న మాతులం చ స్వస్రీయో న సఖాయం సఖా తథా। ఆవిష్టా ఇవ యుధ్యన్తే పాణ్డవాః కురుభిః సహ
మేనల్లుడు మేనమామను, స్నేహితుడు స్నేహితుణ్ణి కూడా గుర్తించలేదు; కోపంతో పాండవులు, కౌరవులు పరస్పరం యుద్ధం చేశారు.
రథానీకం నరవ్యాఘ్రాః కేచిదభ్యపతన్రథైః । అభజ్యన్త యుగైరేవ యుగాని భరతర్షభ
కొంతమంది పురుషవృశభులు తమ రథాలతో రథసేనపై దాడి చేశారు. రథాల యోగాలు పరస్పరం ఢీకొని విరిగిపోయాయి, ఓ భారత శ్రేష్ఠా.
రథేషాశ్చ రతేషాభిః కూరా రథకూబరైః। సంగతైః సహితాః కేచిత్పరస్పరజిఘాంసవః
కొంతమంది ఒకరినొకరు సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో, రథాన్ని రథంతో, దండాన్ని దండంతో, రథపు పెట్టెలను కలిపి దగ్గరగా పోరాడారు.
న శేకుశ్చలితుం కేచిత్సన్నిపత్య రథా రథైః । ప్రభిన్నాస్తు మహాకాయాః సన్నిపత్య గజా గజైః
కొంత రథాలు రథాలతో ఢీకొని కదలలేకపోయాయి; అలాగే, గొప్ప శరీరాలున్న ఏనుగులు కూడా మరే ఏనుగులతో ఢీకొని నిలిచిపోయాయి.
బహుధా దారయన్క్రుద్ధా విషాణైరితరేతరమ్। సతోరణపతాకైశ్చ వారణా వరవారణైః
కోపంతో ఉన్న ఏనుగులు తమ దంతాలతో ఒకదానికొకటి అనేక విధాలుగా చీల్చాయి; తలపటాకలు, కప్పులు ధరించిన ఏనుగులు ఇతర మహా ఏనుగులపై దాడి చేశాయి.
అభిసృత్య మహారాజ వేగవద్భిర్మహాగజైః । దన్తైరభిహతాస్తత్ర చుక్రుశుః పరమాతురాః
ఓ మహారాజా, వేగంగా పరుగెత్తిన గొప్ప ఏనుగులు తమ దంతాలతో కొట్టి, కొట్టబడినవారు తీవ్రమైన బాధతో అరవడం మొదలుపెట్టారు.
అభినీతాశ్చ శిక్షాభిస్తోత్రాఙ్కుశసమాహతాః। అప్రభిన్నాః ప్రభిన్నానాం సంముఖాభిముఖా యయుః
బాగా శిక్షణ పొందిన, కర్రలు, అంకుశాలతో కొట్టబడిన, ఇంకా విరగని ఏనుగులు విరిగిన ఏనుగుల ఎదురుగా నేరుగా ముందుకు వచ్చాయి.
ప్రభిన్నైరపి సంసక్తాః కేచిత్తత్ర మహాగజాః । క్రౌఞ్చవన్నినదం కృత్వా దుద్రువుః సర్వతో దిశమ్
కొంతమంది మహా ఏనుగులు గాయపడి, విరిగిన ఏనుగులతో చిక్కుకుపోయి, క్రౌంచపక్షుల్లా అరుస్తూ అన్ని దిశలకు పారిపోయాయి.
సమ్యక్ప్రణీతా నాగాశ్చ ప్రభిన్నకరటాముఖాః । ఋషితోమరనారాచైర్నిర్విద్ధా వరవారణాః
బాగా నడిపిన ఏనుగులు, విరిగిన కంఠాలు, నోళ్ళతో, భల్లాలు, తుంగాలు, పదునైన బాణాలతో గాయపడ్డాయి, ఓ ఏనుగులలో శ్రేష్ఠుడా.
ప్రణేదుర్భిన్నమర్మాణో నిపేతుశ్చ గతాసవః। ప్రాద్రవన్త దిశః కేచిన్నదన్తో భైరవాన్రవాన్
కొంతమంది ఏనుగులు ప్రాణాంతక గాయాలతో నేలపై పడిపోయాయి; మరికొంతమంది భయంకరంగా అరుస్తూ అన్ని దిశలకు పరుగెత్తాయి.
గజానాం పాదరక్షాస్తు వ్యూఢోరస్కాః ప్రహారిణః । ఋష్టిభిశ్చ ధనుర్భిశ్చ విమలైశ్చ పరశ్వథైః
ఏనుగుల రక్షకులు, విస్తారమైన ఛాతీతో, దాడిలో ఉత్సాహంగా, భల్లాలు, విల్లు, మెరిసే గొడ్డళ్లతో పోరాడారు.
గదాభిర్ముసలైశ్చైవ భిన్దిపాలైః సతోమరైః । ఆయసైః పరిఘైశ్చైవ నిస్తిరంశైర్విమలై శితైః
అలాగే, వారు గదలు, ముసల్లు, బిందిపాళ్లు, తుంగాలు, ఇనుప దండాలు, పదునైన మెరిసే కత్తులతో యుద్ధం చేశారు.
ప్రగృహీతైః సుసంరబ్ధా ద్రవమాణాస్తతస్తతః। వ్యదృశ్యన్త మహారాజ పరస్పరజిఘాంసవః
రాజా, వారు ఉత్సాహంతో ఆయుధాలు పట్టుుకుని, ఒకరిని ఒకరు సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో చుట్టూ పరుగులు తీశారు.
రాజమానాశ్చ నిస్త్రింశాః సంసిక్తా నరశోణితైః। ప్రత్యదృశ్యన్త శూరాణామన్యోన్యమభిధావతామ్
పోరాటంలో ధైర్యవంతులు పరస్పరం ఎదురెదురుగా దూకుతుండగా, వారి ఖడ్గాలు మానవ రక్తంతో తడిసి మెరుస్తూ కనిపించాయి.
అవక్షిప్తావధూతానామసీనాం వీరబాహుభిః । సంజజ్ఞే తుములః శబ్దః పతతాం పరమర్మసు
వీరుల బలమైన చేతులతో ఊపి విసిరిన ఖడ్గాలు శత్రువుల ప్రాణస్థానాల్లో పడిపోతూ, ఘోరమైన శబ్దాన్ని కలిగించాయి.
గదాముసలరుగ్ణానాం భిన్నానాం చ వరాసిభిః । దన్తిదన్తావభిన్నానాం మృదితానాం చ దన్తిభిః
ఆ యుద్ధంలో గదలు, ముసలలు విరిగిపోవడం, ఖడ్గాలు పగిలిపోవడం, ఏనుగుల దంతాలు చీలిపోవడం, ఏనుగులు ఒకదానితో ఒకటి తొక్కుకోవడం జరిగింది.
తత్ర తత్ర నరౌఘాణాం క్రోశతామితరేతరమ్ । శుశ్రువుర్దారుణా వాచః ప్రేతానామివ భారత
భారతా, అక్కడక్కడ మనుషుల గుంపుల్లో వారు ఒకరిని ఒకరు అరుస్తూ, భయంకరమైన మాటలు వినిపించాయి. అవి మృతుల అరుపుల్లా అనిపించాయి.
హయైరపి హయారోహాశ్చామరాపీడధారిభిః । హంసైరివ మహావేగైరన్యోన్యమభివిద్రుతాః
చామరాలు పట్టిన గుర్రపు యోధులు కూడా తమ వేగవంతమైన గుర్రాలతో పరస్పరం ఎదురెదురుగా పరిగెత్తారు. వారు పెద్ద వేగంతో వెళ్తున్న హంసలవలె కనిపించారు.
తైర్విముక్తా మహాప్రాసా జామ్బూనదవిభూషణాః । ఆశుగా విమలాస్తీక్ష్ణాః సంపేతుర్భుజగోపమాః
వారు బంగారు అలంకారాలతో అలంకరించిన, వేగంగా, నిర్మలంగా, పదునుగా ఉన్న గొప్ప కత్తులను పాము లా ఎగిరేలా విసిరారు.
అశ్వైరగ్న్యజవైః కేచిదాప్లుత్య మహతో రథాత్ । శిరాంస్యాదదిరే వీరా రథినామశ్వసాదినః
కొంతమంది యోధులు అగ్నిలా వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలతో తమ గొప్ప రథాల నుంచి దూకి, రథసారథులు మరియు గుర్రపు యోధుల తలలను పట్టుకున్నారు.
బహూనపి హయారోహాన్భల్లైః సన్నతపర్వభిః । రథీ జఘాన సంప్రాప్య బాణగోచరమాగతాన్
ఒక రథసారథి, తన విల్లు చేరిన పరిధిలోకి వచ్చిన అనేక గుర్రపు యోధులను పదునైన బాణాలతో చంపాడు.
నవమేఘప్రతీకాశాశ్చాక్షిప్య తురగాన్గజాః । పాదైరేవ విమృద్గన్తి మత్తాః కనకభూషణాః
కొత్త మేఘాల్లా కనిపించే ఏనుగులు, తమ బంగారు అలంకారాలు మెరుస్తూ, మత్తులో గుర్రాలను కాళ్లతో తొక్కుతూ నాశనం చేశాయి.
పాఠ్యమానేషు కుమ్భేషు పార్శ్వేష్వపి చ వారణాః। ప్రాసైర్వినిహతాః కేచిద్వినేదుః పరమాతురాః
ఏనుగుల గంటలు కొట్టబడినప్పుడు, లేదా వారి పక్కలు కత్తులతో గాయపడినప్పుడు, కొంతమంది ఏనుగులు తీవ్రమైన బాధతో అరవడం ప్రారంభించాయి.
సాశ్వారోహాన్హయాన్కాంశ్చిదున్మథ్య వరవారణాః । సహసా చిక్షిపుస్తత్ర సంకులే భైరవే సతి
భయంకరమైన కలవరంలో, కొంతమంది గొప్ప ఏనుగులు అకస్మాత్తుగా గుర్రాలు మరియు వారి యోధులను తొక్కి నేలపైకి విసిరేశాయి.
సాశ్వారోహాన్విషాణాగ్రైరుత్క్షిప్య తురగాన్గజాః । రథౌఘానభిమృద్గన్తః సధ్వజానభిచక్రముః
ఏనుగులు తమ దంతాలతో గుర్రాలు మరియు వారి యోధులను పైకి ఎత్తి, రథాల గుంపును తొక్కి, జెండాలు పట్టిన వారిపై దూకాయి.
పుంస్త్వాదతిమదత్వాచ్చ కేచిత్తత్ర మహాగజాః । సాశ్వారోహాన్హయాఞ్జఘ్నుః కరైః సచరణైస్తథా
కొంతమంది గొప్ప ఏనుగులు, గర్వంతో మరియు మత్తుతో, తమ చేతులు, కాళ్లతో గుర్రాలు మరియు వారి యోధులను కొట్టాయి.
అశ్వారోహైశ్చ సమరే హస్తిసాదిభిరేవ చ । ప్రతిమానేషు గాత్రేషు పార్శ్వష్వభి చ వారణాన్ । ఆశుగా విమలాస్తీక్ష్ణాః సంపేతుర్భుజగోపమాః
యుద్ధంలో గుర్రపు యోధులు, ఏనుగు సవారీలు, ఏనుగుల శరీరాలను, పక్కలను కొడుతూ, పాము లా ఎగిరే వేగవంతమైన, నిర్మలమైన, పదునైన ఆయుధాలను విసిరారు.
నరాశ్వకాయాన్నిర్భిద్య లౌహాని కవచాని చ। నిపేతుర్విమలాః శక్త్యో వీరబాహుభిరర్పితాః
వీరుల బలమైన చేతులతో విసిరిన నిర్మలమైన శక్తులు, మనుషులు మరియు గుర్రాల శరీరాలను, వారి ఇనుప కవచాలను చీల్చి నేలపై పడిపోయాయి.
మహోల్కకాప్రతిమా ఘోరాస్తత్ర తత్ర విశాంపతే। ద్వీపిచర్మావనద్ధైశ్చ వ్యాఘ్రచర్మచ్ఛదైరపి
నరాధిపా, అక్కడక్కడ పెద్ద జ్వాలలవలె భయంకరమైన ఆయుధాలు, పులి, చిరుత చర్మాలతో చుట్టబడి కనిపించాయి.
వికోశైర్విమలైః ఖఙ్గైరభిజధ్నుః పరాన్రణే । అభిప్లుతమభిక్రుద్ధమేకపార్శ్వావదారితమ్
మెరిసే ఖడ్గాలతో యోధులు యుద్ధంలో శత్రువులను దాడి చేసి, ఉగ్రంగా దూకుతూ, ఒక వైపు నుంచి చీల్చారు.