మాతులాన్భాగినేయాంశ్చ పరానపి చ సంయుగే । వికీర్ణాన్త్రాః సుబహవో భగ్నసక్థాశ్చ భారత
మామలు, మేనల్లుళ్లు, ఇంకా ఇతరులు యుద్ధంలో, ఓ భారతా, కొంతమంది పేగులు చెల్లాచెదురుగా పడిపోయి, మరికొందరు తొడలు విరిగిపోయి ఉన్నారు.
బాహుభిశ్చాపరే ఛిన్నైః పార్శ్వేషు చ విదారితాః । క్రన్దన్తః సమదృశ్యన్త తృషితా జీవితేప్సవః
కొంతమందిని చేతులు నరికివేయగా, పక్కలు చీలిపోయి, వారు ప్రాణాల కోసం తపిస్తూ, దాహంతో బాధపడుతూ విలపిస్తూ కనిపించారు.
తృషాపరిగతాః కేచిదల్పసత్వా విశాంపతే। భూమౌ నిపతితాః సఙ్ఖ్యే మృగయాంచక్రిరే జలమ్
కొంతమంది దాహంతో అలసిపోయి, బలహీనంగా, ఓ రాజా, యుద్ధంలో నేలపై పడిపోయి, నీటి కోసం వెతుకుతూ ఉండిపోయారు.
రుధిరౌఘపరిక్లిన్నాః క్లిశ్యమానాశ్చ భారత । వ్యనిన్దన్భృశమాత్మానం తవ పుత్రాంశ్చ సంగతాన్
రక్తప్రవాహంలో తడిసి, బాధతో తల్లడిల్లుతూ, ఓ భారతా, వారు తమను తాము, నీ కుమారులను కూడా తీవ్రంగా నిందించుకున్నారు.
అపరే క్షత్రికయాః శూరాః కృతవైరాః పరస్పరమ్ । నైవ శస్త్రం విముఞ్చన్తి నైవ క్రన్దన్తి మారిష । తర్జయన్తి చ సంహృష్టాస్తత్రతత్ర పరస్పరమ్
మరికొందరు వీరులు, ఒకరిపై ఒకరు ద్వేషంతో, ఆయుధాలు వదలకుండా, అరవకుండా, పరస్పరం ఉల్లాసంగా బెదిరిస్తూ నిలిచారు.
ఆదశ్య దశనైశ్చాపి క్రోధాత్స్వరదనచ్ఛదమ్ । భ్రుకుటీకుటిలైర్వక్రైః ప్రేక్షన్తి చ పరస్పరమ్
కొంతమంది కోపంతో పళ్లను కరిచి, పెదవులను కొరికి, వంకర భ్రుకుటులతో ఒకరిని ఒకరు కోపంగా చూశారు.
అపరే క్లిశ్యమానాస్తు శరార్తా వ్రణపీడితాః। నిష్కూజాః సమపద్యన్త దృఢసత్వా మహాబలాః
మరికొందరు బాణాల బాధతో, గాయాల వేదనతో బాధపడుతూ, ధైర్యంగా, బలంగా ఉన్నా నిశ్శబ్దంగా మారిపోయారు.
అన్యే చ విరథాః శూరా రథమన్యస్య సంయుగే। ప్రార్థయానా నిపతితాః సంక్షుణ్ణా వరవారణైః । అశోభన్త మహారాజ సపుష్పా ఇవ కింశుకాః
మరికొందరు వీరులు రథాలు లేకుండా పోయి, యుద్ధంలో మరొకరి రథాన్ని ఆశించి, గొప్ప ఏనుగులు తొక్కడంతో పడిపోయారు. వారు పువ్వులతో ఉన్న కింశుక వృక్షాల్లా మెరిశారు, ఓ మహారాజా.
సంబభూవురనీకేషు బహవో భైరవస్వనాః। వర్తమానే మహాభీమే తస్మిన్వీరవరక్షయే
ఆ సైన్యంలో భయంకరమైన అరుపులు ఎక్కువయ్యాయి. ఆ మహా భయానకమైన వీరుల నాశనం జరుగుతున్నప్పుడు అవి వినిపించాయి.
నిజఘాన పితా పుత్రం పుత్రశ్చ పితరం రణే। స్వస్త్రీయో మాతులం చాపి స్వస్రీయం చాపి మాతులః
యుద్ధంలో తండ్రి కుమారుడిని, కుమారుడు తండ్రిని కొట్టాడు. మేనమామ మేనల్లుడిని, మేనల్లుడు మేనమామను ఎదుర్కొన్నాడు.
సఖా సఖాయం చ తథా సంబన్ధీ బాన్ధవం తథా। ఏవం యుయుధిరే తత్ర కురవః పాణ్డవైః సహ
స్నేహితుడు స్నేహితుడిని, బంధువు బంధువును ఎదుర్కొన్నాడు. అలా కౌరవులు పాండవులతో యుద్ధం చేశారు.
వర్తమానే తథా తస్మిన్నిర్మర్యాదే భయానకే । భీష్మమాసాద్య పార్థానాం వాహినీ సమకమ్పత
ఆ భయంకరమైన, హద్దులేని యుద్ధం జరుగుతుండగా, భీష్ముడిని చేరగానే పార్థుల సైన్యం వణికిపోయింది.
కేతునా పఞ్చతారేణ తాలేన భారతర్షభ । రాజతేన మహాబాహురుచ్ఛ్రితేన మహారథే । బభౌ భీష్మస్తదా రాజంశ్చన్ద్రమా ఇవ మేరుణా
ఐదు కొమ్ముల వెండి జెండాను, బలమైన భుజాలు కలిగిన మహారథి ఎత్తగా, భీష్ముడు, ఓ రాజా, మెరుపర్వతంపై చంద్రుడిలా ప్రకాశించాడు.
గతపూర్వాహ్ణభూయిష్ఠి తస్మిన్నహని దారుణే। వర్తమానే తథా రౌద్రే మహావీరవరక్షయే
ఆ దారుణమైన రోజులో, మధ్యాహ్నం దాటి పోయినప్పుడు కూడా, ఆ భయంకరమైన మహావీరుల నాశనం అలాగే కొనసాగింది.
దుర్ముఖః కృతవర్మా చ కృపః శల్యో వివింశతిః। భీష్మం జుగుపురాసాద్య తవ పుత్రేణ చోదితాః
దుర్ముఖుడు, కృతవర్మ, కృప, శల్యుడు, వివింశతి — వీరందరిని నీ కుమారుడు ప్రేరేపించగా, వారు భీష్ముని చుట్టుముట్టి రక్షించారు.
ఏతైరతిరథైర్గుప్తః పఞ్చభిర్భరతర్షభః । పాణ్డవానామనీకాని విజగాహే మహారథః
ఈ ఐదుగురు మహారథుల రక్షణలో ఉన్న భీష్ముడు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠుడా, పాండవుల సైన్యాన్ని శక్తివంతంగా చీల్చుకుంటూ ప్రవేశించాడు.